The Traitors: tâm lý học vận hành khác biệt như thế nào đối với các người chơi là người nổi tiếng như Rob Beckett và Romesh Ranganathan
The Traitors: the psychology works differently for celebrity players like Rob Beckett and Romesh Ranganathan

Hai mươi hai người bước vào một lâu đài với mục đích nói dối, tin tưởng, sát hại và loại trừ lẫn nhau. Định dạng của The Traitors hiện đã rất quen thuộc, nhưng phiên bản dành cho người nổi tiếng của chương trình này lại làm nổi bật một số thiên kiến tâm lý thú vị.
Trong phiên bản tiêu chuẩn của chương trình (không tính các mối quan hệ bí mật) , các thí sinh đều là những người xa lạ. Khi không có sự tương tác trước đó, những ấn tượng ban đầu thậm chí còn quan trọng hơn bình thường và sẽ định hình trò chơi trong suốt mùa giải. Tuy nhiên, trong phiên bản người nổi tiếng, người chơi có khả năng đã biết những người khác qua công việc, cá nhân, hoặc có thể là người hâm mộ các tác phẩm của nhau trước khi trò chơi bắt đầu. Tất cả những điều này sẽ ảnh hưởng đến nhận thức của họ về người khác, từ đó chi phối việc họ sẽ tin tưởng ai và tại sao.
Tất cả chúng ta đều dễ mắc phải một thiên kiến nhận thức được gọi là hiệu ứng hào quang và hiệu ứng sừng. Hiệu ứng hào quang xảy ra khi chúng ta quan sát thấy một đặc điểm tích cực ở ai đó (như khiếu hài hước) và dùng nó để suy luận rằng họ cũng có các đặc điểm tích cực khác ở những lĩnh vực không liên quan. Các diễn viên hài trong nhóm có lợi thế ở điểm này.
Điều ngược lại cũng đúng. Hiệu ứng sừng khiến cho một người bị coi là cay nghiệt trở nên khó được nhìn nhận là một “trung thành” (faithful) . Rất hiếm khi trong The Traitors có chuyện một ai đó nổi giận mà vẫn có thể ngồi vào bàn ăn sáng vào sáng hôm sau.
Ngoài các hiệu ứng này, đôi khi tất cả chúng ta đều chịu ảnh hưởng bởi thiên kiến xác nhận. Khi chúng ta tiếp nhận một niềm tin, chúng ta có xu hướng ủng hộ thông tin củng cố niềm tin đó và bỏ qua hoặc xem nhẹ các sự thật đi ngược lại với nó. Hãy nhìn vào trường hợp kỳ lạ của “báu vật quốc gia” kiêm sát thủ cự phách Alan Carr trong mùa giải người nổi tiếng đầu tiên. Khả năng làm người khác cười của anh đã dẫn đến những giả định sai lầm về độ đáng tin cậy của anh thông qua hiệu ứng hào quang. Ngay cả tiếng cười khúc khích của Carr khi cố gắng khẳng định mình là một người trung thành cũng không đủ để khiến các thí sinh thay đổi suy nghĩ về vai trò của anh trong trò chơi.
Những người nổi tiếng bước vào lâu đài trong mùa giải mới này có lẽ sẽ mang theo sẵn những thiên kiến này. Nếu bạn là một người hâm mộ cuồng nhiệt của Hannah Fry và các chương trình truyền tải khoa học thực tế của cô ấy, sẽ rất khó để bạn có thể tin rằng cô ấy đang nói dối mình.
The celebrity hierarchy
Hệ thống phân cấp của người nổi tiếng
Cũng có những lực lượng xã hội thú vị đang chi phối phiên bản người nổi tiếng. Một số thí sinh đơn giản là nổi tiếng hơn hẳn những người khác. Điều này tạo ra một động lực quyền lực mất cân bằng, có thể dẫn đến việc những người chơi ở bậc cao hơn trong hệ thống phân cấp người nổi tiếng lâu đời này sẽ có nhiều ảnh hưởng hơn đối với những người ở bậc thấp hơn. Thêm vào đó, nó cũng có thể ảnh hưởng đến cách mà những người ở bậc thấp hơn, nhưng lại nắm giữ quyền lực của một kẻ phản bội (traitor) , lựa chọn sử dụng quyền lực đó như thế nào.
Đây là cơ sở của cái gọi là lý thuyết “chó lớn” (big dog) do các thí sinh Joe Marler và Joe Wilkinson đặt ra trong mùa giải người nổi tiếng đầu tiên. Một người nổi tiếng rất đình đám có thể bị coi là quá tầm “chó lớn” để có thể bị sát hại hoặc loại trừ từ sớm trong trò chơi. Chẳng hạn, trong mùa giải người nổi tiếng đầu tiên đó, những kẻ phản bội đã có một cuộc trò chuyện và đi đến kết luận rằng họ đơn giản là “không thể sát hại Sir Stephen Fry”. Ông được cho là có tên tuổi quá lớn để có thể bị trừ khử.
Lý thuyết này có thể đã cứu Fry khỏi việc bị “sát hại” nhưng lại bất lợi cho ông xét về mặt bị loại trừ. Thú vị thay, thay vì chơi trò chơi theo giá trị bề ngoài, những người nổi tiếng bắt đầu phỏng đoán ngược lại các nhà sản xuất chương trình và xem ai có thể được chọn làm kẻ phản bội. Kiến thức hậu trường này về cách truyền hình được thực hiện và quan trọng hơn là những gì các nhà sản xuất nghĩ sẽ tạo nên một chương trình truyền hình hay, cuối cùng đã được người nổi tiếng tận dụng để loại trừ thành công kẻ phản bội “chó lớn” Jonathan Ross. Liệu một người như Michael Sheen có phải chịu chung số phận đó không?
Đáy của hệ thống phân cấp quyền lực này cũng chứa đầy rủi ro, ở chỗ một người ít nổi tiếng hơn có thể thấy mình lọt vào tầm ngắm bị loại từ sớm chỉ vì chưa vươn lên những tầng cao của danh tiếng.
Sự thiên vị nhóm trong (in-group favouritism) và thiên kiến nhóm ngoài (out-group bias) này hiện diện trong mọi khía cạnh của thế giới xã hội, nhưng trong The Celebrity Traitors, các bè phái và nhóm này đã được hình thành sẵn thông qua việc giao lưu (hoặc không) trong cùng vòng tròn xã hội trong đời sống nghề nghiệp của họ. Ví dụ, bộ đôi diễn viên hài Rob Beckett và Romesh Ranganathan, những người đang xuất hiện trong mùa mới của The Traitors, từng cùng nhau dẫn chương trình giải trí nhẹ nhàng được đề cử giải BAFTA mang tên “Rob & Romesh Vs”.
The glare of the public eye
Ánh hào quang của công chúng
Những hệ thống phân cấp này cũng thể hiện sự thấu hiểu về nhận thức của công chúng vốn chỉ có ở phiên bản trò chơi này. Nỗi sợ bị công chúng phản ứng dữ dội trước các quyết định rất có thể sẽ phát huy tác dụng. Một ngôi sao trẻ mới nổi có lẽ sẽ phải suy nghĩ kỹ trước khi đặt dấu chấm hết cho hành trình của một nhân vật có tầm vóc lớn.
Ngoài ra, một người nổi tiếng càng gặt hái nhiều thành công, họ càng có xu hướng nghi ngờ động cơ của người khác nhiều hơn. Sống chung với sự hoài nghi về những ý đồ có khả năng mờ ám từ các đối tượng mới sẽ một cách tự nhiên khiến một người trở nên đa nghi hơn và có lẽ ít có khả năng tin tưởng những người mới đến hơn.
Vì vậy, nếu một người nổi tiếng muốn giành chiến thắng trong trò chơi, tâm lý học khuyên rằng hãy làm cho mọi người cười, và hãy để những hiểu biết trước đó về nhau lại ở ngoài cửa lâu đài. Hoặc đơn giản là hãy làm Alan Carr.
Paddy Ross
Paddy Ross không làm việc cho, tư vấn cho, sở hữu cổ phần trong hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể được hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không công bố bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.
có thể bạn cũng quan tâm
-

‘Tranh biện với tôi đi!’ không hiệu quả. Dưới đây là những cách tốt hơn để bất đồng – và có lẽ là thay đổi suy nghĩ
‘Debate me!’ doesn’t work. Here are better ways to disagree – and maybe change minds
-

Thể hiện sự hạnh phúc mang lại phần thưởng xã hội, nhưng điều ngược lại có thể xảy ra nếu mọi người cảm thấy bị áp lực phải tỏ ra hạnh phúc
Showing happiness brings social rewards, but the opposite can happen if people feel pressured to appear happy