Bản đồ là công cụ chính trị mạnh mẽ định hình quá khứ, hiện tại và tương lai của một quốc gia – bản đồ đối lập cho phép người dân thường ngày đòi lại quyền kể chuyện.
Maps are powerful political tools shaping a nation’s past, present and future – counter maps allow everyday people to reclaim the narrative
From who gets to vote to how people travel and where taxpayer dollars are funneled, politicians and urban planners wield maps to control public imagination.
Từ việc ai được bỏ phiếu, đến cách mọi người đi lại và nơi tiền thuế được đổ vào, các chính trị gia và nhà quy hoạch đô thị sử dụng bản đồ để kiểm soát trí tưởng tượng của công chúng.
Throughout time, maps have been useful tools for those in power to stake their claim over territories and markets. Politicians start nationwide redistricting battles to ensure partisan control, weakening the power of voters. The Trump administration’s geopolitical posturing over Greenland builds on a long history of imperialism aided by maps. And in ancient Rome, the Peutinger map depicted vast ideas of empire by placing Rome at the center of the world.
Xuyên suốt lịch sử, bản đồ là công cụ hữu ích để những người nắm quyền lực khẳng định chủ quyền của họ đối với các lãnh thổ và thị trường. Các chính trị gia bắt đầu các cuộc chiến phân chia lại khu vực bầu cử trên toàn quốc để đảm bảo sự kiểm soát đảng phái, làm suy yếu quyền lực của cử tri. Tư thế địa chính trị của chính quyền Trump đối với Greenland được xây dựng trên lịch sử lâu dài của chủ nghĩa đế quốc được hỗ trợ bởi bản đồ. Và ở La Mã cổ đại, bản đồ Peutinger đã mô tả những ý tưởng rộng lớn về đế chế bằng cách đặt Rome ở trung tâm của thế giới.
But maps can also tell hidden stories about politics and power that help people reclaim access to their own spaces and futures. These include counter maps – that is, maps that rework existing assumptions – to expand on the dominant narratives about a place to include viewpoints that were previously excluded.
Nhưng bản đồ cũng có thể kể những câu chuyện ẩn giấu về chính trị và quyền lực, giúp mọi người đòi lại quyền tiếp cận không gian và tương lai của chính họ. Những thứ này bao gồm các bản đồ phản biện – tức là những bản đồ làm thay đổi các giả định hiện có – nhằm mở rộng các tường thuật thống trị về một nơi chốn để bao gồm các quan điểm trước đây bị loại trừ.
As an urban and architectural designer, mapper and spatial politics researcher, I’ve seen how maps shape urban spaces and the stories told about them. I’ve also seen how maps have the power to question these stories, opening up other meanings a place can have that are shared by everyday residents and workers.
Là một nhà thiết kế đô thị và kiến trúc, người lập bản đồ và nhà nghiên cứu chính trị không gian, tôi đã thấy bản đồ định hình không gian đô thị và những câu chuyện được kể về chúng như thế nào. Tôi cũng thấy bản đồ có sức mạnh đặt câu hỏi về những câu chuyện này, mở ra những ý nghĩa khác mà một nơi chốn có thể mang lại, những ý nghĩa được chia sẻ bởi cư dân và người lao động hàng ngày.
More than just digital wayfinding aids, maps are strategic tools of world-building. Maps show how certain ideas and boundaries that people may think are fixed can be rendered flexible. Anyone can make a map, and because maps are instruments of spatial storytelling, the possibilities they reveal about places are actually endless.
Hơn cả những công cụ chỉ đường kỹ thuật số, bản đồ là những công cụ chiến lược để kiến tạo thế giới. Bản đồ cho thấy những ý tưởng và ranh giới mà mọi người có thể nghĩ là cố định có thể trở nên linh hoạt như thế nào. Bất kỳ ai cũng có thể vẽ một bản đồ, và bởi vì bản đồ là công cụ kể chuyện không gian, những khả năng mà chúng tiết lộ về các địa điểm thực sự là vô tận.
Who makes the maps?
Ai làm bản đồ?
Geographer Mark Monmonier famously described how to lie with maps. He pointed out that mapmakers who have power, like governments and companies, use selective editing to advance specific goals or disseminate a brand.
Nhà địa lý Mark Monmonier nổi tiếng mô tả cách nói dối bằng bản đồ. Ông chỉ ra rằng những nhà làm bản đồ có quyền lực, như chính phủ và các công ty, sử dụng việc biên tập chọn lọc để thúc đẩy các mục tiêu cụ thể hoặc phổ biến một thương hiệu.
The Shell Oil road maps of the 1950s are a useful example of maps as marketing. With a large logo on the front and the Shell north star compass on the inside, these maps were provided free in gas stations across the country. They advertised the brand while facilitating auto travel by delineating roads and major features, including mileage charts on the backs so motorists could plan gas stops. The maps omitted competing transit systems like bus routes.
Bản đồ đường bộ Shell Oil những năm 1950 là một ví dụ hữu ích về bản đồ như một công cụ tiếp thị. Với logo lớn ở mặt trước và la bàn sao Bắc Cực Shell ở bên trong, những bản đồ này được cung cấp miễn phí tại các trạm xăng trên toàn quốc. Chúng quảng cáo thương hiệu đồng thời tạo điều kiện cho việc đi lại bằng ô tô bằng cách phác thảo các con đường và các tính năng chính, bao gồm cả biểu đồ quãng đường ở mặt sau để người lái xe có thể lên kế hoạch dừng đổ xăng. Các bản đồ này đã bỏ qua các hệ thống giao thông cạnh tranh như tuyến xe buýt.
Public agencies and public-private partnerships also advance agendas via maps. The Home Ownership Loan Corporation redlined maps of the 1930s show even more directly how the government and real estate industry used maps to exclude certain communities. These maps were made for almost every major American city, and the zones they marked as risky for lenders coincided with neighborhoods where African Americans lived, thus taking them out of the home ownership market.
Các cơ quan công quyền và quan hệ đối tác công tư cũng thúc đẩy các chương trình nghị sự thông qua bản đồ. Các bản đồ được đánh dấu bằng bút đỏ của Home Ownership Loan Corporation từ những năm 1930 cho thấy một cách trực tiếp hơn nữa cách chính phủ và ngành bất động sản sử dụng bản đồ để loại trừ một số cộng đồng nhất định. Những bản đồ này được lập cho hầu hết các thành phố lớn của Mỹ, và các khu vực mà chúng đánh dấu là rủi ro đối với người cho vay trùng với các khu phố nơi người Mỹ gốc Phi sinh sống, do đó loại họ khỏi thị trường sở hữu nhà.
One can look today to gerrymandering efforts in states like Texas and Florida to see how maps are used to control who has access to the levers of democracy. These redistricting cases were done outside of a typical census year in order to win more congressional seats in the 2026 elections.
Ngày nay, người ta có thể xem các nỗ lực vẽ lại bản đồ (gerrymandering) ở các tiểu bang như Texas và Florida để thấy bản đồ được sử dụng như thế nào để kiểm soát quyền tiếp cận các đòn bẩy của nền dân chủ. Các trường hợp phân chia lại khu vực bầu cử này được thực hiện ngoài năm điều tra dân số điển hình nhằm giành thêm ghế quốc hội trong cuộc bầu cử năm 2026.
Remapping the ‘behind the scenes’
Tái cấu trúc hậu trường
If maps are used to systematically shut minority neighborhoods out of property markets, then remapping these systems can reveal how the strings of government and private industry are pulled to exclude these neighborhoods, and whom this exclusion benefits.
Nếu bản đồ được sử dụng để loại trừ có hệ thống các khu dân cư thiểu số khỏi thị trường bất động sản, thì việc lập bản đồ lại các hệ thống này có thể tiết lộ cách mà các thế lực của chính phủ và ngành công nghiệp tư nhân đang thao túng để loại trừ các khu dân cư này, và lợi ích từ sự loại trừ đó thuộc về ai.
In my book “Radical Atlas of Ferguson, USA,” I remap this American city to show what happens behind the scenes in regional and municipal planning, revealing why such stark conditions of inequality persist there.
Trong cuốn sách của tôi, “Radical Atlas of Ferguson, USA,” tôi đã vẽ lại bản đồ thành phố Mỹ này để cho thấy những gì diễn ra sau hậu trường trong quy hoạch khu vực và quy hoạch đô thị, qua đó tiết lộ lý do tại sao những điều kiện bất bình đẳng khắc nghiệt như vậy vẫn tồn tại ở đó.
The suburb of Ferguson, in North St. Louis County, Missouri, made it into the national spotlight in 2014 after a white police officer shot and killed Michael Brown Jr., an unarmed Black teenager. The community response to this injustice helped to spur the Black Lives Matter movement.
Khu ngoại ô Ferguson, thuộc Quận St. Louis phía Bắc, Missouri, đã trở thành tâm điểm chú ý toàn quốc vào năm 2014 sau khi một viên cảnh sát da trắng bắn chết Michael Brown Jr., một thiếu niên da đen không vũ trang. Phản ứng của cộng đồng trước sự bất công này đã giúp thúc đẩy phong trào Black Lives Matter.
With the maps in this book, I layered in new stories to unpack the strained political and economic context underlying Ferguson. For example, historian Walter Johnson points out that there are several major Fortune 500 companies located just blocks from where Brown was killed. While those companies receive heavy tax subsidies and public development incentives for their physical growth, the rest of the municipality’s spending for necessities like public schools and sidewalks remains underfunded. By highlighting these facets of the landscape, maps can show who actually controls the imaginations of urban planners and politicians.
Với các bản đồ trong cuốn sách này, tôi đã lồng ghép những câu chuyện mới để làm rõ bối cảnh chính trị và kinh tế căng thẳng đang tồn tại ở Ferguson. Ví dụ, nhà sử học Walter Johnson chỉ ra rằng có nhiều công ty Fortune 500 lớn nằm cách nơi Brown bị sát hại chỉ vài dãy nhà. Trong khi những công ty này nhận được các khoản trợ cấp thuế và ưu đãi phát triển công cộng lớn cho sự tăng trưởng vật chất của họ, thì chi tiêu của phần còn lại của đô thị cho các nhu yếu phẩm như trường học công lập và vỉa hè vẫn bị thiếu kinh phí. Bằng cách làm nổi bật những khía cạnh của cảnh quan này, bản đồ có thể cho thấy ai thực sự kiểm soát trí tưởng tượng của các nhà quy hoạch đô thị và các chính trị gia.
Remapping helps policymakers become more aware of biases within the data they use for mainstream neighborhood assessments and municipal map-making. Maps showing seemingly objective crime data, for example, often reinforce ideas of risk in minority neighborhoods. But when property crime in North St. Louis County, where a majority of Black residents live, is overlaid with the white-collar mortgage fraud crimes of 2008 – a dataset not readily available in typical municipal catalogs – it becomes evident how this area was targeted by subprime mortgage lenders. Broadening how people evaluate data and its sources can shift attention to the underlying forces shaping the statistics.
Việc tái lập bản đồ giúp các nhà hoạch định chính sách nhận thức rõ hơn về những thành kiến trong dữ liệu họ sử dụng để đánh giá khu dân cư thông thường và lập bản đồ cấp đô thị. Ví dụ, các bản đồ hiển thị dữ liệu tội phạm có vẻ khách quan thường củng cố ý niệm về rủi ro ở các khu dân cư thiểu số. Nhưng khi tội phạm tài sản ở Quận North St. Louis, nơi phần lớn cư dân da đen sinh sống, được chồng lên với các tội lừa đảo thế chấp bằng cổ cồn trắng năm 2008 – một bộ dữ liệu không dễ tìm thấy trong các danh mục đô thị điển hình – thì rõ ràng là khu vực này đã bị các chủ nợ thế chấp dưới chuẩn nhắm tới như thế nào. Việc mở rộng cách mọi người đánh giá dữ liệu và nguồn gốc của nó có thể chuyển sự chú ý sang các lực lượng tiềm ẩn đang định hình các số liệu thống kê.
Remapping can also combine layers of seemingly unrelated information to discover new links between spatial details. For example, why is voter turnout so low in the ward where Brown was killed? A map of racial demographics combined with polling locations reveals there is not only no polling place in the majority African American ward, but also physical barriers – including an elevated rail line and stream corridor – that prevent residents from easily accessing City Hall and other polling places.
Việc tái lập bản đồ cũng có thể kết hợp các lớp thông tin dường như không liên quan để khám phá ra những mối liên hệ mới giữa các chi tiết không gian. Ví dụ, tại sao tỷ lệ cử tri đi bầu lại thấp ở khu vực nơi Brown bị giết? Một bản đồ nhân khẩu học chủng tộc kết hợp với các địa điểm bỏ phiếu cho thấy không chỉ khu vực đa số người Mỹ gốc Phi không có điểm bỏ phiếu, mà còn có các rào cản vật lý – bao gồm đường ray xe điện trên cao và hành lang suối – ngăn cản người dân tiếp cận dễ dàng Tòa thị chính và các điểm bỏ phiếu khác.
Maps for the people
Bản đồ cho người dân
As those in power continue to politicize maps, the practice of remapping can serve the broader public by making those systems of power more visible to everyone.
Khi những người nắm quyền tiếp tục chính trị hóa bản đồ, việc lập bản đồ lại có thể phục vụ công chúng rộng rãi bằng cách làm cho các hệ thống quyền lực đó trở nên rõ ràng hơn với mọi người.
Counter maps have inspired activists to edit previously omitted information back into mainstream accounts. Mapmaker Andrew Middleton introduced me to one example: a petrofuturist view of the Shell Oil maps. These counter maps show the roads documented in the Shell Oil maps underwater based on projected sea level rise due to climate change – which is caused predominantly by the burning of fossil fuels produced by companies including Shell.
Các bản đồ đối lập (counter maps) đã truyền cảm hứng cho các nhà hoạt động chỉnh sửa thông tin trước đây bị bỏ qua trở lại vào các tài khoản chính thống. Người vẽ bản đồ Andrew Middleton đã giới thiệu cho tôi một ví dụ: một góc nhìn petrofuturist về bản đồ của Shell Oil. Những bản đồ đối lập này cho thấy các con đường được ghi lại trong bản đồ của Shell Oil dưới nước dựa trên mực nước biển dự kiến dâng cao do biến đổi khí hậu – nguyên nhân chủ yếu là do việc đốt nhiên liệu hóa thạch do các công ty bao gồm cả Shell sản xuất.
Maps are scaled geographical projections, ensuring legibility and usefulness. They are understood by people of all ages. They communicate graphically across languages, and they’re portable. When maps and counter maps uncover and layer the otherwise unseen relationships that shape a place, they assert new forms of collective memory, offering more meaningful versions of public authority.
Bản đồ là các bản chiếu địa lý tỷ lệ, đảm bảo tính dễ đọc và tính hữu ích. Chúng được mọi lứa tuổi hiểu. Chúng truyền đạt bằng đồ họa qua các ngôn ngữ, và chúng dễ mang theo. Khi bản đồ và bản đồ đối lập khám phá và xếp lớp các mối quan hệ vốn vô hình định hình một nơi chốn, chúng khẳng định các hình thức ký ức tập thể mới, mang đến những phiên bản có ý nghĩa hơn về quyền lực công cộng.
Patty Heyda does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organization that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.
Patty Heyda không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần hay nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hoặc tổ chức nào được hưởng lợi từ bài viết này, và đã không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào liên quan ngoài vị trí học thuật của mình.
Read more
-
Chúng tôi đã chứng minh các ‘hóa chất vĩnh cửu’ này có thể tồn tại lâu hơn ba thập kỷ
We proved these ‘forever chemicals’ can last longer than three decades
-
Tình yêu, hành trình, cuộc phiêu lưu: nghệ thuật kể chuyện đằng sau các bài phát biểu của Tập Cận Bình và chiến lược vĩ đại của Trung Quốc
Love, quest, adventure: the storytelling behind Xi Jinping’s speeches and China’s grand strategy