Việc lật đổ Keir Starmer khó hơn vẻ bề ngoài – luật đảng cho phép ông ấy chọn tiếp tục chiến đấu

Trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến năm 2024, Vương quốc Anh đã chứng kiến bốn lần thay đổi thủ tướng thông qua một cuộc tranh cử lãnh đạo đảng. Trong thời gian đó, ngay cả những người quan sát thông thường cũng đã trở nên quen thuộc với quá trình kịch tính mà Đảng Bảo thủ sử dụng để lật đổ một nhà lãnh đạo và chọn ra người khác. Đó là những bức thư bí mật gửi tới Ủy ban năm 1922, các cuộc bỏ phiếu tín nhiệm đầy kịch tính, và sau đó là việc hai người được chọn trong một cuộc đấu tranh khốc liệt để đối mặt với cuộc bỏ phiếu cuối cùng của các thành viên.

Những gì có thể sắp xảy ra trong Đảng Lao động sẽ khác biệt về những khía cạnh quan trọng. Nếu Đảng Bảo thủ theo lịch sử là một tổ chức có đầu ở quốc hội và các chi nhánh mở rộng ra khắp đất nước, thì Đảng Lao động giống như một ngọn núi chỉ nhô lên sân khấu quốc hội.

Ngay cả ngày nay, Đảng Lao động vẫn có một nền văn hóa thể chế sâu sắc và một bộ quy tắc neo giữ tính hợp pháp của nhà lãnh đạo trong toàn bộ thành viên đảng cũng như trong quốc hội. Trong quá khứ, các hệ thống lựa chọn lãnh đạo của Đảng Lao động phức tạp như chính cấu trúc của đảng. Các quy tắc đã được vẽ lại nhiều lần trong các xung đột phe phái giữa các nhà hoạt động, công đoàn và đảng trong quốc hội.

Quy trình hiện đại đơn giản hơn nhưng vẫn đặt ra những thách thức cho bất kỳ ai muốn leo lên “cột trơn.” Quy trình của Đảng Bảo thủ có thể được tách ra gọn gàng thành hai giai đoạn: loại bỏ nhà lãnh đạo hiện tại và sau đó bầu ra một người mới. Đối với Đảng Lao động thì khác, và phụ thuộc rất nhiều vào quyết định của một nhà lãnh đạo đương nhiệm – từ chức hay đứng lên thách thức.

Cả hai quy trình đều đòi hỏi một bộ phận của đảng quốc hội phải yêu cầu lãnh đạo mới – mặc dù ngưỡng này cao hơn đối với Đảng Lao động ở mức 20% nghị sĩ so với 15% đối với Đảng Bảo thủ. Đảng Lao động đã nâng mức này từ 10% lên 20% vào năm 2021 – cụ thể là để ngăn chặn các thách thức.

Nhưng từ đó mọi thứ lại khác biệt. Trước hết, quy trình của Đảng Lao động đòi hỏi sự phối hợp cởi mở hơn nhiều. Chủ tịch Ủy ban năm 1922 của Đảng Bảo thủ giữ một bảng tổng kết bí mật về các bức thư được gửi riêng để bày tỏ sự không tín nhiệm đối với nhà lãnh đạo. Do tính bí mật này, điều này thậm chí có thể kích hoạt một cuộc tranh cử bất ngờ.

Mặt khác, những người thách thức của Đảng Lao động cần phải đệ trình danh sách đầy đủ các nghị sĩ ủng hộ lên tổng thư ký của đảng. Hiện tại có 81 nghị sĩ.

Tổng thư ký và chủ tịch năm 1922 cũng là những nhân vật thể chế rất khác nhau. Trong khi người sau là một nghị sĩ, được xem một cách không chính thức như một kiểu “người quản lý cửa hàng” đại diện cho lợi ích của các nghị sĩ trong nhiều vấn đề khác nhau, thì tổng thư ký là một quan chức đảng chịu trách nhiệm trước NEC và thường phù hợp với ban lãnh đạo.

Một khác biệt nữa là quy trình của Đảng Lao động thiếu giai đoạn bỏ phiếu tín nhiệm. Điều này có nghĩa là một nhà lãnh đạo không thể bị bãi nhiệm trực tiếp để thay thế bằng một tập hợp các ứng cử viên mới. Thay vào đó, như được xác nhận bởi một vụ kiện của tòa án năm 2016 liên quan đến “cuộc đảo chính” thất bại sau Brexit chống lại Jeremy Corbyn, nhà lãnh đạo được tự do tranh cử mà không cần danh sách người ủng hộ của riêng mình.

Do đó, nếu một nhà lãnh đạo chọn không từ chức, cuộc chiến sẽ dài hơn và khó khăn hơn so với cuộc chiến mà các nghị sĩ Đảng Bảo thủ phải đối mặt ở vị trí tương tự. Mặc dù một số cuộc tranh cử của Đảng Bảo thủ gần đây kéo dài hơn, Liz Truss đã bị thay thế chỉ trong bốn ngày. Các quy tắc của Đảng Lao động đơn giản là không cho phép tốc độ này.

Hơn nữa, trong khi Corbyn sống sót với tư cách là lãnh đạo trong cuộc tranh cử Đảng Lao động năm 2016 chính xác là nhờ giành được sự ủng hộ của các thành viên bất chấp sự phản đối của các nghị sĩ, điều này đã để lại những vết sẹo lâu dài cho đảng. Nó làm tổn hại đến uy tín của Đảng Lao động, ngay cả khi đối mặt với một chính phủ Đảng Bảo thủ ngày càng hỗn loạn.

Lật đổ một thủ tướng

Tất nhiên, bất kể quy tắc của đảng là gì, hiến pháp cũng có tiếng nói của mình. Bất kỳ nhà lãnh đạo nào cũng là thủ tướng phải có được sự ủng hộ của đa số trong Hạ viện và, trên thực tế, của các đồng nghiệp trong nội các của họ.

Boris Johnson đã sống sót qua quá trình của đảng nhưng bị lật đổ bởi quá trình hiến pháp, với một chút sự giúp đỡ từ Rishi Sunak. Thủ tướng lúc đó đã khởi xướng một chuỗi từ chức cuối cùng khiến vị trí của Thủ tướng trở nên không thể duy trì. Điều đó cũng có thể xảy ra với Starmer nếu quá trình nội bộ của Đảng Lao động cũng thất bại trong việc hạ bệ ông.

Ngay cả khi Starmer từ chức hoặc chọn không tranh cử, những khó khăn vẫn tiếp diễn. Trong khi Đảng Bảo thủ thu hẹp số ứng cử viên xuống chỉ còn hai thông qua các cuộc bỏ phiếu chỉ dành cho nghị sĩ theo trình tự, Đảng Lao động cho phép bất kỳ nghị sĩ nào có sự ủng hộ của 20% đảng nghị viện phải đối mặt với cuộc bỏ phiếu của các thành viên.

Ngưỡng cao hơn, chưa kể mong muốn đoàn kết hơn trong đảng hiện nay, có lẽ sẽ dẫn đến ít ứng cử viên hơn so với các cuộc tranh cử năm 2015 hoặc 2020. Nhưng nó vẫn chỉ ra một quá trình có thể diễn ra như một cuộc chiến đa phe kéo dài thay vì một sự kế nhiệm gọn gàng và (tương đối) ngắn ngủi.

Hệ thống bỏ phiếu là một thành viên, một phiếu bầu. Vì vậy, phiếu bầu của mọi thành viên đủ điều kiện đều có trọng lượng như nhau – từ một bộ trưởng nội các hay một lãnh đạo công đoàn đến một nhà hoạt động địa phương. Nó cũng mang tính ưu tiên, mang lại tính hợp pháp tổng thể hơn cho người chiến thắng, người phải giành được hơn 50% phiếu bầu sau khi tính đến các lựa chọn ưu tiên thứ hai.

Đó cũng là một quá trình phức tạp, nơi người chiến thắng có thể không giành được nhiều phiếu ưu tiên đầu tiên hơn tổng số các ứng cử viên khác. Nếu điều này xảy ra, kết quả có thể là một nhà lãnh đạo được chấp nhận rộng rãi – nhưng ít lòng trung thành mãnh liệt.

Nicholas Dickinson không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần trong hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào được hưởng lợi từ bài viết này, và đã không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ liên quan nào ngoài việc bổ nhiệm học thuật của mình.