Sự bất định trong chẩn đoán: tại sao việc mất đi một chẩn đoán có thể khó khăn như việc nhận lấy nó
Diagnostic uncertainty: why losing a diagnosis can be as difficult as receiving one

Khi nữ diễn viên Christina Applegate tiết lộ rằng cô từng bị chẩn đoán nhầm là mắc bệnh đa xơ cứng (MS) , cô mô tả trải nghiệm đó là “rất làm mất tinh thần” và “thực sự bối rối”.
Trong suốt năm năm, căn bệnh MS đã cung cấp một lời giải thích cho các triệu chứng của cô. Giờ đây, mặc dù các triệu chứng đó vẫn còn đó, nhưng chẩn đoán từng giúp cô lý giải chúng đã biến mất.
“
Cô giải thích: “Tôi không hề khá lên… Nếu có thì mọi thứ còn tệ hơn ở một vài khía cạnh”. Cô cũng mô tả cảm giác như đã mất đi “lý do” từng giúp cô thấu hiểu những chật vật hàng ngày của mình.
Việc được thông báo rằng bạn không mắc bệnh có vẻ là tin vui. Nhưng đối với một người đang sống chung với các triệu chứng bệnh, việc mất đi một chẩn đoán có thể đồng nghĩa với việc mất đi lời giải thích cho nỗi đau của họ, cùng với niềm tin mà lời giải thích đó mang lại.
Nghiên cứu nhân học của tôi về trải nghiệm của những người sống chung với nhiều tình trạng bệnh lý giúp giải thích lý do tại sao. Thông qua các cuộc phỏng vấn và quan sát, tôi đã tìm hiểu cách các chẩn đoán định hình sự hiểu biết của con người về các triệu chứng của họ, kỳ vọng của họ về việc điều trị và cảm nhận của họ về những gì tương lai có thể mang lại.
Một người tham gia trong nghiên cứu tại Luân Đôn của tôi đã phải vật lộn với chứng đau lưng suy nhược trong nhiều năm, chật vật mới có thể bước ra khỏi giường vào buổi sáng. Sau khi làm xét nghiệm và chuyển tuyến, một bác sĩ chuyên khoa thấp khớp gợi ý rằng các triệu chứng của cô có thể bắt nguồn từ nguyên nhân viêm nhiễm.
Dù đây mới chỉ là một chẩn đoán khả nghi, nó đã thay đổi cách cô thấu hiểu tình trạng bệnh của mình. Vị chuyên gia đã đưa ra các thuật ngữ y khoa giúp cô lý giải những triệu chứng vốn dĩ có vẻ mơ hồ và khó đoán.
Lần đầu tiên, dường như đã có một lời giải thích cho nỗi đau của cô. Khả năng xác định được một tình trạng viêm nhiễm cũng thắp lên hy vọng về việc điều trị và chăm sóc chuyên khoa.
Nhưng niềm tin đó chẳng kéo dài lâu. Nhiều tuần sau, một kết quả quét không cho thấy bằng chứng nào về tình trạng viêm nghi vấn. Cô được cho xuất viện mà không có những câu trả lời mà cô hằng mong đợi.
Các triệu chứng của cô không biến mất, và trong những tháng tiếp theo, sức khỏe tinh thần của cô sụt giảm rõ rệt.
Khác với Applegate, người tham gia này chưa bao giờ nhận được một chẩn đoán chính thức rồi sau đó bị bác bỏ. Nhưng cả hai trải nghiệm đều cho thấy người ta có thể đặt kỳ vọng lớn đến mức nào vào một lời giải thích y khoa, ngay cả trước khi nó được xác lập.
Đối với người phụ nữ trong nghiên cứu của tôi, kết quả xét nghiệm đáng thất vọng đồng nghĩa với việc mất đi một hướng đi khả dĩ sau nhiều năm sống trong sự bất định.
How diagnoses can shape experience
Chẩn đoán có thể định hình trải nghiệm như thế nào
Một chẩn đoán có thể chi phối nhiều thứ hơn là chỉ quá trình điều trị mà một người nhận được. Nó cũng có thể thay đổi cách họ diễn giải các triệu chứng của mình và những gì họ mong đợi từ căn bệnh.
Nghiên cứu cho thấy sự chú ý mà chúng ta dành cho các cảm giác cơ thể có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta trải nghiệm và báo cáo về chúng.
Trong một nghiên cứu thực nghiệm năm 2024, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng việc liên tục hỏi mọi người về các triệu chứng của họ làm tăng số lượng triệu chứng mà họ báo cáo. Hiệu ứng này đặc biệt rõ rệt ở những người có mức độ lo âu về sức khỏe cao hơn hoặc đang sẵn có sự phiền muộn vì triệu chứng.
Những phát hiện này không có nghĩa là các triệu chứng do tưởng tượng ra hay do việc nhận được một chẩn đoán gây ra. Chúng cho thấy rằng nhận thức và cách chúng ta diễn giải các cảm giác cơ thể có thể bị chi phối bởi hoàn cảnh mà trong đó chúng ta trải nghiệm chúng.
Một chẩn đoán cũng có thể tạo ra những nỗi sợ hãi mới.
Khi Applegate lần đầu tiên nhận được chẩn đoán mắc bệnh MS, cô đã chia sẻ về việc trải qua một cơn trầm cảm sâu sắc và cảm thấy bi quan về tương lai của mình.
Những người mắc các bệnh lý thể chất có nguy cơ trầm cảm cao hơn, mặc dù điều này có thể phản ánh nhiều yếu tố, bao gồm cả các tác động từ chính căn bệnh.
Một người tham gia khác trong nghiên cứu của tôi đã mô tả cách chất lượng cuộc sống của cô ấy suy giảm sau khi nhận được chẩn đoán mắc bệnh mãn tính.
Trước khi có chẩn đoán, các triệu chứng của cô rất khó diễn giải. Sau đó, cô ngày càng coi chúng là những dấu hiệu khả dĩ cho thấy tình trạng đang chuyển biến xấu đi.
Cô cảm thấy chất lượng cuộc sống của mình đã sụt giảm đáng kể sau khi có chẩn đoán, chứ không đơn thuần là sau khi các triệu chứng xuất hiện.
Điều này minh họa cách việc nhận được một lời giải thích y khoa có thể làm thay đổi kỳ vọng của một người về tương lai của họ, đặc biệt là khi một tình trạng bệnh được mô tả là mãn tính hoặc khó điều trị.
Nghiên cứu về hiệu ứng nocebo (giả dược tiêu cực) mang đến một góc nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa kỳ vọng và các triệu chứng. Các nghiên cứu thực nghiệm đã chỉ ra rằng những kỳ vọng tiêu cực có thể làm gia tăng trải nghiệm đau đớn thông qua các quá trình tâm lý và sinh lý.
Điều này không khẳng định rằng chẩn đoán là nguyên nhân khiến tình trạng của người tham gia nghiên cứu xấu đi. Tuy nhiên, nó giúp minh họa lý do tại sao những kỳ vọng xoay quanh bệnh tật cần được quan tâm đúng mức bên cạnh các tác động thể chất của nó.
What happens when the diagnosis disappears
Điều gì xảy ra khi chẩn đoán biến mất
Một chẩn đoán có thể mang lại cơ hội tiếp cận điều trị, nhưng nó cũng có thể đem lại sự công nhận, sự trấn an và cảm giác thuộc về một cộng đồng.
Applegate
Applegate từng chia sẻ về việc tìm thấy sự đồng hành trong cộng đồng bệnh nhân MS. Do đó, việc mất đi chẩn đoán đã làm dấy lên những vấn đề vượt ra ngoài phạm vi điều trị y tế, bao gồm cả vị trí của cô trong một cộng đồng đã trở nên quan trọng đối với cô.
Đối với những người gặp các triệu chứng kéo dài, việc thiếu đi một chẩn đoán cũng có thể gây khó khăn trong việc khiến cho những trải nghiệm của họ được thấu hiểu và đón nhận một cách nghiêm túc.
Researchers
Các nhà nghiên cứu chuyên về các triệu chứng chưa rõ nguyên nhân đã nhấn mạnh những bất lợi mà mọi người phải đối mặt khi họ thiếu đi một lời giải thích chung cho những gì họ đang trải qua.
Đây là lý do tại sao một kết quả xét nghiệm âm tính không nhất thiết giải quyết được những khó khăn của bệnh nhân. Nó có thể loại trừ một nguyên nhân tiềm ẩn trong khi các triệu chứng, và nhu cầu được chăm sóc, vẫn giữ nguyên.
Thách thức đối với các chuyên gia y tế là truyền đạt sự bất định trong chẩn đoán mà không khiến bệnh nhân cảm thấy bị bỏ rơi.
Một nghiên cứu năm 2024 về các buổi thăm khám bác sĩ gia đình (GP) cho thấy các bác sĩ có sự khác biệt đáng kể trong cách họ giải thích các kế hoạch quản lý những chẩn đoán còn mơ hồ. Một số đưa ra hướng dẫn chi tiết, trong khi những người khác cung cấp ít thông tin hơn về những việc bệnh nhân nên làm nếu các triệu chứng vẫn tiếp diễn hoặc trở nên tồi tệ hơn.
Đối với những bệnh nhân đã mất đi chẩn đoán, việc chăm sóc tiếp tục có thể bao gồm việc giải thích lý do tại sao chẩn đoán ban đầu thay đổi, thừa nhận sự phiền muộn mà điều này có thể gây ra và thống nhất các bước tiếp theo để thăm khám hoặc quản lý triệu chứng.
Những cuộc trao đổi này cũng cần thừa nhận rằng việc loại trừ một căn bệnh cụ thể không làm mất đi tính thực tế của các triệu chứng mà một người vẫn đang trải qua.
Applegate’s
Trải nghiệm của Applegate minh họa một điều quan trọng về vai trò của các chẩn đoán trong cuộc sống của con người. Chúng có thể định hình cách chúng ta thấu hiểu cơ thể mình, các mối quan hệ của chúng ta với những người khác và kỳ vọng của chúng ta đối với tương lai.
Khi một chẩn đoán bị rút lại, những nhận thức đó có thể phải được xây dựng lại, ngay cả khi các triệu chứng thúc đẩy cuộc thăm khám ban đầu vẫn tiếp diễn.
Đối với các bác sĩ, trách nhiệm không kết thúc khi một chẩn đoán bị loại trừ. Bệnh nhân vẫn cần được giúp đỡ để lý giải những gì đang xảy ra với cơ thể họ, đặc biệt là khi y học chưa thể đưa ra câu trả lời rõ ràng.
Để thực hiện nghiên cứu này, Esca van Blarikom đã nhận được khoản tài trợ từ Viện Nghiên cứu Y tế và Chăm sóc Quốc gia ARC North Thames. Các quan điểm được thể hiện trong ấn phẩm này là của (các) tác giả và không nhất thiết là quan điểm của Viện Nghiên cứu Y tế và Chăm sóc Quốc gia hay Bộ Y tế và Chăm sóc Xã hội. Công trình này cũng nhận được sự hỗ trợ tài chính từ Trung tâm Tham gia Công cộng tại Đại học Queen Mary Luân Đôn và Hội Phường thợ da (Worshipful Company of Curriers) .
có thể bạn cũng quan tâm
-

Bạn có những lựa chọn nào nếu không đủ khả năng trả tiền thế chấp?
What are your options if you can’t afford to repay your mortgage?
-

Chuyện gì xảy ra trong bộ não của bạn khi bạn không thể ngừng cười?
What happens in your brain when you can’t stop laughing?