Năm yếu tố định hình trọng lượng cơ thể – góc nhìn từ một chuyên gia về bệnh béo phì

Five things that shape body weight – by an obesity expert

Năm yếu tố định hình trọng lượng cơ thể – góc nhìn từ một chuyên gia về bệnh béo phì
Thomas Barber, Associate Professor and Honorary Consultant Endocrinologist, University of Warwick
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

What you eat when you’re tired and hungry might come down to what’s open on the way home and what you can afford. Both appetite and access to food shape decisions that can look, from the outside, like simple matters of choice.

Những gì bạn ăn khi mệt mỏi và đói có thể phụ thuộc vào cửa hàng nào đang mở cửa trên đường về nhà và khả năng tài chính của bạn. Cả cảm giác thèm ăn lẫn khả năng tiếp cận thực phẩm đều định hình những quyết định mà thoạt nhìn có vẻ như là những lựa chọn đơn thuần.

The World Health Organization describes obesity as a chronic disease shaped by the interaction between biology and the conditions people live in. In my new book, Obesity: Life Beyond the GLP-1 Injection, I look at what shapes body weight and what that means for treatment and prevention. Here are five findings that informed the book.

Tổ chức Y tế Thế giới mô tả bệnh béo phì là một bệnh mạn tính được hình thành bởi sự tương tác giữa sinh học và điều kiện sống của con người. Trong cuốn sách mới của tôi, Bệnh béo phì: Cuộc sống vượt ra ngoài mũi tiêm GLP-1 (Obesity: Life Beyond the GLP-1 Injection) , tôi xem xét những yếu tố định hình trọng lượng cơ thể và ý nghĩa của điều đó đối với việc điều trị và phòng ngừa. Dưới đây là năm phát hiện đã cung cấp cơ sở cho cuốn sách.

1. Losing weight can make you hungrier

1. Giảm cân có thể khiến bạn cảm thấy đói hơn

In one study, adults who lost weight on a very low–calorie diet still reported feeling hungrier a year after the diet ended than they had before it began. Their levels of leptin, a hormone that helps tell the brain how much energy the body has stored, were still lower than before the diet.

Trong một nghiên cứu, những người trưởng thành giảm cân nhờ chế độ ăn rất ít calo vẫn báo cáo rằng họ cảm thấy đói hơn một năm sau khi kết thúc chế độ ăn so với trước khi bắt đầu. Nồng độ leptin của họ — một loại hormone giúp thông báo cho não bộ biết lượng năng lượng cơ thể đang dự trữ — vẫn thấp hơn so với trước khi ăn kiêng.

A lighter body takes less energy to maintain and move. A review of studies found that energy use can sometimes fall even further than you’d expect for a person’s new weight. This extra drop tended to be smaller in better–designed studies and could fade once weight stabilised.

Một cơ thể nhẹ hơn cần ít năng lượng hơn để duy trì và vận động. Một tổng quan các nghiên cứu cho thấy mức sử dụng năng lượng đôi khi có thể giảm thậm chí còn sâu hơn so với mức bạn mong đợi đối với trọng lượng mới của một người. Sự sụt giảm bổ sung này có xu hướng nhỏ hơn ở các nghiên cứu được thiết kế tốt hơn và có thể mờ nhạt dần khi trọng lượng đã ổn định.

That leaves some people trying to manage stronger feelings of hunger at a time when their bodies need fewer calories. It helps explain why keeping weight off can be difficult even when someone is still making a deliberate effort.

Điều đó khiến một số người phải chật vật kiểm soát cảm giác đói dữ dội hơn vào thời điểm cơ thể họ lại cần ít calo hơn. Nó phần nào giải thích tại sao việc duy trì cân nặng sau khi giảm lại có thể khó khăn ngay cả khi một người vẫn đang nỗ lực có ý thức.

2. Genes influence appetite

2. Gen ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn

Some of the differences in body weight between people come from the genes they inherit. In rare cases, a change in a single gene can cause severe obesity in early childhood. More often, many genetic differences each contribute a little. Studies of both patterns point to the parts of the brain involved in appetite, which helps explain why some people may feel full sooner than others.

Một phần sự khác biệt về trọng lượng cơ thể giữa người với người xuất phát từ các gen mà họ thừa hưởng. Trong những trường hợp hiếm hoi, sự biến đổi ở một gen đơn lẻ có thể gây ra bệnh béo phì nghiêm trọng từ khi còn nhỏ. Thường thì nhiều sự khác biệt di truyền cùng đóng góp một phần nhỏ. Các nghiên cứu về cả hai mô hình này đều hướng tới các vùng của não liên quan đến cảm giác thèm ăn, giúp giải thích tại sao một số người có thể cảm thấy no nhanh hơn những người khác.

In a Norwegian study, researchers used DNA to group people by their inherited tendency to have a higher body mass index, or BMI, a measure of weight relative to height. Over several decades, average BMI rose across the groups, with a bigger rise among those with the strongest genetic tendency.

Trong một nghiên cứu ở Na Uy, các nhà nghiên cứu đã sử dụng DNA để phân nhóm mọi người dựa trên xu hướng di truyền có chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hơn — một thước đo trọng lượng tương ứng với chiều cao. Trong suốt vài thập kỷ, BMI trung bình đã tăng lên ở các nhóm, với mức tăng lớn hơn ở những người có xu hướng di truyền mạnh mẽ nhất.

The rise across groups points to changes in the conditions people lived in. The bigger rise in some groups suggests that the same changes can affect people differently.

Sự gia tăng ở các nhóm cho thấy những thay đổi trong điều kiện sống của con người. Mức tăng lớn hơn ở một số nhóm cho thấy cùng một những thay đổi đó có thể tác động đến mọi người theo những cách khác nhau.

3. Sleeping less can make you eat more

3. Ngủ ít hơn có thể khiến bạn ăn nhiều hơn

A review of experiments found that people tended to eat more when their sleep was cut short. There was much less evidence that cutting sleep changed how many calories they burned.

Một tổng quan các thí nghiệm cho thấy mọi người có xu hướng ăn nhiều hơn khi thời gian ngủ bị rút ngắn. Có rất ít bằng chứng cho thấy việc cắt giảm giấc ngủ làm thay đổi lượng calo mà họ đốt cháy.

Researchers then tested what happened when people who usually slept less than six and a half hours a night got more sleep. In a two–week trial of 80 adults with overweight, one group received advice tailored to their sleep habits and the other kept its usual routine.

Các nhà nghiên cứu sau đó đã thử nghiệm điều gì xảy ra khi những người thường ngủ ít hơn sáu tiếng rưỡi mỗi đêm được ngủ nhiều hơn. Trong một thử nghiệm kéo dài hai tuần trên 80 người trưởng thành bị thừa cân, một nhóm nhận được lời khuyên phù hợp với thói quen ngủ của họ và nhóm còn lại giữ nguyên lịch trình thông thường.

Those given advice slept about an hour longer and took in about 270 fewer calories a day, on average, compared with the other group. Both groups were free to choose what they ate. Whether the difference in calorie intake lasts is still unclear, and keeping regular sleep hours can be difficult for people who work nights or care for someone.

Những người được tư vấn ngủ nhiều hơn khoảng một tiếng và tiêu thụ ít hơn khoảng 270 calo mỗi ngày, tính trung bình, so với nhóm còn lại. Cả hai nhóm đều được tự do lựa chọn những gì họ ăn. Liệu sự khác biệt về lượng calo nạp vào này có kéo dài hay không vẫn chưa rõ ràng, và việc duy trì giờ giấc ngủ đều đặn có thể rất khó khăn đối với những người làm ca đêm hoặc phải chăm sóc người khác.

4. Semaglutide can lower the risk of serious heart problems and stroke

4. Semaglutide có thể làm giảm nguy cơ mắc các vấn đề nghiêm trọng về tim và đột quỵ

Semaglutide mimics GLP-1, a hormone that helps regulate appetite. The medicine can help people feel fuller and less hungry.

Semaglutide bắt chước GLP-1, một loại hormone giúp điều òa cảm giác thèm ăn. Loại thuốc này có thể giúp mọi người cảm thấy no lâu hơn và ít đói hơn.

In a large trial of adults with existing heart or circulation problems and overweight or obesity, none of whom had diabetes, researchers compared semaglutide with a placebo, an injection with no active drug. Over an average of just over three years, 65 in every 1,000 people on semaglutide died from cardiovascular causes or had a non-fatal heart attack or stroke, compared with 80 in every 1,000 on the placebo. About 17 in every 100 people taking semaglutide stopped because of side effects, compared with eight in every 100 taking the placebo.

Trong một thử nghiệm quy mô lớn trên những người trưởng thành bị thừa cân hoặc béo phì có sẵn các vấn đề về tim hoặc tuần hoàn, không ai trong số họ mắc bệnh tiểu đường, các nhà nghiên cứu đã so sánh semaglutide với giả dược (placebo) — một mũi tiêm không chứa dược chất hoạt tính. Trong thời gian trung bình hơn ba năm một chút, cứ 1,000 người dùng semaglutide thì có 65 người tử vong do nguyên nhân tim mạch hoặc bị đau tim/đột quỵ không gây tử vong, so với 80 trong số 1,000 người dùng giả dược. Khoảng 17 trong số 100 người dùng semaglutide đã dừng thuốc do tác dụng phụ, so với 8 trong số 100 người dùng giả dược.

A separate study followed people for a year after their semaglutide and lifestyle support ended. On average, they regained about two–thirds of the weight they had lost. People who stop taking the medicine may still need support to manage their weight.

Một nghiên cứu riêng biệt theo dõi mọi người trong một năm sau khi việc sử dụng semaglutide và hỗ trợ lối sống kết thúc. Trung bình, họ đã tăng trở lại khoảng 2/3 số cân mà họ đã giảm được. Những người ngừng dùng thuốc có thể vẫn cần được hỗ trợ để quản lý cân nặng của mình.

5. Food policy can change what’s on offer

5. Chính sách thực phẩm có thể thay đổi những gì được bày bán

In a hospital study, the same 20 adults spent two weeks on a diet high in ultra–processed foods and two weeks on a diet based on unprocessed foods. They could eat as much or as little as they wanted. They ate about 500 more calories a day on the ultra–processed diet and ate those meals faster. Eating speed is one possible explanation for the difference, and the study shows how much the food on offer can affect what people eat even when they decide their own portions.

Trong một nghiên cứu tại bệnh viện, cùng 20 người trưởng thành đã trải qua hai tuần theo chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến và hai tuần theo chế độ ăn dựa trên thực phẩm chưa qua chế biến. Họ có thể ăn bao nhiêu tùy thích. Họ đã ăn nhiều hơn khoảng 500 calo mỗi ngày trong chế độ ăn thực phẩm siêu chế biến và ăn những bữa đó nhanh hơn. Tốc độ ăn là một lời giải thích khả dĩ cho sự khác biệt này, và nghiên cứu cho thấy thực phẩm được bày bán có thể tác động lớn đến những gì mọi người ăn ngay cả khi họ tự quyết định khẩu phần của mình.

The UK’s soft drinks levy gave manufacturers a reason to change their recipes: using less sugar could reduce or avoid the charge. An analysis of English school measurements found that after the levy came into effect, there were about 16 fewer cases of obesity per 1,000 girls aged 10 and 11 than researchers would have expected if earlier trends had continued. Researchers found no overall reduction among boys of the same age or among children aged four and five. But other changes around the same time could have contributed to the result.

Thuế đánh vào đồ uống có đường ở Vương quốc Anh đã tạo động lực cho các nhà sản xuất thay đổi công thức: sử dụng ít đường hơn có thể làm giảm hoặc tránh được khoản thuế này. Một phân tích các số đo học sinh ở Anh cho thấy sau khi sắc thuế có hiệu lực, số ca béo phì ở các bé gái từ 10 đến 11 tuổi ít hơn khoảng 16 ca trên mỗi 1,000 trẻ so với mức mà các nhà nghiên cứu dự tính nếu các xu hướng trước đó tiếp tục diễn ra. Các nhà nghiên cứu không tìm thấy sự giảm tổng thể nào ở các bé trai cùng độ tuổi hoặc ở trẻ em từ bốn và năm tuổi. Tuy nhiên, những thay đổi khác diễn ra vào khoảng thời gian đó có thể cũng đã góp phần vào kết quả này.

People living with obesity need access to effective treatment and long–term support. Governments can also help prevent obesity by changing how foods are made and marketed and by making nutritious food more affordable in the places people already shop.

Những người sống chung với bệnh béo phì cần được tiếp cận với phương pháp điều trị hiệu quả và sự hỗ trợ dài hạn. Các chính phủ cũng có thể giúp ngăn ngừa bệnh béo phì bằng cách thay đổi cách thức thực phẩm được sản xuất và tiếp thị, đồng thời làm cho thực phẩm bổ dưỡng có giá cả phải chăng hơn tại những nơi người dân thường mua sắm.

Thomas Barber does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Thomas Barber không làm việc cho, tư vấn, nắm giữ cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bàiความ này, đồng thời không tiết lộ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.