Việc chứng kiến một lần nhật thực/nguyệt thực từ Trái Đất là điều vô cùng kinh ngạc – còn đối với các phi hành gia khi nhìn thấy nó từ không gian, khung cảnh còn hùng vĩ hơn nữa.
Seeing an eclipse from Earth is awe-inspiring – for astronauts seeing one from space, the scene was even more grand
Astronauts report feeling profoundly awestruck when they go to space, an anthropologist reports. This experience shapes their perspectives even back on Earth.
Một nhà nhân chủng học báo cáo rằng các phi hành gia cho biết họ cảm thấy vô cùng choáng ngợp khi lên không gian. Trải nghiệm này định hình góc nhìn của họ ngay cả khi họ trở về Trái Đất.
The astronauts on Artemis II’s trip to the Moon in April 2026 didn’t just have an amazing journey through space. They also saw something extraordinary. They were the first humans to see a total solar eclipse from space.
Các phi hành gia trong chuyến đi của Artemis II đến Mặt Trăng vào tháng 4 năm 2026 không chỉ có một hành trình tuyệt vời trong không gian. Họ còn chứng kiến một điều phi thường. Họ là những người đầu tiên trên Trái Đất nhìn thấy một lần nhật thực toàn phần từ không gian.
A solar eclipse happens when the Moon moves in front of the Sun. In a total eclipse, the Sun’s central disc is covered completely.
Nhật thực xảy ra khi Mặt Trăng di chuyển che khuất Mặt Trời. Trong một lần nhật thực toàn phần, đĩa trung tâm của Mặt Trời bị che phủ hoàn toàn.
From Earth, the circle of the Sun is about the same size as the circle of the Moon. With the bright circle blocked, you can see the undulating rays of the Sun’s corona, or outer atmosphere, that are normally too dim to be observed.
Từ Trái Đất, vòng tròn của Mặt Trời có kích thước gần bằng vòng tròn của Mặt Trăng. Khi vòng tròn sáng bị che khuất, bạn có thể nhìn thấy những tia sóng lượn của vành nhật hoa của Mặt Trời, hay bầu khí quyển bên ngoài, vốn thường quá mờ để quan sát.
I’m a cultural anthropologist who studies awe-inspiring aspects of space exploration. I have been lucky enough to have seen two total solar eclipses. The first one was in Nebraska in 2017, the second in Indiana in 2024.
Tôi là một nhà nhân chủng học văn hóa nghiên cứu các khía cạnh đáng kinh ngạc của việc khám phá không gian. Tôi đã may mắn được chứng kiến hai lần nhật thực toàn phần. Lần đầu tiên là ở Nebraska vào năm 2017, lần thứ hai là ở Indiana vào năm 2024.
During my second total eclipse, the period of totality – that short span when you can remove your protective glasses and look directly at the eclipse – lasted close to 4 minutes. I saw waves of diffuse light snaking around an ink-black hole in the sky. It looked very wrong – almost alien.
Trong lần nhật thực toàn phần thứ hai của tôi, khoảng thời gian toàn phần – khoảng thời gian ngắn khi bạn có thể tháo kính bảo hộ và nhìn trực tiếp vào nhật thực – kéo dài gần 4 phút. Tôi đã thấy những làn sóng ánh sáng khuếch tán uốn lượn quanh một lỗ đen màu mực trên bầu trời. Nó trông rất sai – gần như là vật thể ngoài hành tinh.
On Aug. 12, 2026, there will be another total solar eclipse, visible only from Greenland, Iceland, Spain and the Balearic Islands of the Mediterranean. Some fortunate viewers in Spain and nearby islands may see the eclipse just before sunset, low on the horizon. The Moon illusion, a phenomenon where the Moon looks bigger when it’s near the horizon, might make this eclipse look unusually large.
Vào ngày 12 tháng 8 năm 2026, sẽ có một lần nhật thực toàn phần khác, chỉ có thể nhìn thấy từ Greenland, Iceland, Tây Ban Nha và Quần đảo Balearic của Địa Trung Hải. Một số người xem may mắn ở Tây Ban Nha và các đảo lân cận có thể thấy nhật thực ngay trước lúc hoàng hôn, thấp trên đường chân trời. Ảo ảnh Mặt Trăng, một hiện tượng khiến Mặt Trăng trông lớn hơn khi nó ở gần đường chân trời, có thể khiến lần nhật thực này trông lớn bất thường.
Unusual eclipse perspectives
Góc nhìn hiếm có về nhật thực
Astronauts will occasionally also have less common eclipse experiences. I interviewed one I call by the pseudonym “Jackie” in my research about astronauts’ experiences of awe. She was part of an astronaut training group that did a flight exercise during a total solar eclipse.
Các phi hành gia đôi khi cũng có những trải nghiệm nhật thực ít phổ biến hơn. Tôi đã phỏng vấn một người mà tôi gọi bằng bút danh là “Jackie” trong nghiên cứu của mình về trải nghiệm kinh ngạc của các phi hành gia. Cô ấy là thành viên của một nhóm huấn luyện phi hành gia đã thực hiện một bài tập bay trong một lần nhật thực toàn phần.
Jackie and her squad flew their jets in the shadow of the Moon. This lengthened their time in totality because they could follow and stay within the shadow. Jackie was most impressed with how the Sun’s corona seemed to shift and ripple.
Jackie và đội của cô ấy đã lái máy bay phản lực của mình trong bóng của Mặt Trăng. Điều này đã kéo dài thời gian họ ở trong giai đoạn toàn phần vì họ có thể theo dõi và ở lại trong bóng tối. Jackie đặc biệt ấn tượng với cách vầng hào quang của Mặt Trời dường như dịch chuyển và gợn sóng.
“It’s not static … it’s alive,” she told me.
“Nó không tĩnh… nó sống,” cô ấy nói với tôi.
On April 6, 2026, the astronauts of NASA’s Artemis II mission saw another kind of unusual eclipse as they flew around the Moon. At one point during their flight, the Moon and the spacecraft aligned so that the Moon was directly between them and the Sun, blocking the Sun’s disk in a way that looks very different from what we see on Earth.
Vào ngày 6 tháng 4 năm 2026, các phi hành gia của sứ mệnh Artemis II của NASA đã chứng kiến một loại nhật thực khác thường khi họ bay quanh Mặt Trăng. Tại một thời điểm trong chuyến bay, Mặt Trăng và tàu vũ trụ đã thẳng hàng sao cho Mặt Trăng nằm trực tiếp giữa chúng và Mặt Trời, che khuất đĩa Mặt Trời theo cách trông rất khác so với những gì chúng ta thấy trên Trái Đất.
Astronaut Victor Glover said it felt like they “just went sci-fi.”
Phi hành gia Victor Glover cho biết cảm giác như thể họ “vừa bước vào phim khoa học viễn tưởng.”
The astronauts were so close to the Moon that the Moon looked bigger than the Sun and hid more of its bright circle. Earth was also in view, and sunlight reflected from the Earth onto the Moon in a phenomenon NASA calls “earthshine.” This dim light is very similar to the moonlight that shines on the Earth at night.
Các phi hành gia ở rất gần Mặt Trăng đến nỗi Mặt Trăng trông lớn hơn Mặt Trời và che khuất nhiều phần của vòng tròn sáng của nó. Trái Đất cũng hiện ra, và ánh sáng mặt trời phản chiếu từ Trái Đất lên Mặt Trăng trong một hiện tượng mà NASA gọi là “ánh sáng Trái Đất.” Ánh sáng mờ này rất giống với ánh trăng chiếu xuống Trái Đất vào ban đêm.
Imagine the Sun hidden behind the Moon, creating a hazy halo around the Moon’s edges. At the same time, faint light reflected from Earth softly illuminates the Moon, revealing mountains and craters in a dim twilight. Now imagine this striking scene lasting 54 minutes.
Hãy tưởng tượng Mặt Trời bị che khuất sau Mặt Trăng, tạo ra một quầng sáng mờ ảo quanh các cạnh của Mặt Trăng. Đồng thời, ánh sáng yếu phản chiếu từ Trái Đất nhẹ nhàng chiếu sáng Mặt Trăng, làm lộ ra những ngọn núi và miệng hố trong ánh chạng ngày mờ ảo. Giờ hãy tưởng tượng cảnh tượng ngoạn mục này kéo dài 54 phút.
This sight was, without a doubt, one of the most unusual eclipses ever seen by human eyes.
Cảnh tượng này, không nghi ngờ gì, là một trong những lần nhật thực kỳ lạ nhất từng được mắt người chứng kiến.
Although Artemis’ astronauts are trained to think scientifically, this experience propelled them into a state of awe. They talked openly about how their brains were “not processing” what they observed. While NASA kept them busy with a variety of tasks, the sound of emotion and excitement in their voices as they broadcast live from their lunar flyby was unmistakable.
Mặc dù các phi hành gia Artemis được huấn luyện để suy nghĩ khoa học, trải nghiệm này đã đưa họ vào trạng thái kinh ngạc. Họ đã nói công khai về việc bộ não của họ “không xử lý” được những gì họ quan sát. Trong khi NASA giữ họ bận rộn với nhiều nhiệm vụ khác nhau, âm thanh của cảm xúc và sự phấn khích trong giọng nói của họ khi họ truyền hình trực tiếp từ chuyến bay qua Mặt Trăng là không thể nhầm lẫn.
The psychology of awe
Tâm lý học của sự kinh ngạc
Researchers have studied the effects of awe on the human brain, including awe felt during solar eclipses. Moments of wonder like these can transform how you feel and even how you think, making you more thoughtful and open-minded.
Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu tác động của sự kinh ngạc đối với bộ não con người, bao gồm cả sự kinh ngạc cảm nhận trong các đợt nhật thực. Những khoảnh khắc kỳ diệu như thế này có thể thay đổi cách bạn cảm nhận và thậm chí cả cách bạn suy nghĩ, khiến bạn trở nên sâu sắc và cởi mở hơn.
In my own work I’ve found these experiences can change how astronauts understand their own place in the universe.
Trong công việc của mình, tôi nhận thấy những trải nghiệm này có thể thay đổi cách các phi hành gia hiểu về vị trí của chính họ trong vũ trụ.
One astronaut said she gained an awareness of the fragility of our planet that now shapes everything she does, while another described becoming more curious after returning to Earth. A third said the awe he experienced in lunar orbit changed his understanding of time and infinity.
Một nữ phi hành gia cho biết cô đã nhận thức được sự mong manh của hành tinh chúng ta, điều này hiện định hình mọi hành động của cô, trong khi một người khác mô tả việc trở nên tò mò hơn sau khi trở về Trái đất. Một người thứ ba nói rằng sự kinh ngạc mà anh trải qua trên quỹ đạo mặt trăng đã thay đổi sự hiểu biết của anh về thời gian và vô cực.
Space travel creates many opportunities for awe, but a solar eclipse from behind the Moon, as Mission Commander Reid Wiseman put it, required “20 new superlatives.”
Du hành vũ trụ tạo ra nhiều cơ hội để trải nghiệm sự kinh ngạc, nhưng một lần nhật thực từ phía sau Mặt Trăng, như Giám đốc Nhiệm vụ Reid Wiseman đã nói, đòi hỏi “20 tính từ siêu việt mới.”
It’s an experience most of the earthbound eclipse-chasers heading to Greenland or Iceland or Spain this summer will only dream about. Whether eclipses happen in space or on Earth, though, close encounters with the grandeur of our universe can make you feel profoundly human.
Đây là trải nghiệm mà hầu hết những người săn nhật thực trên mặt đất đến Greenland, Iceland hay Tây Ban Nha vào mùa hè này chỉ dám mơ ước. Tuy nhiên, dù nhật thực xảy ra trong không gian hay trên Trái đất, những lần tiếp xúc gần với sự hùng vĩ của vũ trụ vẫn có thể khiến bạn cảm thấy mình thật sự là con người.
Deana L. Weibel is currently working on a project with funding from the National Air and Space Museum’s Aviation Space Writers Foundation Award. She has published a book, The Ultraview Effect: What We Can Learn from Astronauts about Awe, Humility, and Exploring the Unknown, with the University of California Press.
Deana L. Weibel hiện đang thực hiện một dự án được tài trợ bởi Giải Quỹ Nhà văn Hàng không và Vũ trụ Quốc gia. Cô đã xuất bản cuốn sách, The Ultraview Effect: What We Can Learn from Astronauts about Awe, Humility, and Exploring the Unknown (Tác động Ultraview: Những gì chúng ta có thể học từ các phi hành gia về sự kinh ngạc, khiêm nhường và khám phá những điều chưa biết) , với Nhà xuất bản Đại học California.
Read more
-
Phong tỏa của Mỹ tại Eo biển Hormuz làm leo thang căng thẳng với Trung Quốc trước chuyến thăm của Trump tới Bắc Kinh
US blockade of Strait of Hormuz ratchets up tensions with China ahead of Trump visit to Beijing
-
Bên trong các khu phức hợp lừa đảo ở Đông Nam Á: Một công nhân bị buôn bán kể về các vụ lừa đảo, cưỡng bức và tra tấn
Inside Southeast Asia’s scam compounds: A trafficked worker tells of fraud, coercion and torture