Cách để sống trường thọ và khỏe mạnh, theo lời khuyên của người xưa

How to live a long and healthy life, according to the ancients

Cách để sống trường thọ và khỏe mạnh, theo lời khuyên của người xưa
Konstantine Panegyres, Lecturer in Classics and Ancient History, The University of Western Australia
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Just like in the modern world, people in ancient times wanted to know how to live a long and healthy life.

Giống như trong thế giới hiện đại, con người thời cổ đại cũng muốn biết làm thế nào để sống một cuộc sống trường thọ và khỏe mạnh.

Greeks and Romans heard fantastic tales of far–away peoples living to well beyond 100.

Người Hy Lạp và La Mã từng nghe những câu chuyện kỳ diệu về các dân tộc ở những vùng đất xa xôi sống thọ đến hơn 100 tuổi.

Greek essayist Lucian (about 120–180 CE) writes:

Nhà tiểu luận người Hy Lạp Lucian (khoảng năm 120–180 sau Công nguyên) viết:

Indeed, there are even whole nations that are very long–lived, like the Seres [Chinese], who are said to live 300 years: some attribute their old age to the climate, others to the soil and still others to their diet, for they say that this entire nation drinks nothing but water. The people of Athos are also said to live 130 years, and it is reported that the Chaldeans live more than 100, using barley bread to preserve the sharpness of their eyesight.
Quả thực, thậm chí có cả những quốc gia nổi tiếng trường thọ, như người Seres [Trung Quốc], những người được cho là sống tới 300 tuổi: một số người quy tuổi thọ của họ cho khí hậu, số khác cho thổ nhưỡng và số khác nữa cho chế độ ăn uống, vì họ nói rằng toàn bộ quốc gia này không uống gì ngoài nước lọc. Người dân xứ Athos cũng được cho là sống tới 130 tuổi, và có thông tin cho rằng người Chaldea sống hơn 100 tuổi nhờ dùng bánh mì lúa mạch để giữ cho thị lực luôn tinh anh.
Figure
Greek essayist Lucian had lots to say about how to live a long and healthy life, as did ancient doctors. Library of Congress, Washington DC/Wikimedia
Nhà tiểu luận người Hy Lạp Lucian đã bàn rất nhiều về cách sống trường thọ và khỏe mạnh, các bác sĩ thời cổ đại cũng vậy. Thư viện Quốc hội, Washington DC/Wikimedia

Whatever the truth of these tales, many ancient Greeks and Romans wanted a long and healthy life.

Dù thực hư những câu chuyện này ra sao, nhiều người Hy Lạp và La Mã cổ đại vẫn khao khát một cuộc sống lâu dài và khỏe mạnh.

This is how they thought this could happen.

Đây là cách họ nghĩ điều đó có thể thành hiện thực.

An ancient doctor’s perspective

Góc nhìn của một bác sĩ thời cổ đại

Ancient doctors were interested in what people who lived long lives were doing every day and how this might have helped.

Các bác sĩ thời cổ đại rất quan tâm đến việc những người sống trường thọ thường làm gì mỗi ngày và điều đó có thể đã giúp ích như thế nào.

The Greek physician Galen (129–216 CE) , for example, discusses two people he knew personally in Rome who lived to old age.

Chẳng hạn, vị y sĩ người Hy Lạp Galen (129–216 sau Công nguyên) đã thảo luận về hai người mà ông quen biết ngoài đời thực ở La Mã, những người đã sống đến tuổi cao niên.

First, there is a grammarian (someone who studies and teaches grammar) called Telephus, who lived to almost 100.

Đầu tiên là một nhà ngữ pháp học (người nghiên cứu và dạy ngữ pháp) tên là Telephus, người sống gần đến tuổi 100.

According to Galen, Telephus ate just three times a day. His diet was simple:

Theo Galen, Telephus chỉ ăn ba lần một ngày. Chế độ ăn của ông rất đơn giản:

gruel boiled in water mixed with raw honey of the best quality, and this alone was enough for him at the first meal. He also dined at the seventh hour or a little sooner, taking vegetables first and next tasting fish or birds. In the evening, he used to eat only bread, moistened in wine that had been mixed.
cháo nấu chín với nước pha mật ong nguyên chất loại hảo hạng, và chỉ bấy nhiêu thôi là đủ cho bữa ăn đầu tiên của ông. Ông cũng ăn tối vào giờ thứ bảy hoặc sớm hơn một chút, ăn rau trước rồi sau đó mới nếm thử cá hoặc chim. Vào buổi tối, ông chỉ ăn bánh mì nhúng vào rượu đã pha loãng.

Galen also tells us Telephus had some bathing habits that might seem unusual to us today. Telephus preferred to be massaged with olive oil every day and only have a bath a few times a month:

Galen cũng cho chúng ta biết Telephus có một số thói quen tắm gội có vẻ bất thường đối với chúng ta ngày nay. Telephus thích được mát-xa bằng dầu ô-liu mỗi ngày và chỉ tắm vài lần một tháng:

He was in the habit of bathing twice a month in winter and four times a month in summer. In the seasons between these, he bathed three times a month. On the days he didn’t bathe, he was anointed around the third hour with a brief massage.
Ông có thói quen tắm hai lần một tháng vào mùa đông và bốn lần một tháng vào mùa hè. Vào những mùa ở giữa khoảng thời gian này, ông tắm ba lần một tháng. Vào những ngày không tắm, ông được xức dầu thơm vào khoảng giờ thứ ba kèm theo một buổi mát-xa ngắn.

Second, there was an old doctor named Antiochus, who lived into his 80s.

Thứ hai, có một vị bác sĩ già tên là Antiochus, người sống thọ đến độ tuổi 80.

According to Galen, Antiochus also had a simple diet.

Theo Galen, Antiochus cũng có một chế độ ăn uống đơn giản.

In the morning, Antiochus usually ate toasted bread with honey. Then, at lunch, he would eat fish, but usually only fish “from around the rocks and those from the deep sea”. For dinner, he would eat “either gruel with oxymel [a mix of vinegar and honey] or a bird with a simple sauce”.

Vào buổi sáng, Antiochus thường ăn bánh mì nướng với mật ong. Sau đó, vào bữa trưa, ông thường ăn cá, nhưng hầu như chỉ ăn cá “ở quanh các ghềnh đá và cá dưới biển sâu”. Đối với bữa tối, ông sẽ ăn “hoặc cháo với oxymel [hỗn hợp giấm và mật ong] hoặc thịt chim với nước sốt đơn giản”.

Alongside this simple diet, Antiochus went for a walk every morning. He also liked to be driven in a chariot, or had his slaves carry him in a chair around the city.

Song song với chế độ ăn uống đơn giản này, Antiochus đi dạo vào mỗi buổi sáng. Ông cũng thích đi xe ngựa kéo, hoặc để những nô lệ khiêng mình trên một chiếc ghế đi quanh thành phố.

Galen also said Antiochus “performed the exercises suitable for an old man”:

Galen cũng cho biết Antiochus “đã thực hiện các bài tập phù hợp với người lớn tuổi”:

There is one thing you should do for old people in the early morning as an exercise: after massage with oil, next get them to walk about and carry out passive exercises without becoming fatigued, taking into account the capacity of the old person.
Có một điều bạn nên làm cho người lớn tuổi vào sáng sớm như một bài tập: sau khi mát-xa bằng dầu, hãy cho họ đi lại và thực hiện các bài tập vận động thụ động mà không làm họ mệt mỏi, có tính đến sức lực của người cao tuổi.

Galen concludes that Antiochus’ routine probably contributed to his good health well into advanced age:

Galen kết luận rằng thói quen sinh hoạt của Antiochus có lẽ đã góp phần giúp ông có sức khỏe tốt cho đến tận tuổi xế chiều:

Looking after himself in old age in this way, Antiochus continued on until the very end, unimpaired in his senses and sound in all his limbs.
Nhờ chăm sóc bản thân khi về già theo cách này, Antiochus cứ thế sống cho đến tận cuối đời, các giác quan không hề suy giảm và chân tay hoàn toàn khỏe mạnh.

Galen stresses that Telephus and Antiochus had some obvious things in common. They ate just a few times a day; their diet was of wild meats, whole grains, bread and honey; and they kept active every day.

Galen nhấn mạnh rằng Telephus và Antiochus có một số điểm chung rõ ràng. Họ chỉ ăn vài lần một ngày; chế độ ăn của họ gồm thịt động vật hoang dã, ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì và mật ong; và họ duy trì sự năng động mỗi ngày.

Figure
An eye exam is under way. But there was more to staying healthy in ancient times. Rabax63/Wikimedia, CC BY-SA
Một cuộc kiểm tra mắt đang được tiến hành. Nhưng việc duy trì sức khỏe thời cổ đại còn nhiều điều hơn thế nữa. Rabax63/Wikimedia, CC BY-SA

What can you do?

Bạn có thể làm gì?

Not all of us can live to 100 or more, as the Greeks and Romans were well aware.

Không phải tất cả chúng ta đều có thể sống đến 100 tuổi trở lên, như người Hy Lạp và La Mã thừa biết rõ điều đó.

However, Lucian offers us some consolation in his essay On Octogenarians:

Tuy nhiên, Lucian mang lại cho chúng ta một chút niềm an ủi trong bài tiểu luận Bàn về những người thọ bát tuần (On Octogenarians):

On every soil and in every climate people who observe the proper exercise and the diet most suitable for health have been long-lived.
Ở mọi vùng đất và trong mọi khí hậu, những người tuân thủ các bài tập thể dục phù hợp và chế độ ăn uống có lợi nhất cho sức khỏe đều sống trường thọ.

Lucian advised that we should imitate the lifestyles of people who have lived long and healthy lives if we want to do the same.

Lucian khuyên rằng chúng ta nên bắt chước lối sống của những người đã sống trường thọ và khỏe mạnh nếu chúng ta muốn đạt được điều tương tự.

So, if you lived in Rome in the 2nd century CE, people like Telephus and Antiochus, who had a simple diet and kept active all their lives, would be good role models.

Vì vậy, nếu bạn sống ở La Mã vào thế kỷ thứ 2 sau Công nguyên, những người như Telephus và Antiochus – những người có chế độ ăn uống đơn giản và giữ cho mình năng động suốt đời – sẽ là những hình mẫu lý tưởng.

Konstantine Panegyres does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Konstantine Panegyres không làm việc cho, không tư vấn, không sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không công bố bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.