
Dân tộc thiểu số Đông của Trung Quốc: lý do chúng tôi đang ghi lại và bảo tồn di sản kiến trúc bản địa bằng kỹ thuật số
China’s Dong minority: why we’re digitally recording and preserving their Indigenous architectural heritage
A new project uses cutting-edge digital technology to precord the architecture and culture of China’s Indigenous Dong minority.
Một dự án mới sử dụng công nghệ kỹ thuật số tiên tiến để ghi lại kiến trúc và văn hóa của dân tộc Đông bản địa ở Trung Quốc.
The Dong people in China are an Indigenous ethnic group who are known to have lived in the mountainous regions of southwestern China for about 600 years. They don’t have a written language – instead their cultural knowledge is shared by word of mouth. This means that the outside world doesn’t know much about them.
Người Dong ở Trung Quốc là một nhóm dân tộc bản địa được biết đến với việc sinh sống tại các khu vực miền núi tây nam Trung Quốc khoảng 600 năm. Họ không có ngôn ngữ viết – thay vào đó, kiến thức văn hóa của họ được truyền miệng. Điều này có nghĩa là thế giới bên ngoài không biết nhiều về họ.
But an ambitious university-led research project to document the Dong people’s distinctive architecture is revealing a great deal about this marginalised Indigenous group’s way of life.
Nhưng một dự án nghiên cứu đầy tham vọng do trường đại học dẫn đầu nhằm ghi lại kiến trúc đặc trưng của người Dong đang tiết lộ rất nhiều điều về lối sống của nhóm dân tộc bản địa bị gạt ra rìa này.
There are an estimated 3 million Dong people living in the provinces of Guizhou, Hunan and Guangxi. They are renowned for their polyphonic choral singing, which has been inscribed by Unesco since 2009 as an example of world-class intangible cultural heritage. Their architecture, landscape and refined agricultural terracing are also distinctive, but less well known and never digitally recorded.
Ước tính có 3 triệu người Dong sinh sống tại các tỉnh Quý Châu, Hồ Nam và Quảng Tây. Họ nổi tiếng với làn điệu ca hát hợp xướng đa âm (polyphonic choral singing) , được Unesco ghi nhận từ năm 2009 là một ví dụ về di sản văn hóa phi vật thể đẳng cấp thế giới. Kiến trúc, cảnh quan và hệ thống ruộng bậc thang nông nghiệp tinh tế của họ cũng rất đặc trưng, nhưng ít được biết đến hơn và chưa bao giờ được ghi lại bằng kỹ thuật số.
Dong buildings and settlements are typically hidden in fir forests with direct access to waterways at the bottom of valleys or halfway up hills. A Dong settlement typically has around 200 households of four to five people – although some larger villages can have as many as 500 households.
Các ngôi nhà và khu định cư của người Dong thường ẩn mình trong rừng vân sam với lối đi trực tiếp ra các tuyến đường thủy ở đáy thung lũng hoặc giữa sườn đồi. Một khu định cư của người Dong điển hình có khoảng 200 hộ gia đình, mỗi hộ từ bốn đến năm người – mặc dù một số làng lớn hơn có thể lên tới 500 hộ.
These villages tend to have a gatehouse marking their boundary, defining their territory in relation to neighbouring settlements. Many feature a distinctive “wind-and-rain bridge” – a mix of village gate and covered bridge – used for communal gatherings and blocking ceremonies. Ponds, wells, and granaries are scattered throughout the landscape.
Những ngôi làng này có xu hướng có cổng làng đánh dấu ranh giới, xác định lãnh thổ của họ so với các khu định cư lân cận. Nhiều nơi nổi bật với “cầu gió và mưa” đặc trưng – sự kết hợp giữa cổng làng và cầu che – được sử dụng cho các buổi tụ họp cộng đồng và nghi lễ phong tỏa. Hồ nước, giếng và kho thóc rải rác khắp cảnh quan.
At the heart of most villages, surrounded by wooden houses of two or three storeys, there is a “drum tower” and a “Sa-Sui shrine”. The former represents the connection of the people’s sacred belief of clan kinship and fir trees, while the latter represents the centre of the Dong’s worship of the “Sa” or grandmother. They are the most important buildings in a village – for security, social and spiritual reasons.
Ở trung tâm của hầu hết các ngôi làng, bao quanh bởi những ngôi nhà gỗ hai hoặc ba tầng, là một “tháp trống” và một “đền Sa-Sui.” Cái trước đại diện cho mối liên hệ giữa tín ngưỡng thiêng liêng về huyết thống dòng tộc và cây vân sam, trong khi cái sau tượng trưng cho trung tâm thờ cúng của người Dong đối với “Sa” hay bà nội. Đây là những công trình quan trọng nhất trong làng – vì lý do an ninh, xã hội và tinh thần.
Culture at risk
Văn hóa gặp nguy hiểm
Nowadays, the Dong’s built and cultural heritage are increasingly at risk. This is due to a combination of climate change, natural disasters, urban infrastructure development and the expansion of rural tourism.
Ngày nay, di sản vật thể và văn hóa của người Đồng ngày càng bị đe dọa. Điều này là do sự kết hợp của biến đổi khí hậu, thiên tai, phát triển cơ sở hạ tầng đô thị và mở rộng du lịch nông thôn.
A warming climate is increasingly triggering wild fires and causing mountain flooding. We are also seeing the encroachment of urbanism into the Dong’s rural settings. While bringing improvements in the quality of life, this often presents domestic fire hazards due to poor-quality electrical infrastructure. And in recent years, the growth of tourism and the encroachment of roads, railways and bridges is in danger of turning these villages into decorated stage-sets. This may bring in money, but threatens the Dong people’s unique architecture and landscape.
Khí hậu ấm lên ngày càng gây ra cháy rừng và lũ lụt miền núi. Chúng ta cũng thấy sự xâm lấn của đô thị hóa vào các khu vực nông thôn của người Đồng. Mặc dù mang lại cải thiện chất lượng cuộc sống, điều này thường tạo ra nguy cơ hỏa hoạn trong nhà do cơ sở hạ tầng điện kém chất lượng. Và trong những năm gần đây, sự phát triển du lịch cùng với việc mở rộng đường sá, đường sắt và cầu cống đang có nguy cơ biến các ngôi làng này thành những bối cảnh sân khấu được trang trí. Điều này có thể mang lại tiền bạc, nhưng đe dọa kiến trúc và cảnh quan độc đáo của người Đồng.
It’s a pressing challenge for this Indigenous people and for those of us dedicated to preserving their historic environment, their culture and their highly ritualised way of life.
Đây là một thách thức cấp bách đối với người dân bản địa này và đối với những người trong chúng ta tận tâm bảo tồn môi trường lịch sử, văn hóa và lối sống đậm chất nghi lễ của họ.
Tragically, the scarcity of resources means that schemes for repair, restoration and regeneration works, as well as insufficient conservation policies and frameworks, have been slow to help preserve these precious villages. The far remote mountainous environment does not help. Both the local communities and government authorities have extremely limited resources to manage almost any change to their historic environment.
Đáng buồn thay, sự khan hiếm nguồn lực khiến các kế hoạch sửa chữa, phục hồi và tái tạo, cũng như các chính sách và khuôn khổ bảo tồn chưa đầy đủ, đã chậm trễ trong việc giúp bảo tồn những ngôi làng quý giá này. Môi trường miền núi xa xôi không hề hỗ trợ. Cả cộng đồng địa phương và chính quyền nhà nước đều có nguồn lực cực kỳ hạn chế để quản lý bất kỳ thay đổi nào đối với môi trường lịch sử của họ.
Despite the remote location of many of these villages, they are now being encroached upon by modern development. We’re seeing the growth of contemporary housing developments using modern structures and materials. It’s part of the rapid urbanisation of China over the past few decades – but, like elsewhere, it’s irreversibly changing the image and identity of the Dong settlements and their architecture.
Mặc dù nhiều ngôi làng này nằm ở vị trí hẻo lánh, chúng hiện đang bị phát triển hiện đại xâm lấn. Chúng ta thấy sự phát triển của các khu nhà ở đương đại sử dụng kết cấu và vật liệu hiện đại. Đây là một phần của quá trình đô thị hóa nhanh chóng của Trung Quốc trong vài thập kỷ qua – nhưng, giống như những nơi khác, nó đang thay đổi không thể đảo ngược hình ảnh và bản sắc của các khu định cư và kiến trúc Đồng.
The problem of modern tourist development can be seen in the way traditional-style drum towers are being built as theme park attractions. At the Danzhai Wanda Village, a newly developed theme park near Kaili in Guizhou, the nearest city to the Dong’s Indigenous areas, there are five newly built drum towers, billed as “iconic”, which are presented as standalone monuments with no sense of their relationship with the surrounding houses and forests.
Vấn đề phát triển du lịch hiện đại có thể được thấy ở cách các tháp trống kiểu truyền thống đang được xây dựng như những điểm thu hút trong công viên chủ đề. Tại Làng Danzhai Wanda, một công viên chủ đề mới được phát triển gần Kaili thuộc Quý Châu, thành phố gần nhất với khu vực bản địa của người Đồng, có năm tháp trống mới được xây dựng, được quảng cáo là “biểu tượng”, và chúng được trình bày như những tượng đài độc lập mà không hề thể hiện mối quan hệ của chúng với những ngôi nhà và rừng xung quanh.
Decoding Dong built heritage
Giải mã di sản xây dựng của người Đồng
The need to document and protect authentic Indigenous Dong culture is what has driven the Decoding Dong project.
Nhu cầu ghi chép và bảo vệ văn hóa bản địa Đồng đích thực là động lực thúc đẩy dự án Giải mã di sản Đồng.
This was launched in 2023 and completed in 2025 and set to digitally document Dong physical and cultural heritage.
Dự án được khởi động vào năm 2023 và hoàn thành vào năm 2025, nhằm mục đích số hóa di sản vật thể và văn hóa của người Đồng.
This interdisciplinary project draws on humanities and social science disciplines ranging from architecture, anthropology, heritage sciences, sociology and digital humanities.
Dự án liên ngành này khai thác các lĩnh vực nhân văn và khoa học xã hội, bao gồm kiến trúc, nhân chủng học, khoa di sản, xã hội học và nhân văn số.
It put together a series of innovative and complementary research methods. This has involved 3D LiDAR scanning, aerial and terrestrial photogrammetry (the science of applying mathematics to photographs to extract accurate 3D measurements) , 3D reality capture modelling, measured drawing, documentary film making and mapping. This has been complemented with oral histories from provided by Dong people.
Dự án đã kết hợp một loạt các phương pháp nghiên cứu sáng tạo và bổ sung cho nhau. Các phương pháp này bao gồm quét LiDAR 3D, chụp ảnh photogrammetry trên không và trên mặt đất (khoa học ứng dụng toán học vào nhiếp ảnh để trích xuất số đo 3D chính xác) , mô hình hóa ghi lại thực tế 3D, vẽ bản vẽ có kích thước chuẩn, làm phim tài liệu và lập bản đồ. Điều này được bổ sung bằng các lịch sử truyền miệng do người Đồng cung cấp.
The project has completed a first-of-its-kind digital documentation of the Dong architectural heritage, building digital and audio-visual documentaries of around 100 historic buildings across a dozen remote Dong villages.
Dự án đã hoàn thành tài liệu số hóa di sản kiến trúc Đồng loại hình đầu tiên, xây dựng các bộ phim tài liệu kỹ thuật số và âm thanh- hình ảnh về khoảng 100 tòa nhà lịch sử tại hơn chục ngôi làng xa xôi của người Đồng.
A key part of the research process was to consult with key stakeholders, including clan leaders, elderly villagers and provincial policymakers wherever possible.
Một phần quan trọng của quá trình nghiên cứu là tham vấn các bên liên quan chủ chốt, bao gồm trưởng tộc, người cao tuổi trong làng và các nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh khi có thể.
Indigenous Dong heritage is still under threat, due to the scarcity of resources faced by both the local authority and the communities themselves.
Di sản bản địa Đồng vẫn đang bị đe dọa, do sự khan hiếm tài nguyên mà cả chính quyền địa phương và cộng đồng tự thân phải đối mặt.
But this project represents a step change. By building a mutually beneficial store of information, supported by cutting-edge digital technologies, we hope to draw more attention to this distinctive people without threatening what it is that makes them unique.
Nhưng dự án này đại diện cho một bước đột phá. Bằng cách xây dựng một kho thông tin mang lại lợi ích chung, được hỗ trợ bởi các công nghệ kỹ thuật số tiên tiến, chúng tôi hy vọng sẽ thu hút sự chú ý hơn đến người dân đặc sắc này mà không đe dọa những gì đã làm nên sự độc đáo của họ.
Xiang Ren receives funding from Arcadia—a charitable fund to record cultural heritage, to conserve and restore nature, and to promote open access to knowledge, via its Endangered Wooden Architecture Programme coordinated by Oxford Brookes University (EWAP2039LG, 2023-25) , and the University of Sheffield Knowledge Exchange Funding (QR-PSF, 2026) .
Xiang Ren nhận được tài trợ từ Arcadia—một quỹ từ thiện nhằm ghi lại di sản văn hóa, bảo tồn và phục hồi thiên nhiên, cũng như thúc đẩy quyền tiếp cận kiến thức mở, thông qua Chương trình Kiến trúc Gỗ Nguy cấp do Đại học Oxford Brookes điều phối (EWAP2039LG, 2023-25) , và Quỹ Trao đổi Tri thức của Đại học Sheffield (QR-PSF, 2026) .
Read more
-

40 năm sau thảm họa, tại sao chó rừng, gấu và bò rừng lại xuất hiện trở lại quanh Chernobyl
40 years on from the disaster, why there are foxes, bears and bison again around Chernobyl
-

Thỏa thuận ngừng bắn của Iran khẳng định điều chúng ta đã nói suốt nhiều năm: sức mạnh quân sự không có tác dụng.
Iran ceasefire deal confirms what we’ve been saying for years: military might doesn’t work