Có một việc bạn có thể làm ngay bây giờ để làm mát ngôi nhà của mình vào mùa hè tới – và nó rẻ hơn rất nhiều so với điều hòa không khí

There’s something you can do now to cool your home next summer – and it’s far cheaper than air conditioning

Có một việc bạn có thể làm ngay bây giờ để làm mát ngôi nhà của mình vào mùa hè tới – và nó rẻ hơn rất nhiều so với điều hòa không khí
Ross Cameron, Professor of Environmental Horticulture, University of Sheffield
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Climate change is bringing extreme summer heat to many more countries, but using the right plants in your garden could help keep your home that bit cooler next summer.

Biến đổi khí hậu đang mang lại cái nóng mùa hè khắc nghiệt cho nhiều quốc gia hơn, nhưng việc trồng đúng loại cây trong vườn có thể giúp ngôi nhà của bạn bớt oi bức hơn vào mùa hè tới.

As the autumn planting season begins, this is a great time to plan ahead for next summer. Planting at this time of year can also help your climbers and shrubs get settled ahead of spring.

Khi mùa trồng cây mùa thu bắt đầu, đây là thời điểm tuyệt vời để lên kế hoạch trước cho mùa hè năm sau. Việc trồng cây vào thời điểm này trong năm cũng có thể giúp các loại cây leo và cây bụi ổn định phát triển trước khi mùa xuân đến.

After the 2026 heatwaves, many people are looking at what they can do to help mediate those very hot days that have started to happen more regularly. But that doesn’t have to mean investing in an expensive air–conditioning unit.

Sau các đợt nắng nóng năm 2026, nhiều người đang xem xét những việc họ có thể làm để giảm bớt những ngày cực kỳ oi bức bắt đầu diễn ra thường xuyên hơn đó. Nhưng điều đó không có nghĩa là phải đầu tư vào một thiết bị điều hòa không khí đắt tiền.

Anyone with a garden, or even balcony, could have a far cheaper answer. Plants are nature’s own air–conditioning units.

Bất kỳ ai có khu vườn, hoặc thậm chí là ban công, đều có thể tìm ra giải pháp rẻ hơn nhiều. Cây xanh chính là những chiếc điều hòa tự nhiên của tạo hóa.

Plants mitigate excess heat in three main ways. They create shade near them, reducing the amount of solar light that is absorbed and which bounces back from hard surfaces such as roads or driveways as infra-red radiation (heat) .

Cây xanh giảm thiểu nhiệt lượng dư thừa theo ba cách chính. Chúng tạo ra bóng râm xung quanh, làm giảm lượng ánh sáng mặt trời hấp thụ và phản xạ từ các bề mặt cứng như đường đi hoặc lối xe chạy dưới dạng bức xạ hồng ngoại (nhiệt) .

They also use light to evapotranspire – converting liquid water into vapour – and this dissipates energy without raising the temperature. This keeps plant tissues and their surrounding environment cool. And thirdly, depending on their leaf properties (colour, texture, waxiness or hairiness) , some plants also reflect incoming solar radiation back out to space (the albedo effect) , avoiding this energy being converted into heat. Silver–leaved plants are thought to be particularly good for this, for instance, Colorado spruce, blue festuca grass or lamb’s ear.

Chúng cũng sử dụng ánh sáng để thoát hơi nước – chuyển đổi nước dạng lỏng thành dạng hơi – và điều này giúp tản nhiệt mà không làm tăng nhiệt độ. Quá trình này giữ cho các mô thực vật và môi trường xung quanh luôn mát mẻ. Thứ ba, tùy thuộc vào đặc điểm lá của chúng (màu sắc, kết cấu, độ sáp hoặc lông) , một số cây cũng phản xạ bức xạ mặt trời chiếu vào quay trở lại không gian (hiệu ứng suất phản chiếu- albedo) , ngăn không cho năng lượng này chuyển hóa thành nhiệt. Ví dụ, những loài cây có lá màu bạc được cho là có hiệu quả đặc biệt trong việc này, chẳng hạn như cây vẫn sam Colorado, cỏ fescue xanh hoặc cây tai cừu.

Researchers have known for many years that plants can both cool a building in summer and insulate from cold in winter. But many of the systems advocated for commercial buildings – green “living” walls and green roofs are relatively expensive and difficult to construct for the average homeowner.

Các nhà nghiên cứu đã biết từ nhiều năm nay rằng cây xanh vừa có thể làm mát tòa nhà vào mùa hè vừa cách nhiệt chống lạnh vào mùa đông. Tuy nhiên, nhiều hệ thống được khuyên dùng cho các tòa nhà thương mại – như tường “sống” xanh và mái nhà xanh – lại có chi phí tương đối cao và khó thi công đối với chủ nhà thông thường.

Yet plants provide the same services whether they are part of a sophisticated architectural feature, or simply garden specimens positioned to improve the aesthetics of the house or provide food for the household. Indeed, some of the most effective passive cooling systems for homes involve plants such as wall climbers (vines) , wall shrubs or trees strategically placed to block the sun in summer.

Dù vậy, cây xanh vẫn mang lại những lợi ích tương tự cho dù chúng là một phần của kiến trúc tinh tế hay đơn giản chỉ là những chậu cây trong vườn được bố trí để tăng tính thẩm mỹ cho ngôi nhà hoặc cung cấp thực phẩm cho gia đình. Thật vậy, một số hệ thống làm mát thụ động hiệu quả nhất cho nhà cửa bao gồm các loại cây như cây leo bám tường (dây leo) , cây bụi sát tường hoặc cây xanh được bố trí chiến lược để che nắng vào mùa hè.

Autumn is a good time to start planting for next year.
Mùa thu là thời điểm tốt để bắt đầu trồng cây cho năm tới.

So, whether it is roses, wisteria and clematis that enhance the old–English cottage garden ambience or cherries, apples or tomatoes that deliver fare for the dinner table – plants trained against a house provide a cooling effect directly to the walls, and indirectly to the interior of the house.

Vì vậy, cho dù đó là hoa hồng, cây tử đằng và hoa ông lão làm tăng thêm vẻ đẹp lãng mạn của ngôi nhà tranh kiểu Anh cổ kính, hay là anh đào, táo hoặc cà chua cung cấp thực phẩm cho bữa ăn gia đình – những loại cây được uốn sát tường nhà sẽ mang lại hiệu ứng làm mát trực tiếp cho các bức tường và làm mát gián tiếp cho không gian bên trong ngôi nhà.

My research with colleagues has shown placing plants in front of a south–facing brick wall can reduce the surface temperatures by as much as 25°C. But it’s worth noting that some plant types are better at cooling than others. There is a hierarchy of coolness. Ivy and honeysuckle are consistent coolers, whereas winter jasmine and rockrose are less effective across a range of weather conditions. It is also evident that all plants cool via shade and evapotranspiration, but some do a better job than others.

Nghiên cứu của tôi cùng các đồng nghiệp đã chỉ ra rằng việc trồng cây trước bức tường gạch hướng nam có thể làm giảm nhiệt độ bề mặt xuống tới 25°C. Nhưng cần lưu ý rằng một số loại cây có khả năng làm mát tốt hơn những loại khác. Có một sự phân hóa về mức độ làm mát. Cây thường xuân và cây kim ngân hoa là những loài làm mát ổn định, trong khi hoa nhài mùa đông và cây hồng cúc đá kém hiệu quả hơn trong nhiều điều kiện thời tiết khác nhau. Cũng rõ ràng là tất cả các loại cây đều làm mát thông qua bóng râm và quá trình thoát hơi nước, nhưng một số loài làm việc này tốt hơn những loài khác.

This has practical implications – with plants that are shade coolers the aim is to maximise the amount of foliage between the sun and the wall. These are plants with naturally large, dense canopies such as cherry laurel and evergreen viburnums, whereas almost the opposite is true for transpirational coolers, such as hydrangea, fuchsia and clematis. These have a thin veil of leaves which optimises cooling performance. The latter, of course, are dependent on a reliable source of water, so perhaps not the subjects to choose if your area has regular hosepipe bans.

Điều này có ý nghĩa thực tiễn – đối với các loại cây làm mát bằng bóng râm, mục tiêu là tối đa hóa lượng lá nằm giữa mặt trời và bức tường. Đây là những loại cây có tán tự nhiên lớn, dày như cây nguyệt quế anh đào và cây hoa giấy thường xanh (viburnum) , trong khi điều ngược lại hầu như đúng với các loại cây làm mát bằng cách thoát hơi nước, chẳng hạn như cẩm tú cầu, hoa vân anh và hoa ông lão. Những loài này có lớp lá mỏng giúp tối ưu hóa hiệu suất làm mát. Tất nhiên, nhóm sau phụ thuộc vào nguồn nước ổn định, vì vậy có lẽ đây không phải là những lựa chọn phù hợp nếu khu vực của bạn thường xuyên cấm dùng vòi tưới cây.

In practice, a mix of wall shrubs and climbers grown against a south–facing wall, not only provides visual aesthetics, but a diverse range of cooling strategies and mechanisms. The heat insulation process is enhanced by leaving an air gap between the plant and the wall, so planting the shrub 0.5 metres away from the wall or having a wooden trellis to grow the climbers up, but free from the wall, is ideal for this.

Trên thực tế, sự kết hợp giữa cây bụi sát tường và cây leo được trồng áp vào bức tường hướng nam không chỉ mang lại tính thẩm mỹ trực quan mà còn cung cấp nhiều chiến lược và cơ chế làm mát đa dạng. Quá trình cách nhiệt được tăng cường bằng cách để một khoảng hở không khí giữa cây và tường, vì vậy việc trồng cây cách tường 0,5 mét hoặc sử dụng giàn gỗ để cây leo bám lên nhưng tách rời khỏi tường là giải pháp lý tưởng cho việc này.

It is not just the house that benefits. Careful design with shading and evapotranspiring plants can provide a more comfortable patio or children’s play area, and we are currently investigating the potential of movable pot plants to provide localised cooling in front of glassed areas, such as French windows, conservatories or on south–facing balconies.

Không chỉ ngôi nhà được hưởng lợi. Thiết kế cẩn thận với cây che bóng và cây thoát hơi nước có thể tạo ra một khu vực hiên nhà hoặc khu vui chơi cho trẻ em thoải mái hơn, và chúng tôi hiện đang nghiên cứu tiềm năng của cây trồng chậu di động để làm mát cục bộ phía trước các khu vực kính, chẳng hạn như cửa sổ kiểu Pháp, nhà kính (conservatory) hoặc trên ban công hướng nam.

Creating a green façade for your southern aspect walls is far less expensive than putting in air conditioning, and better for the environment as it doesn’t produce emissions or heat up the air.

Việc tạo ra một mặt tiền xanh cho các bức tường hướng nam rẻ hơn rất nhiều so với việc lắp đặt điều hòa không khí, đồng thời thân thiện hơn với môi trường vì nó không tạo ra khí thải hoặc làm nóng không khí.

Climbing annuals (nasturtium, morning glory, sweet peas, thunbergia) , tall, flowering annuals (sunflower, larkspur, cosmos) , biennials (foxglove) or short–lived perennials (hollyhock, rudbeckia, mullein, delphinium) work equally well as perennial shrubs and climbers and can all be grown from seed (£2-3 per pack) .

Các loài cây leo thân thảo hàng năm (cây sen cạn, hoa bìm bìm, đậu thơm, hoa mắt huyền) , cây thân thảo hàng năm cao, ra hoa (hướng dương, phi yến, cúc bướm) , cây hai năm (cây mao địa hoàng) hoặc cây lâu năm sống ngắn (cây thừng mực, cúc rudbeckia, cây nhung tuyết, phi yến) hoạt động hiệu quả không kém các loại cây bụi và cây leo lâu năm, và tất cả đều có thể được trồng từ hạt giống (2-3 bảng Anh mỗi gói) .

For those with a bit more cash to spare (£10-£20 per plant) , perennial climbers also be great value as they can last for 15-20 years. These include roses, passionflowers, clematis, solanum, wisteria, ivy, summer flowering jasmine, perennial peas and honeysuckle.

Đối với những người có dư dả tài chính hơn một chút (10-20 bảng Anh mỗi cây) , cây leo lâu năm cũng mang lại giá trị tuyệt vời vì chúng có thể sống từ 15-20 năm. Chúng bao gồm hoa hồng, hoa lạc tiên, hoa ông lão, cây solanum, hoa tử đằng, cây thường xuân, hoa nhài nở vào mùa hè, đậu leo lâu năm và kim ngân hoa.

A bonus is these plants look wonderful, and in some cases have fantastic scent, and are not noisy. Who ever said that of an air conditioning unit?

Một điểm cộng là những loại cây này trông rất tuyệt vời, trong một số trường hợp có mùi thơm tuyệt vời và không gây tiếng ồn. Ai có thể nói điều đó về một chiếc điều hòa không khí cơ chứ?

Ross Cameron is Professor of Environmental Horticulture at the University of Sheffield, and an advisor to the Royal Horticultural Society (RHS) . Some of the research outlined in the article has been funded by PhD scholarships from various Governments, NGOs and horticultural trade bodies. Ross does not receive any direct personal income from these affiliations.

Ross Cameron là Giáo sư ngành Làm vườn Môi trường tại Đại học Sheffield, đồng thời là cố vấn cho Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia (RHS) . Một số nghiên cứu được nêu trong bài viết đã được tài trợ bởi học bổng tiến sĩ từ các chính phủ, tổ chức phi chính phủ và các cơ quan thương mại làm vườn khác nhau. Ross không nhận được bất kỳ thu nhập cá nhân trực tiếp nào từ các mối liên kết này.