AI godbots: Các nhà lãnh đạo tôn giáo cảnh báo về ‘hậu quả đáng báo động’ khi máy móc nói bằng danh nghĩa của Chúa
AI godbots: religious leaders warn of ‘alarming consequences’ when machines speak in the name of God
Researchers interviewed almost 30 religious leaders across all six major religious faiths in the UK to find out how AI was affecting them.
Các nhà nghiên cứu đã phỏng vấn gần 30 nhà lãnh đạo tôn giáo thuộc tất cả sáu tín ngưỡng lớn ở Vương quốc Anh để tìm hiểu xem AI đang ảnh hưởng đến họ như thế nào.
I (Adam) am chatting with the “Apostle Stephen”, an online chatbot created by the Redeemed Christian Church of God, a church founded in Nigeria in the 1950s with a growing global following. He is, to be honest, a bit pushy for an apostle.
Tôi (Adam) đang trò chuyện với “Sứ đồ Stephen”, một chatbot trực tuyến được tạo ra bởi Giáo hội Cơ đốc Tái sinh của Đức Chúa Trời (RCCG) , một giáo hội được thành lập tại Nigeria vào những năm 1950 với lượng tín đồ toàn cầu ngày càng tăng. Thành thật mà nói, anh ấy hơi thúc ép đối với một vị sứ đồ.
In my conversation with Apostle Stephen, I open by asking for details about RCCG congregations in Coventry. He responds that to help assist me better he needs my name, email and phone number. I say I’d rather not share that information right now.
Trong cuộc trò chuyện với Sứ đồ Stephen, tôi bắt đầu bằng cách hỏi về các hội thánh RCCG ở Coventry. Anh ấy trả lời rằng để hỗ trợ tôi tốt hơn, anh ấy cần tên, email và số điện thoại của tôi. Tôi nói rằng tôi thà không chia sẻ thông tin đó ngay lúc này.
But with the tenacity of a seasoned telesales agent, he insists and the following exchange occurs.
Nhưng với sự kiên trì của một nhân viên bán hàng qua điện thoại lão luyện, anh ấy vẫn khăng khăng và cuộc trao đổi sau đã diễn ra.
Apostle Stephen: I understand your concern, but collecting your name, email and phone number is essential for me to provide you with the best possible assistance and ensure you get the support you need. If you’re comfortable, please share those details with me, and I’ll be glad to help you with the contact details for churches in Coventry.
Sứ đồ Stephen: Tôi hiểu mối quan tâm của bạn, nhưng việc thu thập tên, email và số điện thoại của bạn là điều cần thiết để tôi có thể cung cấp sự hỗ trợ tốt nhất và đảm bảo bạn nhận được sự giúp đỡ cần thiết. Nếu bạn cảm thấy thoải mái, vui lòng chia sẻ những chi tiết đó với tôi, và tôi rất sẵn lòng giúp bạn tìm thông tin liên hệ của các nhà thờ ở Coventry.
Adam: Can you just give me the details first?
Adam: Anh có thể cho tôi thông tin trước được không?
Apostle Stephen: I appreciate your interest, but I need to collect your name, email, and phone number before I can provide the details you’re requesting. This allows me to assist you effectively and offer further support. Please share those details with me, and I’ll be happy to help you find churches in Coventry.
Sứ đồ Stephen: Tôi đánh giá cao sự quan tâm của bạn, nhưng tôi cần thu thập tên, email và số điện thoại của bạn trước khi tôi có thể cung cấp các chi tiết bạn yêu cầu. Điều này cho phép tôi hỗ trợ bạn một cách hiệu quả và cung cấp thêm sự hỗ trợ. Vui lòng chia sẻ những chi tiết đó với tôi, và tôi rất sẵn lòng giúp bạn tìm các nhà thờ ở Coventry.
Adam: Oh, ok, I’ll leave it for now.
Adam: Ồ, được rồi, tôi để dành việc này đã.
Undeterred, Apostle Stephen sets out the seven steps to being “born again” (including acknowledging my sins, accepting Jesus, being baptised, and joining a “Bible-believing church”) .
Không hề nản lòng, Sứ đồ Stephen trình bày bảy bước để được “tái sinh” (bao gồm việc thừa nhận tội lỗi của tôi, chấp nhận Chúa Jesus, được báp-têm và gia nhập một “giáo hội tin Kinh Thánh”) .
He cheerfully leads me in “the prayer for salvation” (after which I am apparently born again) and closes by asking me for my name, email and phone number.
Anh ấy vui vẻ dẫn dắt tôi trong “lời cầu nguyện cho sự cứu rỗi” (sau đó tôi rõ ràng đã được tái sinh) và kết thúc bằng việc yêu cầu tên, email và số điện thoại của tôi.
So, is this a glimpse of spirituality in the age of generative artificial intelligence (gen AI) ? Or an unrepresentative snapshot from an evangelical Christian denomination?
Vậy, đây có phải là cái nhìn thoáng qua về tâm linh trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo tạo sinh (gen AI) ? Hay chỉ là một lát cắt không đại diện từ một giáo phái Cơ đốc giáo truyền giáo?
The Redeemed Christian Church of God (RCCG) claims to have almost 9 million members worldwide. It was first established in the UK during the early 1990s, as part of the Nigerian diaspora.
Giáo hội Cơ đốc Tái sinh của Đức Chúa Trời (RCCG) tuyên bố có gần 9 triệu thành viên trên toàn thế giới. Nó được thành lập lần đầu tiên ở Vương quốc Anh vào đầu những năm 1990, là một phần của cộng đồng người Nigeria hải ngoại.
Four decades later, it is possibly the largest Black-led Christian denomination in the UK and one of the fastest-growing, particularly in large cities.
Bốn thập kỷ sau, đây có thể là giáo phái Cơ đốc giáo lớn nhất do người da đen lãnh đạo ở Vương quốc Anh và là một trong những giáo phái phát triển nhanh nhất, đặc biệt là ở các thành phố lớn.
It’s an interesting church, and it’s certainly not the only religious organisation that is experimenting with gen AI.
Đây là một giáo hội thú vị, và chắc chắn nó không phải là tổ chức tôn giáo duy nhất đang thử nghiệm với gen AI.
The Insights section is committed to high-quality longform journalism. Our editors work with academics from many different backgrounds who are tackling a wide range of societal and scientific challenges.
Phần Thông tin chuyên sâu cam kết cung cấp các bài báo dài chất lượng cao. Các biên tập viên của chúng tôi làm việc với các học giả từ nhiều lĩnh vực khác nhau, những người đang giải quyết nhiều thách thức xã hội và khoa học.
All major religions now have AI chatbots – examples include thejesusai.com; qurangpt.com; bhagavadgita.com/gitagpt (Hindu chatbot) ; ai.aish.com (Jewish chatbot of Rabbi Nechemia Coopersmith) ; and JustinAI from Catholic Answers.
Tất cả các tôn giáo lớn hiện đều có chatbot AI – các ví dụ bao gồm thejesusai.com; qurangpt.com; bhagavadgita.com/gitagpt (chatbot Hindu) ; ai.aish.com (chatbot Do Thái của Rabbi Nechemia Coopersmith) ; và JustinAI từ Catholic Answers.
Even Sikhism has one: KhalsaGPT. This is surprising because the religion’s governing body, the Shiromani Gurdwara Parbandhak Committee (SGPC) , has issued a worldwide ban on generative AI depicting the Sikh gurus and scriptures.
Ngay cả đạo Sikh cũng có một cái: KhalsaGPT. Điều này thật đáng ngạc nhiên vì cơ quan quản lý của tôn giáo này, Ủy ban Quản lý Gurdwara Shiromani (SGPC) , đã ban hành lệnh cấm toàn cầu đối với AI tạo sinh mô tả các vị guru và kinh sách Sikh.
In fact, the website designers behind KhalsaGPT have since discontinued “active work” on the bot, after they “became increasingly concerned about the limitations of AI-based chatbot systems, including the risk of inaccurate or inappropriate answers on sensitive religious matters”.
Trên thực tế, các nhà thiết kế trang web đứng sau KhalsaGPT đã ngừng “hoạt động tích cực” trên bot, sau khi họ “ngày càng lo ngại về những hạn chế của các hệ thống chatbot dựa trên AI, bao gồm cả nguy cơ đưa ra các câu trả lời không chính xác hoặc không phù hợp về các vấn đề tôn giáo nhạy cảm”.
A spokesperson told The Conversation: “As Sikhs ourselves, we understood that this area requires great care, responsibility and proper oversight.” The spokesperson said it “fully” respects the SGPC and its “intention has never been to disobey any Sikh directive”.
Một phát ngôn viên nói với The Conversation: “Là người Sikh, chúng tôi hiểu rằng lĩnh vực này đòi hỏi sự cẩn thận, trách nhiệm và giám sát thích đáng.” Phát ngôn viên cho biết nó “hoàn toàn” tôn trọng SGPC và “ý định chưa bao giờ là bất tuân bất kỳ chỉ thị nào của người Sikh”.
The phenomenon of religious AI chatbots – also known as “godbots” – is a recent development. In most cases, they are not officially sanctioned by religious leaders or policy.
Hiện tượng chatbot AI tôn giáo – còn được gọi là “godbots” – là một sự phát triển gần đây. Trong hầu hết các trường hợp, chúng không được các nhà lãnh đạo tôn giáo hoặc chính sách chính thức phê duyệt.
Rather, they are set up by enterprising individuals or organisations that see demand and opportunity. But with opportunity comes danger.
Thay vào đó, chúng được thiết lập bởi các cá nhân hoặc tổ chức năng động nhận thấy nhu cầu và cơ hội. Nhưng với cơ hội đi kèm với nguy hiểm.
Pope Leo XIV recently declared that artificial intelligence was one of the defining moral challenges of our time. In his first encyclical (a formal letter intended to guide moral, social and theological thought) , he warned that AI is never truly neutral, but “takes on the characteristics of those who devise, finance, regulate and use it”.
Giáo hoàng Leo XIV gần đây tuyên bố rằng trí tuệ nhân tạo là một trong những thách thức đạo đức mang tính định hình của thời đại chúng ta. Trong thông điệp đầu tiên của mình (một bức thư chính thức nhằm định hướng tư tưởng đạo đức, xã hội và thần học) , ông cảnh báo rằng AI không bao giờ thực sự trung lập, mà “mang đặc tính của những người thiết kế, tài trợ, quản lý và sử dụng nó.”
When AI and religion collide
Khi AI và tôn giáo va chạm
As I investigated further, I discovered numerous cases of chatbots that had condoned or encouraged users to harm others or themselves after deep down-the-rabbit-hole, life-altering conversations. This phenomenon even had a name: GPT or AI psychosis.
Khi tôi điều tra sâu hơn, tôi đã phát hiện ra vô số trường hợp chatbot đã dung túng hoặc khuyến khích người dùng làm hại người khác hoặc chính họ sau những cuộc trò chuyện sâu sắc, cuốn hút đến mức thay đổi cuộc đời. Hiện tượng này thậm chí còn có một cái tên: Tâm thần do GPT hoặc AI.
While there are no official statistics, it seems increasing numbers of people are turning to chatbots for companionship, advice and spiritual guidance.
Mặc dù không có số liệu thống kê chính thức, nhưng có vẻ như ngày càng nhiều người tìm đến chatbot để bầu bạn, nhận lời khuyên và hướng dẫn tâm linh.
Clearly, this phenomenon of AI overlapping with faith and spirituality needed more scrutiny. So I teamed up with my colleague Chris Shannahan, a political theologian and ordained Methodist minister, to conduct research into the social effects of what happens when AI and religion collide.
Rõ ràng, hiện tượng AI giao thoa với đức tin và tâm linh này cần được xem xét kỹ lưỡng hơn. Vì vậy, tôi đã hợp tác với đồng nghiệp Chris Shannahan, một nhà thần học chính trị và mục sư Methodist được phong chức, để nghiên cứu về những tác động xã hội khi AI và tôn giáo va chạm.
Religious faith plays a pivotal role in the resilience of large segments of the British population. And faith groups provide a crucial social safety net in times of crisis, helping to provide emergency accommodation, foodbanks, refugee and pastoral support. They are also involved in grassroots community development and social justice campaigns.
Đức tin tôn giáo đóng vai trò then chốt trong khả năng phục hồi của một bộ phận lớn dân số Anh. Và các nhóm tín ngưỡng cung cấp một mạng lưới an sinh xã hội quan trọng trong thời kỳ khủng hoảng, giúp cung cấp nơi ở khẩn cấp, ngân hàng thực phẩm, hỗ trợ người tị nạn và hỗ trợ mục vụ. Họ cũng tham gia vào phát triển cộng đồng cơ sở và các chiến dịch công bằng xã hội.
Following tragedies such as the Grenfell Tower fire or terrorist attacks, religious leaders, symbols and narratives play a key role in bringing people together. They facilitate grieving, rebuilding and advocacy.
Sau những thảm kịch như vụ cháy Tháp Grenfell hay các cuộc tấn công khủng bố, các nhà lãnh đạo, biểu tượng và câu chuyện tôn giáo đóng vai trò then chốt trong việc gắn kết mọi người. Chúng hỗ trợ quá trình đau buồn, tái thiết và vận động chính sách.
To find out more about how AI is affecting these groups, we interviewed 28 religious leaders across all six major religious faiths in the UK, including some from non-denominational backgrounds.
Để tìm hiểu thêm về cách AI đang ảnh hưởng đến các nhóm này, chúng tôi đã phỏng vấn 28 nhà lãnh đạo tôn giáo thuộc tất cả sáu tôn giáo lớn ở Vương quốc Anh, bao gồm cả những người có nguồn gốc không thuộc giáo phái nào.
Religious responses to AI
Phản ứng tôn giáo đối với AI
Faith communities are dynamic, not uniform. Such diversity and plurality makes it very difficult to pin-down the “official” stance of an entire faith community on an issue like AI.
Các cộng đồng tín ngưỡng rất năng động, không đồng nhất. Sự đa dạng và tính đa nguyên này khiến việc xác định lập trường “chính thức” của toàn bộ một cộng đồng tín ngưỡng về một vấn đề như AI trở nên rất khó khăn.
While the Roman Catholic Church and some Pentecostal denominations are relatively hierarchical, most faith communities are flatter, more devolved organisations, making it less easy to adopt and enforce a single approach.
Trong khi Giáo hội Công giáo La Mã và một số giáo phái Phúc âm có tính thứ bậc tương đối, thì hầu hết các cộng đồng tín ngưỡng lại là những tổ chức phẳng hơn, phân quyền hơn, khiến việc áp dụng và thực thi một phương pháp duy nhất trở nên kém dễ dàng hơn.
There have been a small number of institutional responses to the use and growth of AI, such as the Vatican’s 2020 Rome Call. Supported by Pope Francis, the Rome Call launched a high-level dialogue with the bosses of global tech giants like Microsoft and IBM. This was intended to develop a shared “algorethics” – ethical frameworks to guide the design of AI algorithms.
Đã có một số ít phản ứng thể chế đối với việc sử dụng và phát triển AI, chẳng hạn như Tuyên bố Rome năm 2020 của Vatican. Được Giáo hoàng Phanxicô ủng hộ, Tuyên bố Rome đã khởi xướng một cuộc đối thoại cấp cao với các lãnh đạo của các tập đoàn công nghệ toàn cầu như Microsoft và IBM. Điều này nhằm mục đích phát triển một “khoa học thuật toán” (algorethics) chung – các khuôn khổ đạo đức để hướng dẫn thiết kế các thuật toán AI.
But the Rome Call and the SGPC’s worldwide ban on gen AI depicting the Sikh gurus and scriptures are the only examples we could find of official intervention on this matter.
Nhưng Tuyên bố Rome và lệnh cấm toàn cầu của SGPC đối với AI tạo sinh mô tả các vị guru và kinh sách Sikh là những ví dụ duy nhất chúng tôi tìm thấy về sự can thiệp chính thức về vấn đề này.
A much more common approach to AI among faith communities is the one identified by Revd Dr Simon Cross, AI adviser to the Church of England (CofE) . Cross suggested to us that it would be difficult and unwise for a diverse faith group like the CofE to enforce a top-down, rules-based approach to AI, because the needs and natures of local communities differ.
Một cách tiếp cận phổ biến hơn nhiều đối với AI trong các cộng đồng tín ngưỡng là cách mà Tiến sĩ Simon Cross, cố vấn AI cho Giáo hội Anh (CofE) , đã xác định. Cross gợi ý với chúng tôi rằng sẽ khó khăn và không khôn ngoan nếu một nhóm tín ngưỡng đa dạng như CofE áp dụng một cách tiếp cận dựa trên quy tắc, từ trên xuống, đối với AI, bởi vì nhu cầu và bản chất của các cộng đồng địa phương là khác nhau.
A better approach, Cross suggested, was for institutions like the CofE to develop and encourage the use of a series of ethical principles intended to inform and guide the use of AI locally.
Cross gợi ý rằng một cách tiếp cận tốt hơn là các tổ chức như CofE nên phát triển và khuyến khích sử dụng một loạt các nguyên tắc đạo đức nhằm cung cấp thông tin và hướng dẫn việc sử dụng AI tại địa phương.
Describing a kind of “nervousness” from religious congregations around using AI, Cross explained:
Mô tả một loại “sự lo lắng” từ các giáo đoàn tôn giáo xung quanh việc sử dụng AI, Cross giải thích:
People are asking for some more granular use advice. What we’ve discovered trying to write our own [guidelines] over the last six months is it needs to be principles-based, because the right solution is always contextual.
Mọi người đang yêu cầu lời khuyên sử dụng chi tiết hơn. Điều chúng tôi phát hiện ra khi cố gắng viết [hướng dẫn] của riêng mình trong sáu tháng qua là nó cần phải dựa trên các nguyên tắc, bởi vì giải pháp đúng luôn mang tính ngữ cảnh.
Online godbots are often trained on the holy books of different faith traditions, using large language models (LLMs) .
Các chatbot tôn giáo trực tuyến thường được huấn luyện trên các sách thánh của các truyền thống tín ngưỡng khác nhau, sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) .
These tools tend to function in one of two ways. Faith groups can use godbots as “virtual assistants” for people visiting their website (just like Apostle Stephen) . Such virtual-assistant godbots are similar to those used by many businesses on their website, providing answers to people who want to find out more – and, of course, gathering data from those inquiring.
Những công cụ này có xu hướng hoạt động theo một trong hai cách. Các nhóm tín ngưỡng có thể sử dụng chatbot tôn giáo như “trợ lý ảo” cho những người truy cập trang web của họ (giống như Tông đồ Stephen) . Những chatbot ảo này tương tự như những gì nhiều doanh nghiệp sử dụng trên trang web của họ, cung cấp câu trả lời cho những người muốn tìm hiểu thêm – và tất nhiên, thu thập dữ liệu từ những người hỏi.
The style of these virtual assistants can reflect the stance of the faith group on whose website they appear. Some, like Apostle Stephen, can be assertive and keen to recruit new followers. Other, less evangelical faith communities tend to use their virtual assistant godbots in a more low-key manner – simply offering information when asked, rather than proactively seeking to find out more about people using the tool.
Phong cách của các trợ lý ảo này có thể phản ánh lập trường của nhóm tín ngưỡng trên trang web mà chúng xuất hiện. Một số, như Tông đồ Stephen, có thể quyết đoán và háo hức tuyển mộ tín đồ mới. Các cộng đồng tín ngưỡng khác, ít mang tính truyền giáo hơn, có xu hướng sử dụng chatbot ảo của họ một cách kín đáo hơn – chỉ đơn thuần cung cấp thông tin khi được hỏi, thay vì chủ động tìm hiểu thêm về những người sử dụng công cụ.
In fact, we believe it is the second way godbots are used where the most danger lies. That is when they serve as unofficial sources of spiritual guidance.
Trên thực tế, chúng tôi tin rằng nguy hiểm nhất nằm ở cách thứ hai mà các chatbot được sử dụng. Đó là khi chúng đóng vai trò là nguồn hướng dẫn tâm linh không chính thức.
Father Justin AI
Cha Justin AI
Justin AI is a Catholic apologist chatbot created by Catholic Answers, a conservative advocacy group based in California. In his original iteration, “Father Justin” wore the clerical clothing of a Roman Catholic priest.
Justin AI là một chatbot biện giáo học Công giáo được tạo ra bởi Catholic Answers, một nhóm vận động bảo thủ có trụ sở tại California. Trong phiên bản ban đầu, “Cha Justin” mặc trang phục giáo sĩ của một linh mục Công giáo Rôma.
The interface is similar to a Zoom call, with an AI-generated avatar set in the picturesque surrounds of the basilica of St Francis of Assisi. Justin invites you to ask any question you like about Catholicism, and provides answers based on the Bible and the Catechism. Following his launch as Father Justin AI in 2024, he was able to hear confessions and offer absolution.
Giao diện này tương tự như một cuộc gọi Zoom, với một hình đại diện do AI tạo ra được đặt trong khung cảnh đẹp như tranh vẽ của nhà thờ lớn Thánh Francis Assisi. Justin mời bạn đặt bất kỳ câu hỏi nào về Công giáo, và cung cấp câu trả lời dựa trên Kinh Thánh và Sách Giáo Lý. Sau khi ra mắt với tư cách là Cha Justin AI vào năm 2024, ông đã có thể lắng nghe xưng tội và ban phép xá tội.
However, he was swiftly “defrocked” (had his priest status removed) following a number of complaints about some unorthodox answers that he had allegedly given – including that babies could “get baptised with Gatorade”, siblings could marry, and “other controversial statements”.
Tuy nhiên, ông đã nhanh chóng bị “tước phẩm” (bị loại bỏ tư cách linh mục) sau một số khiếu nại về những câu trả lời không chính thống mà ông được cho là đã đưa ra – bao gồm việc trẻ sơ sinh có thể “nhận phép rửa bằng Gatorade”, anh chị em có thể kết hôn, và “các tuyên bố gây tranh cãi khác”.
Justin AI is now just a “lay theologian”, but is still available online 24/7 to answer the “tens of thousands” of questions received daily about Catholic faith.
Justin AI hiện chỉ là một “thần học gia giáo dân”, nhưng vẫn có mặt trực tuyến 24/7 để trả lời “hàng chục nghìn” câu hỏi nhận được hàng ngày về đức tin Công giáo.
This case illustrates the tension that exists between the need to leverage technology to fill budgetary and staff gaps, and the pitfalls of using a fallible technology in a pastoral context where people’s lives and spiritual wellbeing are at stake.
Trường hợp này minh họa sự căng thẳng tồn tại giữa nhu cầu tận dụng công nghệ để lấp đầy khoảng trống về ngân sách và nhân sự, và những cạm bẫy khi sử dụng một công nghệ có thể mắc lỗi trong bối cảnh mục vụ, nơi cuộc sống và sức khỏe tinh thần của con người đang bị đe dọa.
As one of our Roman Catholic interviewees noted: “After Justin committed heresy … there was a sense that Catholic Answers had slightly jumped the gun” on AI.
Như một trong những người được phỏng vấn Công giáo Rôma của chúng tôi đã lưu ý: “Sau khi Justin phạm giáo lý dị giáo… có cảm giác rằng Catholic Answers đã hơi vội vàng” với AI.
While different religious traditions may differ in their responses to godbots, there is undeniably an appeal and demand for their services. Some research suggests people perceive less fear of judgment and that we may be more honest when conversing with chatbots as opposed to humans.
Mặc dù các truyền thống tôn giáo khác nhau có thể khác biệt trong phản ứng của họ đối với các robot thần thánh, nhưng không thể phủ nhận sức hấp dẫn và nhu cầu về dịch vụ của chúng. Một số nghiên cứu cho thấy mọi người cảm thấy ít sợ bị phán xét hơn và chúng ta có thể trung thực hơn khi trò chuyện với chatbot so với con người.
A quick online search reveals, for example, over a dozen different Hindu iterations of chatbots.
Một tìm kiếm nhanh trực tuyến cho thấy, ví dụ, hơn một tá các phiên bản chatbot Hindu khác nhau.
One, called GitaGPT, reportedly condoned violent acts “using the voice of God”. According to a report by Salimah Shivji, the South Asia correspondent for Canadian media outlet CBC News:
Một cái, được gọi là GitaGPT, được báo cáo là đã dung túng cho các hành vi bạo lực “bằng giọng nói của Chúa”. Theo một báo cáo của Salimah Shivji, phóng viên Nam Á của cơ quan truyền thông Canada CBC News:
Many in India are foregoing in-person contact with a guru interpreting the Bhagavad Gita and turning to online chatbots which imitate the voice of the Hindu god Krishna … It’s new technology with the tendency to veer off script and condone violence, according to experts, who warn that artificial intelligence chatbots playing god can be a dangerous mix. Several of the bots consistently provide the answer that it’s OK to kill someone if it’s your dharma, or duty.
Nhiều người ở Ấn Độ đang từ bỏ việc tiếp xúc trực tiếp với một vị guru giải thích Bhagavad Gita và chuyển sang các chatbot trực tuyến mô phỏng giọng nói của thần Krishna Hindu… Theo các chuyên gia, đây là công nghệ mới có xu hướng đi chệch kịch bản và dung túng cho bạo lực, những người cảnh báo rằng các chatbot trí tuệ nhân tạo đóng vai thần linh có thể là một sự pha trộn nguy hiểm. Nhiều bot liên tục đưa ra câu trả lời rằng việc giết người là ổn nếu đó là dharma, hay nghĩa vụ của bạn.
We experimented with Hindu chatbots as part of our investigation, and also found there were times when they justified the use of violence as “your duty”.
Chúng tôi đã thử nghiệm với các chatbot Hindu như một phần điều tra của mình, và cũng phát hiện ra những lúc chúng biện minh cho việc sử dụng bạo lực là “nghĩa vụ của bạn”.
Magisterium AI
Magisterium AI
If the Gita and the Justin AI bots are examples of the wrong way to do a religious chatbot, Magisterium AI might represent a better way.
Nếu các bot AI Gita và Justin là ví dụ về cách làm chatbot tôn giáo sai, thì Magisterium AI có thể đại diện cho một cách tốt hơn.
In a YouTube interview, the creator of Magisterium, Mathew Harvey Sanders, who is originally from Canada, stated its fundamental goal is “radical fidelity to the magisterium of the church” – as opposed to secular models that serve the general public.
Trong một cuộc phỏng vấn trên YouTube, người sáng tạo Magisterium, Mathew Harvey Sanders, người gốc Canada, cho biết mục tiêu cơ bản của nó là “lòng trung thành triệt để với giáo huấn của Giáo hội” – trái ngược với các mô hình thế tục phục vụ công chúng.
Magisterium AI’s earlier attempts tried to adapt commercially available LLMs like ChatGPT, Gemini and Claude to its needs. But Sanders explained: “We realised that if we’re going to be serious about Catholic AI, we’re going to have train it from scratch … There’s just no way to truly achieve alignment with one of these pre-trained models from one of these companies.”
Những nỗ lực trước đây của Magisterium AI đã cố gắng điều chỉnh các LLM có sẵn trên thị trường như ChatGPT, Gemini và Claude cho phù hợp với nhu cầu của nó. Nhưng Sanders giải thích: “Chúng tôi nhận ra rằng nếu chúng tôi muốn nghiêm túc về AI Công giáo, chúng tôi sẽ phải huấn luyện nó từ đầu… Không có cách nào để thực sự đạt được sự đồng bộ hóa với một trong những mô hình được huấn luyện trước từ các công ty này.”
Building from scratch, and training AI on a corpus of your own documents is what Sanders calls “data evangelisation”.
Việc xây dựng từ đầu và huấn luyện AI trên một kho tài liệu riêng là điều mà Sanders gọi là “truyền giáo hóa dữ liệu” (data evangelisation) .
This thought came up again in an interview with a Quaker elder who had previously worked in Silicon Valley, and now works in UK government in cybersecurity and AI development. He said: “It’s my unit of government that develops AIs and chatbots for the government. We’re also the ones who assure its safety.”
Ý tưởng này lại được nhắc đến trong một cuộc phỏng vấn với một trưởng lão Quaker, người trước đây đã làm việc tại Thung lũng Silicon, và hiện đang làm việc cho chính phủ Vương quốc Anh về an ninh mạng và phát triển AI. Ông nói: “Đơn vị của tôi trong chính phủ phát triển các AI và chatbot cho chính phủ. Chúng tôi cũng là những người đảm bảo sự an toàn của nó.”
He explained that public-facing government chatbots are designed to answer queries efficiently and minimise engagement, adding:
Ông giải thích rằng các chatbot chính phủ công khai được thiết kế để trả lời các truy vấn một cách hiệu quả và giảm thiểu sự tương tác, đồng thời nói thêm:
It can tell you exactly what you need to know about interacting with government, because it has been trained on exactly that data and nothing else … The success [is measured] in how little time you engage with it … how little of your time is wasted.
Nó có thể cho bạn biết chính xác những gì bạn cần biết về việc tương tác với chính phủ, bởi vì nó đã được huấn luyện trên chính dữ liệu đó và không gì khác… Sự thành công [được đo lường] bằng việc bạn tương tác với nó ít thời gian như thế nào… và bạn lãng phí ít thời gian của mình như thế nào.
Tech ambivalence
Sự lưỡng lự về công nghệ
The government-backed chatbot model is a stark contrast to the commercialised social media models. These are typically designed to maximise engagement and suck up as much of your time, attention and data as possible, as you scroll through endless content.
Mô hình chatbot được chính phủ hậu thuẫn là một sự tương phản rõ rệt so với các mô hình mạng xã hội thương mại. Những mô hình này thường được thiết kế để tối đa hóa sự tương tác và hút càng nhiều thời gian, sự chú ý và dữ liệu của bạn càng tốt, khi bạn cuộn qua nội dung vô tận.
Perhaps the defining feature of our discussions around technology was the notion of ambivalence – a simultaneous awareness of our reliance on technology, combined with a wary scepticism bred, in part, from the lessons of the last two decades around the addictive nature of social media and its negative impacts on mental health, especially of young people.
Có lẽ đặc điểm nổi bật trong các cuộc thảo luận của chúng ta về công nghệ là khái niệm lưỡng lự – nhận thức đồng thời về sự phụ thuộc của chúng ta vào công nghệ, kết hợp với sự hoài nghi thận trọng bắt nguồn một phần từ những bài học của hai thập kỷ qua về bản chất gây nghiện của mạng xã hội và những tác động tiêu cực của nó đối với sức khỏe tâm thần, đặc biệt là của giới trẻ.
A recent landmark US court case recognised the argument that social media apps like Facebook and YouTube are intentionally designed to be addictive. Google and Meta, the defendants in the case, have announced they will appeal the verdict.
Một vụ án lịch sử gần đây tại tòa án Hoa Kỳ đã công nhận lập luận rằng các ứng dụng mạng xã hội như Facebook và YouTube được thiết kế có chủ ý để gây nghiện. Google và Meta, các bị đơn trong vụ án, đã thông báo rằng họ sẽ kháng cáo phán quyết này.
Several of our interviewees drew the comparison to social media. But Cross warned that the risks posed by AI “are a magnitude, several magnitudes, greater than what we’ve done to ourselves with social media”.
Một số người được chúng tôi phỏng vấn đã so sánh điều này với mạng xã hội. Nhưng Cross cảnh báo rằng những rủi ro do AI gây ra “lớn hơn nhiều, lớn hơn vài bậc so với những gì chúng ta đã tự gây ra cho mình bằng mạng xã hội”.
He argued that “nothing in the current techniques or tools around AI are anywhere close” to achieving “consciousness or spirituality”, adding:
Ông lập luận rằng “không có gì trong các kỹ thuật hoặc công cụ hiện tại xung quanh AI mà đạt đến mức” “ý thức hay tâm linh”, và nói thêm:
It seems to me that to develop a close and intimate psychological and emotional and spiritual relationship with something which inauthentically mimics those things is profoundly destructive to human beings. We are created to be in a very particular kind of community and a particular set of relationships. And those things depend on being an authentic relationship. Any relationship we develop with a generative large language model or anything like that is flawed in profoundly hidden, unpredictable but dangerous ways.
Đối với tôi, việc phát triển một mối quan hệ tâm lý, cảm xúc và tinh thần gần gũi và thân mật với thứ gì đó mô phỏng một cách không chân thực những điều đó là cực kỳ phá hoại đối với con người. Chúng ta được tạo ra để sống trong một loại cộng đồng và một tập hợp các mối quan hệ rất đặc biệt. Và những điều đó phụ thuộc vào việc có một mối quan hệ chân thực. Bất kỳ mối quan hệ nào chúng ta phát triển với một mô hình ngôn ngữ lớn tạo sinh hoặc bất cứ thứ gì tương tự đều có những khiếm khuyết sâu sắc, khó đoán nhưng nguy hiểm.
Cross’s caution was echoed repeatedly when AI was seen to be treading into spiritual territory. This is partly because of the lessons of social media, and partly because all the people we spoke to suggested there is a clear divide between humanity and technology.
Sự thận trọng của Cross đã được nhắc lại nhiều lần khi AI được cho là đang xâm phạm vào lãnh địa tâm linh. Điều này một phần là do những bài học từ mạng xã hội, và một phần là vì tất cả những người chúng tôi nói chuyện đều gợi ý rằng có một sự chia rẽ rõ ràng giữa nhân loại và công nghệ.
A Jewish Rabbi reminded us that “an AI bot cannot hold somebody’s hand when they’re at the end of their life”. A Buddhist leader pointed to a robot’s inability to “experience suffering”.
Một Rabbi Do Thái đã nhắc nhở chúng tôi rằng “một bot AI không thể nắm tay ai đó khi họ ở cuối cuộc đời”. Một nhà lãnh đạo Phật giáo đã chỉ ra sự bất lực của robot trong việc “trải nghiệm đau khổ”.
A Roman Catholic bishop asserted that the ingenious mimicking of human behaviour does not indicate a true internal life. Another Quaker interviewee summed up the ambivalence perfectly when he stated that AI is socially useful in all sorts of ways – but that it also “seems to be creating the most pressure on social systems, jobs and the environment in a way that feels incredibly unhelpful right now.”
Một giám mục Công giáo La Mã khẳng định rằng việc mô phỏng hành vi con người một cách tài tình không có nghĩa là nó thể hiện một đời sống nội tâm thực sự. Một người được phỏng vấn thuộc giáo phái Quaker đã tóm tắt sự lưỡng lự một cách hoàn hảo khi ông tuyên bố rằng AI có ích xã hội theo nhiều cách – nhưng nó cũng “dường như đang tạo ra áp lực lớn nhất lên các hệ thống xã hội, việc làm và môi trường theo một cách mà hiện tại cảm thấy vô cùng không hữu ích.”
There is also the profit motive to consider. A Jewish rabbi suggested that AI development is often motivated by a profit ethic, not a vision of the common good – and that the dynamics of ownership and profit are encoded within this technology:
Cũng có động cơ lợi nhuận cần được xem xét. Một rabbi Do Thái gợi ý rằng việc phát triển AI thường được thúc đẩy bởi đạo đức lợi nhuận, chứ không phải tầm nhìn về lợi ích chung – và rằng động lực sở hữu và lợi nhuận được mã hóa trong công nghệ này:
The hand of the coder which designed the algorithm is designed to generate profit. It’s not designed to generate social cohesion … The code is created to fuel capitalism.
Bàn tay của lập trình viên thiết kế thuật toán này được thiết kế để tạo ra lợi nhuận. Nó không được thiết kế để tạo ra sự gắn kết xã hội… Mã được tạo ra để thúc đẩy chủ nghĩa tư bản.
‘Alarming consequences’
‘Những hậu quả đáng báo động’
Several interviewees expressed concern about the ability of generative AI to accurately reflect complex theological concepts and lessons. Religious chatbots might fuse disparate ideas, values, beliefs and scriptural texts in unexpected ways. They could even begin to create entirely new belief systems. As a Methodist leader explained:
Nhiều người được phỏng vấn bày tỏ lo ngại về khả năng của AI tạo sinh trong việc phản ánh chính xác các khái niệm và bài học thần học phức tạp. Các chatbot tôn giáo có thể hợp nhất các ý tưởng, giá trị, niềm tin và văn bản kinh sách khác biệt theo những cách bất ngờ. Chúng thậm chí có thể bắt đầu tạo ra các hệ thống tín ngưỡng hoàn toàn mới. Như một nhà lãnh đạo Tin Lành giải thích:
You know, once you’ve got AI speaking in the name of God, then if it hallucinates a religious text, that’s one thing. But equally it could misinterpret or misapply a religious text in a way that gives really alarming consequences.
Bạn biết đấy, một khi AI nói bằng danh nghĩa của Chúa, thì việc nó bị ảo giác một văn bản tôn giáo là một chuyện. Nhưng cũng có thể nó diễn giải sai hoặc áp dụng sai một văn bản tôn giáo theo cách gây ra những hậu quả thực sự đáng báo động.
Other interviewees spoke of their concern over a kind of generative hybridity where disparate ideas, values, beliefs or scriptural texts are fused to forge something new.
Các người được phỏng vấn khác nói về mối lo ngại của họ về một loại lai tạo tạo sinh, nơi các ý tưởng, giá trị, niềm tin hoặc văn bản kinh sách khác biệt được hợp nhất để tạo ra thứ gì đó mới.
The highly realistic nature of AI content in an increasingly 24/7 social media saturated world led many interviewees to refer to a growing difficulty in discerning real from fake online content.
Bản chất cực kỳ thực tế của nội dung AI trong một thế giới mạng xã hội ngày càng bão hòa 24/7 đã khiến nhiều người được phỏng vấn đề cập đến sự khó khăn ngày càng tăng trong việc phân biệt nội dung trực tuyến thật và giả.
A majority of our interviewees also thought that if this “AI disorientation” combines with a breakdown of in-person relationships, increasing dependency on automation, social fragmentation and radicalisation, then this could lead to a rise in mental health problems.
Phần lớn những người được phỏng vấn của chúng tôi cũng nghĩ rằng nếu “sự mất phương hướng do AI” này kết hợp với sự đổ vỡ của các mối quan hệ trực tiếp, sự phụ thuộc ngày càng tăng vào tự động hóa, sự phân mảnh xã hội và chủ nghĩa cực đoan, thì điều này có thể dẫn đến sự gia tăng các vấn đề sức khỏe tâm thần.
This can happen as people get caught in the fog of AI delirium and risk falling into GPT psychosis as they seek narratives of certainty. It was a thought captured by one interfaith leader:
Điều này có thể xảy ra khi mọi người bị mắc kẹt trong sương mù của cơn mê sảng AI và có nguy cơ rơi vào trạng thái tâm thần GPT khi họ tìm kiếm những câu chuyện về sự chắc chắn. Đây là suy nghĩ được một nhà lãnh đạo liên tôn ghi lại:
Socially conservative religious faith gives you certainty in a very uncertain world, and for a certain type of young person, that’s what they’re looking for – certainty.
Đức tin tôn giáo bảo thủ về mặt xã hội mang lại cho bạn sự chắc chắn trong một thế giới rất bất ổn, và đối với một kiểu người trẻ nhất định, đó là điều họ đang tìm kiếm – sự chắc chắn.
In the face of this bleak outlook, what is the way forward?
Trước triển vọng ảm đạm này, con đường phía trước là gì?
Pope Leo’s first encyclical helps in one way by setting out a moral framework for humanity to navigate the challenges and shape the future of AI – by “disarming” this technology and “preventing it from dominating humanity”. It traces the roots of Catholic Social Doctrine and stresses the importance of human dignity, solidarity, truth, compassion, love, and the common good.
Thông điệp đầu tiên của Giáo hoàng Leo giúp ích bằng cách đưa ra một khuôn khổ đạo đức để nhân loại điều hướng những thách thức và định hình tương lai của AI – bằng cách “giải trừ vũ khí” công nghệ này và “ngăn nó thống trị nhân loại.” Nó truy tìm nguồn gốc của Giáo lý Xã hội Công giáo và nhấn mạnh tầm quan trọng của phẩm giá con người, tình đoàn kết, sự thật, lòng trắc ẩn, tình yêu và lợi ích chung.
This is perhaps something governments could take inspiration from – by taking a truly bold approach in leading a public discussion and reining in big tech.
Đây có lẽ là điều mà các chính phủ có thể học hỏi – bằng cách thực hiện một cách tiếp cận thực sự táo bạo trong việc dẫn dắt một cuộc thảo luận công khai và kiểm soát các tập đoàn công nghệ lớn.
In such a future, recognition is given to the importance of the public health aspects of technology, applications are tested for safety and reliability prior to release, AI-generated content is clearly labelled, and policymakers and the public have a much greater awareness of generative AI and its flaws.
Trong một tương lai như vậy, tầm quan trọng của các khía cạnh sức khỏe cộng đồng của công nghệ được công nhận, các ứng dụng được kiểm tra về độ an toàn và độ tin cậy trước khi phát hành, nội dung do AI tạo ra được dán nhãn rõ ràng, và các nhà hoạch định chính sách cùng công chúng có nhận thức cao hơn nhiều về AI tạo sinh và những thiếu sót của nó.
Whistleblowers working in a sector shrouded in secrecy and non-disclosure agreements also need to be protected and empowered to reveal unethical or illegal practices.
Những người tố giác làm việc trong một lĩnh vực được bao phủ bởi bí mật và các thỏa thuận không tiết lộ cũng cần được bảo vệ và trao quyền để tiết lộ các hành vi phi đạo đức hoặc bất hợp pháp.
We also believe the voluntary sector and faith communities must be consulted and involved in conversations that shape policy.
Chúng tôi cũng tin rằng khu vực tình nguyện và các cộng đồng tín ngưỡng phải được tham vấn và tham gia vào các cuộc trò chuyện định hình chính sách.
Meanwhile, sovereign, publicly owned AI systems designed for education and entertainment could be explored, to remove the extractive pressures of commercialised technology.
Trong khi đó, các hệ thống AI chủ quyền, thuộc sở hữu công cộng được thiết kế cho giáo dục và giải trí có thể được khám phá, nhằm loại bỏ áp lực khai thác của công nghệ thương mại hóa.
Who picks up the pieces?
Ai sẽ dọn dẹp mớ hỗn độn này?
But what does a future where AI and religious faith merge into a new hybrid ethical and spiritual system look like? Is this a future that enhances human agency, wellbeing, cultural resilience and the common good?
Nhưng một tương lai nơi AI và tín ngưỡng tôn giáo hợp nhất thành một hệ thống đạo đức và tâm linh lai ghép mới sẽ trông như thế nào? Liệu đây có phải là một tương lai nâng cao khả năng tự chủ, phúc lợi, khả năng phục hồi văn hóa và lợi ích chung của con người?
We sensed two possible answers to this question during our research. First, there is a future characterised by AI dependency and disorientation. AI agents or robot priests evangelising online, encouraging direct debit donations or subscriptions from susceptible or vulnerable users seeking spiritual guidance.
Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy hai câu trả lời khả dĩ cho câu hỏi này. Thứ nhất, đó là một tương lai đặc trưng bởi sự phụ thuộc và mất phương hướng vào AI. Các tác nhân AI hoặc linh mục robot truyền giáo trực tuyến, khuyến khích quyên góp ghi nợ trực tiếp hoặc đăng ký từ những người dùng dễ bị tổn thương hoặc dễ bị ảnh hưởng đang tìm kiếm sự hướng dẫn tâm linh.
Vulnerable and grieving family members could become addicted to “generative ghosts” or griefbots of deceased loved ones, and become susceptible to sharp marketing tactics or glitches in the process.
Các thành viên gia đình đang đau buồn và dễ bị tổn thương có thể nghiện “bóng ma tạo sinh” hoặc các bot đau buồn về những người thân đã khuất, và trở nên dễ bị ảnh hưởng bởi các chiến thuật tiếp thị tinh vi hoặc các lỗi hệ thống trong quá trình này.
Is this really a future that we want to embrace? And who will help these vulnerable people if their AI priests and gurus fail them? Cross for one believes he knows the answer:
Đây có thực sự là một tương lai mà chúng ta muốn đón nhận? Và ai sẽ giúp những người dễ bị tổn thương này nếu các linh mục và bậc thầy AI của họ thất bại với họ? Cross for one tin rằng mình biết câu trả lời:
It is going to be local priests and ministers, and vicars up and down the country who are going to be picking up the pieces on this stuff. They’re going to face challenges and questions that they have never been trained for.
Đó sẽ là các linh mục, mục sư và phó giáo khu địa phương trên khắp đất nước sẽ là những người dọn dẹp mớ hỗn độn này. Họ sẽ phải đối mặt với những thách thức và câu hỏi mà họ chưa từng được đào tạo để xử lý.
KhalsaGPT discontinued
KhalsaGPT ngừng hoạt động
A spokesperson for KhalsaGPT said the bot was originally created in 2023 as an “experimental educational tool to help people learn about Sikhism in a simple and accessible way”. “It was designed only as a text-based question-and-answer tool for general Sikhism-related information”.
Người phát ngôn của KhalsaGPT cho biết bot này ban đầu được tạo ra vào năm 2023 như một “công cụ giáo dục thử nghiệm nhằm giúp mọi người tìm hiểu về đạo Sikh một cách đơn giản và dễ tiếp cận”. “Nó được thiết kế chỉ là một công cụ hỏi đáp dựa trên văn bản cho các thông tin chung liên quan đến đạo Sikh”.
After a limited period between 2023 and 2024, the company became increasingly concerned about the limitations of AI-based chatbot systems. “For that reason, we discontinued active work on KhalsaGPT. For around the last two years, we have not been selling accounts, credits, tokens, or new access to the platform…The domain and website may still be online, but KhalsaGPT is not being actively operated, promoted, or offered as a public chatbot service at this time.”
Sau một giai đoạn giới hạn từ năm 2023 đến năm 2024, công ty ngày càng lo ngại về những hạn chế của các hệ thống chatbot dựa trên AI. “Vì lý do đó, chúng tôi đã ngừng hoạt động tích cực trên KhalsaGPT. Trong khoảng hai năm qua, chúng tôi đã không bán tài khoản, tín dụng, token, hay quyền truy cập mới vào nền tảng… Tên miền và trang web có thể vẫn trực tuyến, nhưng KhalsaGPT hiện không được vận hành, quảng bá, hay cung cấp dưới dạng dịch vụ chatbot công cộng.”
The spokesperson added: “KhalsaGPT should not be understood as a replacement for Guru Granth Sahib Ji, Sikh scholars, Granthi Singhs, SGPC, Sri Akal Takht Sahib, or any recognised Sikh authority. If we ever revisit this project in the future, it would only be after careful review, proper safeguards, and with respect for Sikh maryada and guidance from recognised Sikh institutions.”
Người phát ngôn cho biết thêm: “KhalsaGPT không nên được hiểu là sự thay thế cho Guru Granth Sahib Ji, các học giả Sikh, Granthi Singhs, SGPC, Sri Akal Takht Sahib, hay bất kỳ cơ quan có thẩm quyền Sikh nào được công nhận. Nếu chúng tôi tái khởi động dự án này trong tương lai, đó sẽ là sau khi xem xét kỹ lưỡng, có các biện pháp bảo vệ thích hợp, và với sự tôn trọng đối với maryada của người Sikh cũng như sự hướng dẫn từ các tổ chức Sikh được công nhận.”
The Conversation also approached GitaGPT for a comment but had received no response at the time of publication.
The Conversation cũng đã liên hệ với GitaGPT để xin bình luận nhưng không nhận được phản hồi nào tại thời điểm xuất bản.
For you: more from our Insights series:
Dành cho bạn: thêm từ chuyên mục Insights của chúng tôi:
Underground data fortresses: the nuclear bunkers, mines and mountains being transformed to protect our ‘new gold’ from attack
Pháo đài dữ liệu ngầm: các hầm hạt nhân, mỏ và núi đang được chuyển đổi để bảo vệ ‘vàng mới’ của chúng ta khỏi các cuộc tấn công
‘People think you come out … and live happily ever after. If only.’ The reality of life after wrongful conviction
‘Người ta nghĩ bạn sẽ thoát ra… và sống hạnh phúc mãi mãi. Giá mà.’ Thực tế cuộc sống sau khi bị kết án oan
The grief myth: it doesn’t come in stages or follow a checklist – like love, it endures
Huyền thoại về nỗi đau buồn: nó không diễn ra theo các giai đoạn hay tuân theo một danh sách kiểm tra – giống như tình yêu, nó tồn tại
Inside Porton Down: what I learned during three years at the UK’s most secretive chemical weapons laboratory
Bên trong Porton Down: những gì tôi học được trong ba năm tại phòng thí nghiệm vũ khí hóa học bí mật nhất của Vương quốc Anh
To hear about new Insights articles, join the hundreds of thousands of people who value The Conversation’s evidence-based news. Subscribe to our newsletter.
Để biết về các bài viết Insights mới, hãy tham gia cùng hàng trăm nghìn người đánh giá cao tin tức dựa trên bằng chứng của The Conversation. Đăng ký nhận bản tin của chúng tôi.
Adam James Fenton received funding for the project “Cultural Resilience, Religious Faith and the intersection of Generative and Agentic Artificial Intelligence” from the SALIENT Hub at the University of Manchester funded by the Arts and Humanities Research Council (AHRC) part of UK Research and Innovation grant reference: AH/Y505316/1.
Adam James Fenton đã nhận được tài trợ cho dự án “Khả năng phục hồi văn hóa, Tín ngưỡng tôn giáo và giao điểm của Trí tuệ nhân tạo Tạo sinh và Tác nhân” từ Trung tâm SALIENT tại Đại học Manchester, được tài trợ bởi Hội đồng Nghiên cứu Nghệ thuật và Nhân văn (AHRC) thuộc chương trình tài trợ của UK Research and Innovation với mã tham chiếu: AH/Y505316/1.
Chris Shannahan received funding for the project “Cultural Resilience, Religious Faith and the intersection of Generative and Agentic Artificial Intelligence” from the SALIENT Hub at the University of Manchester funded by the Arts and Humanities Research Council (AHRC) part of UK Research and Innovation grant reference: AH/Y505316/1.
Chris Shannahan đã nhận được tài trợ cho dự án “Khả năng phục hồi văn hóa, Tín ngưỡng tôn giáo và giao điểm của Trí tuệ nhân tạo Tạo sinh và Tác nhân” từ Trung tâm SALIENT tại Đại học Manchester, được tài trợ bởi Hội đồng Nghiên cứu Nghệ thuật và Nhân văn (AHRC) thuộc chương trình tài trợ của UK Research and Innovation với mã tham chiếu: AH/Y505316/1.
Read more
-
Thuyết âm mưu: liệu 300.000 người New Zealand thực sự tin rằng Canada đang xây dựng một đội quân gấu mèo siêu đột biến?
Conspiracy theories: do 300,000 Kiwis really believe Canada is building an army of mutant super-raccoons?
-
Liệu xung đột ở Lebanon có phá hủy lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran không? Có thể, nhưng nó vốn đã lung lay.
Will the conflict in Lebanon destroy the US-Iran ceasefire? Maybe, but it was already shaky