Các vết nứt trên Trạm Vũ trụ Quốc tế đang gây rò rỉ không khí – nó còn có thể duy trì khả năng sinh sống được bao lâu?
Cracks in the International Space Station are causing air leaks – how much longer can it remain habitable?
A worsening leak on June 5 forced five crew members to prepare for an emergency evacuation.
Một vụ rò rỉ ngày càng nghiêm trọng vào ngày 5 tháng Sáu đã buộc năm thành viên phi hành đoàn phải chuẩn bị sơ tán khẩn cấp.
On June 5, 2026, Nasa ordered five astronauts aboard the International Space Station (ISS) to shelter in a docked spacecraft and prepare to abandon ship. The reason was a longstanding, but worsening, air leak in the Russian part of the station.
Ngày 5 tháng 6 năm 2026, NASA đã yêu cầu năm phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) trú ẩn trong một tàu vũ trụ neo đậu và chuẩn bị cho việc rời khỏi trạm. Lý do là sự rò rỉ khí kéo dài nhưng ngày càng tệ ở phần Nga của trạm.
An hour and a half later, the alert was lifted, allowing the crew to resume their work. But the episode reminds us that humanity’s most expensive science experiment – and a remarkable symbol of international cooperation – is showing its age.
Một tiếng rưỡi sau đó, cảnh báo đã được dỡ bỏ, cho phép phi hành đoàn tiếp tục công việc. Nhưng sự cố này nhắc nhở chúng ta rằng thí nghiệm khoa học đắt giá nhất của nhân loại – và là một biểu tượng đáng chú ý của hợp tác quốc tế – đang có dấu hiệu lão hóa.
The ISS was born from a thaw in relations between Washington and Moscow immediately following the cold war. In the early 1990s, the countries decided to merge separate space station projects that each was working on.
ISS ra đời từ sự cải thiện quan hệ giữa Washington và Moscow ngay sau Chiến tranh Lạnh. Vào đầu những năm 1990, hai nước đã quyết định hợp nhất các dự án trạm vũ trụ riêng biệt mà mỗi bên đang thực hiện.
The air leak, in an older section of the ISS known as the Zvezda PrK transfer tunnel, is a dose of engineering reality. It is caused by fine cracks in the structure of the tunnel, which provides access to a spacecraft docking port. There is no permanent fix and the cracks have already been patched and repatched using a sealant.
Sự rò rỉ khí, tại một khu vực cũ của ISS được gọi là đường hầm chuyển tiếp Zvezda PrK, là một minh chứng về thực tế kỹ thuật. Nó gây ra bởi những vết nứt nhỏ trong cấu trúc của đường hầm này, nơi cung cấp lối vào cảng neo đậu tàu vũ trụ. Không có cách khắc phục vĩnh viễn và các vết nứt đã được vá và vá lại bằng chất trám kín.
Nasa and Russia’s space agency Roscosmos dispute the seriousness of the problem. Roscosmos says the slow leak poses no danger, while the US space agency views it as an elevated safety risk. Not only is the structure under strain, but also the fabric of the agreement that keeps the ISS running.
NASA và cơ quan vũ trụ Nga Roscosmos tranh cãi về mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Roscosmos cho rằng việc rò rỉ chậm này không gây nguy hiểm, trong khi cơ quan vũ trụ Mỹ coi đây là một rủi ro an toàn cao. Không chỉ cấu trúc đang chịu áp lực, mà cả nền tảng của thỏa thuận duy trì hoạt động của ISS cũng vậy.
In 2024, the ISS advisory committee’s chair Bob Cabana said: “Nasa has expressed concerns about the structural integrity of the PrK and the possibility of a catastrophic failure.”
Năm 2024, Bob Cabana, chủ tịch ủy ban tư vấn ISS, cho biết: “NASA đã bày tỏ lo ngại về tính toàn vẹn cấu trúc của PrK và khả năng xảy ra sự cố thảm khốc.”
In early June 2026, new cracks appeared and leak rates rose. This prompted Roscosmos to propose a fix. According to a report in the technology magazine Ars Technica, the Russians wanted to carry out repairs to the hull using a drill.
Vào đầu tháng 6 năm 2026, các vết nứt mới xuất hiện và tốc độ rò rỉ tăng lên. Điều này thúc đẩy Roscosmos đề xuất một giải pháp khắc phục. Theo báo cáo trên tạp chí công nghệ Ars Technica, người Nga muốn thực hiện sửa chữa vỏ tàu bằng máy khoan.
Nasa balked at the plan and Roscosmos subsequently dropped it, only to come up with a new one. Under this second proposal, Russian cosmonauts would use a saw to remove a load-bearing bracket in the tunnel.
NASA đã phản đối kế hoạch này và sau đó Roscosmos loại bỏ nó, chỉ để đưa ra một kế hoạch mới. Theo đề xuất thứ hai này, các cosmonaut Nga sẽ sử dụng cưa để loại bỏ một giá đỡ chịu lực trong đường hầm.
When Nasa heard this, agency officials ordered the five astronauts to shelter in SpaceX’s Crew Dragon capsule, ready to detach from the space station should an accident occur.
Khi NASA nghe điều này, các quan chức cơ quan đã lệnh cho năm phi hành gia trú ẩn trong khoang Crew Dragon của SpaceX, sẵn sàng tách rời khỏi trạm vũ trụ nếu xảy ra tai nạn.
Roscosmos ditched the second plan too, prompting Nasa to call the astronauts back onboard. Since the incident, Roscosmos has told Nasa that it will close off the PrK tunnel from the rest of the station, in a bid to draw a line under the problem.
Roscosmos cũng từ bỏ kế hoạch thứ hai, buộc NASA phải gọi các phi hành gia trở lại tàu. Kể từ sự cố này, Roscosmos đã nói với NASA rằng họ sẽ đóng kín đường hầm PrK khỏi phần còn lại của trạm, nhằm giải quyết dứt điểm vấn đề.
A commercial future
Tương lai thương mại
The ISS was never meant to be immortal. The plan was always to let a competitive commercial market take over with privately built space stations. Nasa would then send its astronauts to these new orbiting outposts, which would also be frequented by private space travellers.
Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) chưa bao giờ được thiết kế để tồn tại vĩnh viễn. Kế hoạch luôn là để một thị trường thương mại cạnh tranh tiếp quản bằng các trạm không gian do tư nhân xây dựng. Sau đó, Nasa sẽ cử các phi hành gia của mình đến những tiền đồn quỹ đạo mới này, nơi cũng sẽ được du khách không gian tư nhân ghé thăm.
The current frontrunner to reach low Earth orbit is Vast’s Haven-1. This has roughly an eighth of the ISS’s living space and is built for short stays of up to a month. It also relies heavily on a docked SpaceX capsule for air and power. Haven-1 is a testbed, not a like-for-like replacement, and despite optimistic assessments of launching in 2026, it is now unlikely to fly before 2027.
Ứng cử viên hàng đầu hiện nay để đạt quỹ đạo Trái đất tầm thấp là Haven-1 của Vast. Thiết bị này có không gian sống bằng khoảng một phần tám so với ISS và được xây dựng cho các chuyến lưu trú ngắn, tối đa là một tháng. Nó cũng phụ thuộc rất nhiều vào một khoang SpaceX đang neo đậu để cung cấp không khí và điện năng. Haven-1 chỉ là một bãi thử nghiệm (testbed) , chứ không phải là sự thay thế tương đương, và mặc dù có những đánh giá lạc quan về việc phóng vào năm 2026, nhưng hiện tại nó khó có thể bay trước năm 2027.
The stations that could fully replace the ISS are further away. Vast’s modular Haven-2 is aiming for a first module in 2028 and is targeted for completion in 2032, the very year the ISS is now due to leave service. This leaves no margin for the delays these programmes routinely suffer.
Các trạm không gian có khả năng thay thế hoàn toàn ISS còn ở xa hơn về mặt thời gian. Haven-2 mô-đun của Vast đặt mục tiêu đưa ra mô-đun đầu tiên vào năm 2028 và được nhắm đến hoàn thành vào năm 2032, chính là năm mà ISS dự kiến ngừng hoạt động. Điều này không để lại bất kỳ khoảng thời gian nào cho những sự chậm trễ mà các chương trình này thường gặp phải.
Two other companies, Axiom and Starlab Space, also plan large orbiting outposts. However, these are still in development, and Axiom recently encountered financial trouble.
Hai công ty khác, Axiom và Starlab Space, cũng lên kế hoạch xây dựng các trạm không gian lớn trên quỹ đạo. Tuy nhiên, những dự án này vẫn đang trong giai đoạn phát triển, và gần đây Axiom đã gặp khó khăn tài chính.
The problem is that the companies, and those who finance them, are not ready to take the step up. The extent to which ISS replacements will be market-led has been consistently overstated. Government space agencies are going to be the main tenant and the paymaster, which makes this a commercial sector that the US is paying to bring into being.
Vấn đề là các công ty, và những người tài trợ cho họ, chưa sẵn sàng thực hiện bước tiến lớn. Mức độ mà việc thay thế ISS sẽ do thị trường dẫn dắt đã liên tục bị đánh giá quá cao. Các cơ quan vũ trụ của chính phủ sẽ là bên thuê chính và cũng là bên chi trả, điều này khiến đây trở thành một lĩnh vực thương mại mà Mỹ đang chi tiền để đưa vào hoạt động.
Faced with less-than-ideal private sector engagement and delays, US lawmakers have extended the life of the ISS. Nasa had been due to operate the ISS until 2030. Recent legislation, which is awaiting approval, would delay ISS decommissioning until 2032.
Đối mặt với sự tham gia của khu vực tư nhân không lý tưởng và những chậm trễ, các nhà lập pháp Hoa Kỳ đã kéo dài tuổi thọ của Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) . Nasa vốn dự kiến vận hành ISS đến năm 2030. Một đạo luật gần đây, đang chờ phê duyệt, sẽ hoãn việc ngừng hoạt động ISS đến năm 2032.
This is, in part, a response to Nasa’s own stalled procurement of commercial replacements for the ISS. The recent legislation recognises this, tying any retirement of the ISS to replacements being ready and warning against a scenario where China is the only country with a continued human presence in low Earth orbit.
Điều này, một phần, là phản ứng đối với việc mua sắm các vật thay thế thương mại cho ISS bị đình trệ của chính NASA. Luật pháp gần đây đã công nhận điều này, gắn mọi việc ngừng hoạt động của ISS với việc các vật thay thế sẵn sàng và cảnh báo về kịch bản mà Trung Quốc là quốc gia duy nhất có sự hiện diện liên tục của con người tại quỹ đạo Trái đất tầm thấp.
How the ISS ends
Cách Trạm Vũ trụ Quốc tế Kết thúc
And there is a messy legal landscape hanging over the ISS as it approaches the end of its life. In order to decommission the outpost, Nasa will push the 420-tonne space station into Earth’s atmosphere using an adapted SpaceX Dragon vehicle – at a cost of roughly US$840 million (£638 million) .
Và có một bối cảnh pháp lý phức tạp bao trùm lên ISS khi nó tiến gần đến cuối vòng đời hoạt động. Để loại bỏ tiền đồn này, Nasa sẽ đẩy trạm vũ trụ nặng 420 tấn vào bầu khí quyển Trái đất bằng phương tiện SpaceX Dragon được điều chỉnh – với chi phí khoảng 840 triệu USD (638 triệu bảng Anh) .
This controlled re-entry will take place over Point Nemo, the remotest part of the Pacific Ocean. This greatly reduces the risk of debris landing on populated areas.
Quá trình tái nhập khí quyển có kiểm soát này sẽ diễn ra trên Điểm Nemo, khu vực xa xôi nhất của Thái Bình Dương. Điều này giảm đáng kể nguy cơ các mảnh vỡ rơi xuống các khu vực dân cư.
Yet the space station will be the biggest orbiting object ever sent through the atmosphere and pieces as large as a small family car could survive the descent. If something were to go wrong, who would be liable?
Tuy nhiên, trạm vũ trụ này sẽ là vật thể quỹ đạo lớn nhất từng đi qua bầu khí quyển và các mảnh vỡ có kích thước bằng một chiếc ô tô gia đình nhỏ vẫn có thể sống sót sau quá trình hạ độ cao. Nếu có điều gì đó sai sót, ai sẽ chịu trách nhiệm?
Under the United Nations Liability Convention, a treaty from 1972, the nation that launches a space object is liable for any damage it causes. But the ISS was built from modules launched by more than one country, principally the US and Russia.
Theo Công ước Trách nhiệm của Liên Hợp Quốc, một hiệp ước từ năm 1972, quốc gia phóng vật thể vũ trụ phải chịu trách nhiệm về bất kỳ thiệt hại nào nó gây ra. Nhưng ISS được xây dựng từ các mô-đun do nhiều hơn một quốc gia phóng lên, chủ yếu là Mỹ và Nga.
Where two or more states launch together, they are jointly and severally liable, the latter term meaning that any one of them can be pursued for the whole of the damage. The ISS partners comprise the US, Russia, Japan, Canada and participating member states of the European Space Agency.
Khi hai hoặc nhiều quốc gia cùng phóng, họ sẽ có trách nhiệm liên đới, thuật ngữ sau này có nghĩa là bất kỳ bên nào trong số họ cũng có thể bị truy cứu về toàn bộ thiệt hại. Các đối tác của ISS bao gồm Mỹ, Nga, Nhật Bản, Canada và các quốc gia thành viên tham gia của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu.
If a piece of the station were to land where it shouldn’t, causing damage, the liability is absolute – no fault need be proved. If the de-orbiting process were to damage a satellite in orbit, liability is dependent on fault. Proving fault in a scenario as complex as ISS decommissioning could be extremely difficult.
Nếu một mảnh của trạm rơi xuống nơi không nên, gây thiệt hại, trách nhiệm là tuyệt đối – không cần chứng minh lỗi. Nếu quá trình hạ độ cao làm hư hỏng vệ tinh đang trong quỹ đạo, trách nhiệm sẽ phụ thuộc vào lỗi. Việc chứng minh lỗi trong kịch bản phức tạp như việc loại bỏ ISS có thể cực kỳ khó khăn.
The ISS air leak is a reminder that space stations will require continual maintenance. Private companies will not be able to get away with a “sell and forget” mindset when they launch their outposts.
Sự rò rỉ khí của ISS là lời nhắc nhở rằng các trạm vũ trụ sẽ cần bảo trì liên tục. Các công ty tư nhân sẽ không thể hoạt động với tâm lý “bán đi và quên lãng” khi họ phóng tiền đồn của mình.
With no obvious paying customers beyond space agencies lining up, investors are understandably reluctant to rush into expensive commitments. Extending the life of the ISS provides a temporary patch, but it does not remove the fundamental problem of who pays to replace it.
Với việc không có khách hàng trả phí rõ ràng nào ngoài các cơ quan vũ trụ đang xếp hàng, các nhà đầu tư hiểu rằng họ ngần ngại cam kết vào những khoản chi tiêu lớn. Kéo dài tuổi thọ của ISS chỉ là một giải pháp tạm thời, nhưng nó không loại bỏ được vấn đề cơ bản về việc ai sẽ trả tiền để thay thế nó.
Christopher Newman is Professor of Space Law and Policy at Northumbria University. He is academic adviser to 3S Northumbria, a space situational awareness company, which had no role in this article. He has previously received funding from the UK Space Agency and Innovate UK, but currently receives no relevant external funding. He is on the board of advisors for the Open Lunar Foundation, and a full member of the International Institute of Space Law.
Christopher Newman là Giáo sư Luật và Chính sách Vũ trụ tại Đại học Northumbria. Ông là cố vấn học thuật cho 3S Northumbria, một công ty nhận thức tình huống vũ trụ, không có vai trò nào trong bài báo này. Trước đây ông đã nhận được tài trợ từ Cơ quan Vũ trụ Vương quốc Anh và Innovate UK, nhưng hiện tại ông không nhận bất kỳ nguồn tài trợ bên ngoài liên quan nào. Ông là thành viên hội đồng cố vấn của Quỹ Mặt Trăng Mở (Open Lunar Foundation) , và là thành viên đầy đủ của Viện Luật Vũ trụ Quốc tế.
Read more
-
Trump chào đón Columbus đến Nhà Trắng – và khơi lại các cuộc chiến lịch sử của Mỹ
Trump welcomes Columbus to the White House – and reignites America’s history wars
-
Hồ phản chiếu Đài tưởng niệm Lincoln được xử lý bằng ‘bong bóng nano’. Chúng là gì và chúng hoạt động như thế nào?
The Lincoln Memorial Reflecting Pool is treated with ‘nanobubbles’. What are they and how do they work?