Liệu Auckland có phải là cái nôi của giọng Kiwi? Một lý thuyết cũ được xem xét lại

Nếu bạn là người New Zealand và đã từng sống ở nước ngoài, có lẽ bạn đã từng bị ai đó nhận xét về cách bạn nói: cái âm ‘e’ bị nuốt và âm ‘i’ phẳng, cái kiểu ‘fush’ và ‘chups’ đó… Cả thế giới nghĩ rằng chúng ta phát âm nguyên âm hơi kỳ lạ.

Ngay cả khi là một nhà nghiên cứu về giọng Kiwi, tôi cũng mất một thời gian để hiểu được sự thật rằng “here” và “hair” không được phép vần với nhau.

Vậy, hình thức tiếng Anh nói địa phương này có nguồn gốc từ đâu, và làm thế nào mà chúng ta lại phát âm nguyên âm theo một cách độc đáo như vậy?

Rõ ràng đây là một câu hỏi mà nhiều người đã đặt ra, đặc biệt là sau sự quan tâm đến bài nói công khai của tôi về chủ đề này tại Auckland tuần này, là một phần của dự án sử dụng các bản ghi âm lịch sử lời nói của người dân Auckland sinh vào khoảng đầu thế kỷ 20.

Những bản ghi âm này, hiện được lưu giữ tại kho lưu trữ âm thanh của Thư viện Auckland, cho phép chúng ta lắng nghe ngược thời gian. Khi so sánh chúng với các bản ghi âm hiện đại, chúng ta có thể truy vết cách giọng nói của chúng ta đã phát triển qua các thế hệ.

Điều này có nghĩa là phải quay ngược về thời điểm số lượng lớn những người định cư nói tiếng Anh đã đến Aotearoa New Zealand từ giữa thế kỷ 19. Bởi vì họ đến từ nhiều vùng khác nhau của Anh – chủ yếu là miền Nam nước Anh, Scotland và Ireland – nên họ không ai nói cùng một loại tiếng Anh và đã mang theo giọng địa phương của mình.

Bất chấp sự phản đối của các cơ quan giáo dục và giáo viên ngữ âm thời bấy giờ, điều xảy ra sau đó không phải là việc áp dụng một cách nói “đúng đắn” duy nhất theo kiểu “tiếng Anh của Hoàng gia.”

Thay vào đó, các giọng điệu khác nhau này đã tiếp xúc, hòa trộn với nhau và dần dần trở nên đồng nhất thành một thứ gì đó mới – không hoàn toàn là tiếng Anh Anh, cũng không phải bất cứ thứ gì khác. Các nhà ngôn ngữ học New Zealand đã biết phần này của câu chuyện từ lâu. Điều chúng ta chưa biết là một số chi tiết cụ thể.

Ví dụ, tại sao giọng của chúng ta lại có sự biến thể khu vực tương đối ít (ngoại trừ người miền Nam với âm ‘r’ rung) , mặc dù có nhiều trung tâm ban đầu như Christchurch và Dunedin có bản sắc văn hóa riêng biệt?

Chúng tôi cũng không biết liệu giọng nói này có phát triển nhanh nhất ở những nơi nào. Thông thường, giọng nói thay đổi nhanh chóng ở các thành phố rồi lan rộng. Nhưng cho đến nay, hầu hết nghiên cứu lịch sử của chúng tôi đều đến từ các bản ghi âm của những người nói ở các thị trấn nhỏ.

Một giáo sư ngôn ngữ học cũ thảo luận về nguồn gốc của giọng New Zealand. RNZ 6.11 MB (tải xuống)

Một lý thuyết được tái khám phá

Đây là nơi một mẩu thông tin gần như bị thất lạc đã mang lại nguồn cảm hứng đáng ngạc nhiên.

Năm 1921, một giáo sư tại Đại học Otago, George Edward Thompson, đã hoàn thành một luận văn về giọng New Zealand đang hình thành. Tác phẩm này chỉ được một thành viên trong nhóm chúng tôi tái khám phá tại Bộ sưu tập Hocken vào năm 2022.

Tác phẩm của Thompson cung cấp một trong những mô tả trực tiếp sớm nhất và toàn diện nhất về cách người New Zealand thời kỳ đầu nói. Một điểm nổi bật là gợi ý rằng giọng này đang phát triển mạnh nhất ở Đảo Bắc, đặc biệt là ở Auckland.

Điều này khiến chúng tôi suy nghĩ, bởi vì lịch sử của Auckland có vẻ khá khác biệt so với nhiều khu vực ban đầu của New Zealand.

Thứ nhất, thành phố này luôn mang tính quốc tế tương đối, với người dân đến từ khắp nước Anh chứ không phải từ một khu vực thống trị nào. Thứ hai, dân số của nó tăng trưởng ổn định theo thời gian, không giống như nhiều khu vực khác đã trải qua các giai đoạn bùng nổ và trì trệ. Cả hai yếu tố này đều tạo ra một môi trường tốt để một giọng nói phát triển.

Chúng tôi vẫn cần thực hiện phân tích kỹ thuật thích hợp để kiểm tra xem Thompson có đúng không, và đó là lúc các bản ghi âm từ Thư viện Auckland trở nên hữu ích. Chúng đến từ những người dân Auckland vốn là thanh thiếu niên và người trẻ tuổi vào khoảng thời gian Thompson viết.

Khi bạn nghe những bản ghi âm này, giọng nói nghe rất quen thuộc – có thể nhận ra là giọng New Zealand nhưng không hoàn toàn giống cách chúng ta nói ngày nay. Đôi khi có một chút chất giọng Anh hoặc Úc, và người nói thường chuyển đổi giữa các cách phát âm.

Nhưng các đặc điểm của giọng New Zealand mà chúng ta biết đều có ở đó – thậm chí có thể nhiều hơn chúng ta mong đợi.

Tiếng Anh Auckland

Nếu phỏng đoán của chúng tôi là đúng, chúng tôi không chỉ có thể giải quyết một số bí ẩn về giọng điệu này, mà còn thách thức những ý tưởng về cách nó được hình thành và những ai đã đóng góp vào nó.

Ví dụ, các nghiên cứu trước đây thường coi những điểm tương đồng giữa giọng Úc và giọng New Zealand là ngẫu nhiên, và cho rằng người Māori có ít ảnh hưởng đến cách phát âm nguyên âm. Điều này phần lớn là do nghiên cứu tập trung vào Đảo Nam, nơi tiếp xúc với người Māori và Úc còn hạn chế hơn.

Nhưng điều đó không nhất thiết đúng với Auckland, nơi có mối liên hệ thương mại chặt chẽ với cả Úc và người Māori địa phương ngay từ khi thành lập. Nếu Auckland đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành giọng điệu của chúng ta, thì những ảnh hưởng đó có thể cần được xem xét lại.

Giống như mọi giọng điệu khác, tiếng Anh New Zealand tiếp tục phát triển, và Auckland đang đi đầu trong những thay đổi của giọng điệu hiện đại. Những người trẻ Auckland vẫn giữ nguyên các nguyên âm đặc trưng “fush and chups”, nhưng có thể sẽ dễ dàng hơn khi mua “seven eggs” khi họ hướng tới việc được hiểu rõ hơn trong một thành phố ngày càng đa dạng về ngôn ngữ.

Kết hợp với bình luận lịch sử của Thompson, điều này đặt ra một câu hỏi lớn: Auckland đã định hình cách người New Zealand phát âm trong bao lâu? Nếu Thompson nói đúng, có lẽ nó đã lâu hơn chúng ta nghĩ.

Tiến sĩ Brooke Ross làm việc tại Đại học Auckland. Dự án này được tài trợ bởi Hội đồng Quỹ Marsden, do Hội Hoàng gia Te Apārangi quản lý.