Statin là gì? Và những người khỏe mạnh có nên sử dụng chúng để phòng ngừa bệnh tim và chứng mất trí nhớ không?

What are statins? And can healthy people use them to prevent heart disease and dementia?

Statin là gì? Và những người khỏe mạnh có nên sử dụng chúng để phòng ngừa bệnh tim và chứng mất trí nhớ không?
Jack Janetzki, Lecturer in Pharmacy and Pharmacology, Adelaide University Lauren Cortis, Senior Lecturer in Pharmacy Practice, Adelaide University Nicole Pratt, Professor of Biostatistics and Pharmacoepidemiology, Adelaide University
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Every month, around 2.7 million Australians have a statin dispensed to lower their risk of heart attack and stroke.

Mỗi tháng, có khoảng 2,7 triệu người Úc được kê đơn thuốc statin nhằm làm giảm nguy cơ đau tim và đột quỵ.

Statins reduce the risk of cardiovascular disease, the collective term for conditions involving the heart and blood vessels.

Statin làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, thuật ngữ chung dùng để chỉ các tình trạng liên quan đến tim và mạch máu.

Now, two recent studies have investigated if statins could be used preventatively in healthy people – to protect against dementia and promote healthier ageing. Let’s take a look at the evidence.

Giờ đây, hai nghiên cứu gần đây đã tìm hiểu xem liệu statin có thể được sử dụng với mục đích phòng ngừa ở những người khỏe mạnh hay không – nhằm bảo vệ chống lại chứng mất trí nhớ và thúc đẩy quá trình lão hóa lành mạnh hơn. Hãy cùng xem xét các bằng chứng.

What are statins?

Statin là gì?

Statins have been used for decades to reduce the amount of cholesterol the liver produces. This lowers low–density lipoprotein (LDL) in the blood, sometimes called “bad” cholesterol.

Statin đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ để làm giảm lượng cholesterol do gan sản xuất. Điều này làm giảm cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL) trong máu, đôi khi được gọi là cholesterol “xấu.”

High levels of LDL can contribute to fatty deposits called plaques in artery walls. This build up is known as atherosclerosis.

Nồng độ LDL cao có thể góp phần tạo ra các mảng bám chất béo trong thành động mạch. Sự tích tụ này được gọi là xơ vữa động mạch.

When a plaque ruptures, a blood clot can block blood flow in the artery. This can cause a heart attack or stroke.

Khi một mảng bám bị vỡ ra, cục máu đông có thể chặn dòng máu lưu thông trong động mạch. Điều này có thể gây ra cơn đau tim hoặc đột quỵ.

For most people, statins are well tolerated. But like all medicines, they can cause side effects. Sometimes people report muscle aches or cramps, but rarely do they cause serious muscle injury.

Đối với hầu hết mọi người, statin được dung nạp tốt. Nhưng giống như tất cả các loại thuốc khác, chúng có thể gây ra tác dụng phụ. Đôi khi mọi người báo cáo bị đau cơ hoặc chuột rút, nhưng hiếm khi chúng gây tổn thương cơ nghiêm trọng.

High cholesterol can lead to blocked arteries and increase your risk of stroke or heart attack.
Cholesterol cao có thể dẫn đến tắc nghẽn động mạch và làm tăng nguy cơ đột quỵ hoặc đau tim.

Why are ‘healthy’ people prescribed statins?

Tại sao những người “khỏe mạnh” lại được kê đơn statin?

Statins are often prescribed after someone has a heart attack or stroke. But they can also be prescribed to “healthy” people who have never experienced either but have high cholesterol and other risk factors.

Statin thường được kê đơn sau khi ai đó bị đau tim hoặc đột quỵ. Nhưng chúng cũng có thể được kê đơn cho những người “khỏe mạnh” chưa từng gặp phải các tình trạng này nhưng có lượng cholesterol cao và các yếu tố nguy cơ khác.

Many factors contribute to heart attack and stroke risk, not just cholesterol levels. These include your age, blood pressure and whether you smoke, and your medical history, for example, whether you have diabetes and chronic kidney disease.

Nhiều yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ chứ không chỉ riêng nồng độ cholesterol. Các yếu tố này bao gồm tuổi tác, huyết áp, thói quen hút thuốc, và tiền sử bệnh lý của bạn, ví dụ như bạn có bị tiểu đường và bệnh thận mạn tính hay không.

Risk calculators have been developed that combine all of these factors to estimate someone’s overall chance of experiencing a heart attack or stroke (cardiovascular event) within the next five years.

Các công cụ tính toán nguy cơ đã được phát triển nhằm kết hợp tất cả các yếu tố này để ước tính khả năng tổng thể của một người gặp phải cơn đau tim hoặc đột quỵ (sự cố tim mạch) trong vòng năm tới.

In Australia, cholesterol-lowering medicines are recommended for people at high risk of cardiovascular disease and may also be considered for people at intermediate risk.

Tại Úc, các loại thuốc giảm cholesterol được khuyến nghị cho những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao và cũng có thể được cân nhắc cho những người có nguy cơ ở mức trung bình.

But the cardiovascular disease risk calculator only applies to people up to 79 years of age. Why? Because until recently, evidence for starting statins in older people without a previous heart attack or stroke was limited.

Tuy nhiên, công cụ tính toán nguy cơ bệnh tim mạch chỉ áp dụng cho những người từ 79 tuổi trở xuống. Tại sao lại như vậy? Bởi vì cho đến gần đây, các bằng chứng về việc bắt đầu sử dụng statin ở người lớn tuổi chưa từng bị đau tim hoặc đột quỵ trước đó vẫn còn rất hạn chế.

Recently, research has investigated whether statins might also reduce some forms of cognitive decline or dementia by preventing blood vessel damage in the brain.

Gần đây, nghiên cứu đã tìm hiểu xem liệu statin có thể làm giảm một số dạng suy giảm nhận thức hoặc chứng mất trí nhớ hay không bằng cách ngăn ngừa tổn thương mạch máu trong não.

So, do statins really reduce dementia risk?

Vậy, liệu statin có thực sự làm giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ không?

A recent Danish study involving more than 132,000 people with type 2 diabetes found that starting statins within one year of diagnosis was linked to a 15% lower relative risk of dementia, compared to non-users.

Một nghiên cứu gần đây của Đan Mạch thực hiện trên hơn 132.000 người mắc bệnh tiểu đường týp 2 cho thấy việc bắt đầu dùng statin trong vòng một năm sau khi chẩn đoán có liên quan đến việc giảm 15% nguy cơ tương đối mắc chứng mất trí nhớ, so với những người không sử dụng.

However, this was an observational study, meaning they researched what was happening in the real world rather than in a controlled trial. As a result, there are many potential sources of bias that could have influenced the findings.

Tuy nhiên, đây là một nghiên cứu quan sát, có nghĩa là họ nghiên cứu những gì diễn ra trong thế giới thực thay vì trong một thử nghiệm có kiểm soát. Do đó, có rất nhiều nguồn tiềm ẩn gây ra sai lệch có thể ảnh hưởng đến kết quả phát hiện.

For example, the group who were using statins in this study were younger than those who didn’t. They had a lower risk of developing dementia, simply because of their age.

Ví dụ, nhóm sử dụng statin trong nghiên cứu này có độ tuổi trẻ hơn nhóm không sử dụng. Họ có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn, đơn giản là do tuổi tác của họ.

This means the group that used the medicine and the group that didn’t already had important differences in their dementia risk. This can cause a bias in the evidence known as confounding by indication.

Điều này có nghĩa là nhóm sử dụng thuốc và nhóm không sử dụng đã có sẵn những khác biệt quan trọng về nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ. Điều này có thể gây ra một sự sai lệch trong bằng chứng được gọi là hiện tượng nhiễu do chỉ định.

There is also the issue of healthy user bias. People who take statins may be more health conscious and more likely to take preventative health measures. So they may be at lower risk of dementia, independent of their statin use.

Ngoài ra còn có vấn đề về sai lệch do người dùng khỏe mạnh. Những người dùng statin có thể ý thức về sức khỏe hơn và có nhiều khả năng thực hiện các biện pháp chăm sóc sức khỏe phòng ngừa hơn. Do đó, họ có thể có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn, bất kể họ có sử dụng statin hay không.

Additionally, dementia is a condition that develops gradually. Early cognitive decline may go undiagnosed. Cognitive decline could also make someone less likely to start or continue long–term preventive medicines.

Thêm vào đó, chứng mất trí nhớ là một tình trạng phát triển từ từ. Sự suy giảm nhận thức ở giai đoạn đầu có thể không được chẩn đoán ra. Sự suy giảm nhận thức cũng có thể khiến một người ít có khả năng bắt đầu hoặc tiếp tục dùng các loại thuốc phòng ngừa lâu dài.

This could make it seem like statin use is protecting against dementia, when it may actually be that people with dementia are less likely to use statins. This is known as reverse causality.

Điều này có thể làm cho việc sử dụng statin trông giống như đang bảo vệ chống lại chứng mất trí nhớ, trong khi thực tế có thể là những người mắc chứng mất trí nhớ ít có khả năng sử dụng statin hơn. Hiện tượng này được gọi là nhân quả ngược.

Importantly, this study only included people with type 2 diabetes. The findings cannot automatically be applied to people without diabetes.

Quan trọng là, nghiên cứu này chỉ bao gồm những người mắc bệnh tiểu đường týp 2. Các kết quả phát hiện không thể tự động áp dụng cho những người không mắc bệnh tiểu đường.

Do statins help with healthy ageing?

Statin có giúp ích cho quá trình lão hóa lành mạnh không?

Another recent study, run by researchers at Monash University, investigated the effects of starting statins in almost 10,000 people aged 70 years and older.

Một nghiên cứu gần đây khác, được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu tại Đại học Monash, đã tìm hiểu tác động của việc bắt đầu sử dụng statin ở gần 10.000 người từ 70 tuổi trở lên.

These researchers used a randomised controlled trial design to try to address some of the issues with bias.

Các nhà nghiên cứu này đã sử dụng thiết kế thử nghiệm có đối chứng ngẫu nhiên nhằm cố gắng giải quyết một số vấn đề liên quan đến sai lệch.

The study investigated whether atorvastatin (a commonly prescribed statin) could reduce serious cardiovascular events such as heart attack and stroke in otherwise healthy older people. This means they didn’t have pre-existing cardiovascular disease.

Nghiên cứu đã tìm hiểu xem atorvastatin (một loại statin được kê đơn phổ biến) có thể làm giảm các biến cố tim mạch nghiêm trọng như đau tim và đột quỵ ở những người lớn tuổi vốn dĩ khỏe mạnh hay không. Điều này có nghĩa là họ chưa hề mắc bệnh tim mạch từ trước.

The researchers also examined whether it could extend “disability–free survival”. This means living without dementia or persistent physical disability.

Các nhà nghiên cứu cũng kiểm tra xem loại thuốc này có thể kéo dài “thời gian sống không bị khuyết tật” hay không. Điều này có nghĩa là sống mà không bị mất trí nhớ hoặc khuyết tật thể chất kéo dài.

To remove the potential of selection bias and healthy user bias, they randomised participants to receive either atorvastatin or placebo. They also only included older people who had not used statins previously, so they started the trial with a similar risk profile.

Để loại bỏ khả năng sai lệch do lựa chọn và sai lệch do người dùng khỏe mạnh, họ đã phân ngẫu nhiên những người tham gia để nhận atorvastatin hoặc giả dược. Họ cũng chỉ bao gồm những người lớn tuổi chưa từng sử dụng statin trước đó, nhờ vậy họ bắt đầu thử nghiệm với một cấu hình rủi ro tương đồng nhau.

The study found that after around six years, atorvastatin reduced the risk of a first major heart attack or stroke by 30%. However, it did not prolong disability–free survival.

Nghiên cứu phát hiện ra rằng sau khoảng sáu năm, atorvastatin làm giảm 30% nguy cơ mắc cơn đau tim hoặc đột quỵ lớn lần đầu tiên. Tuy nhiên, thuốc không kéo dài thời gian sống không bị khuyết tật.

Randomised controlled trials can help address bias, but they can still have limitations. For example, in this study, participants were relatively healthy and living independently.

Các thử nghiệm có đối chứng ngẫu nhiên có thể giúp giải quyết hiện tượng sai lệch, nhưng chúng vẫn có thể có những hạn chế. Ví dụ, trong nghiên cứu này, những người tham gia tương đối khỏe mạnh và có cuộc sống độc lập.

This means that the findings may not apply as readily to older, frail people, or those who take multiple medicines or have multiple medical conditions.

Điều này có nghĩa là các kết quả phát hiện có thể không áp dụng một cách dễ dàng đối với những người lớn tuổi, suy frailty (suy yếu) , hoặc những người phải dùng nhiều loại thuốc hoặc có nhiều tình trạng bệnh lý cùng lúc.

So, should I start a statin?

Vậy, tôi có nên bắt đầu dùng statin không?

The new evidence broadens our understanding of who might benefit from statins. But it doesn’t mean everyone should take one.

Bằng chứng mới mở rộng sự hiểu biết của chúng ta về những đối tượng có thể hưởng lợi từ statin. Nhưng điều đó không có nghĩa là tất cả mọi người đều nên uống loại thuốc này.

Remember, every medicine comes with both risks and benefits. Deciding on whether a statin is right for you will depend on your individual risk – and is a decision best made with your doctor.

Hãy nhớ rằng, mọi loại thuốc đều đi kèm với cả rủi ro và lợi ích. Việc quyết định xem statin có phù hợp với bạn hay không sẽ phụ thuộc vào mức độ rủi ro của riêng bạn – và đây là quyết định tốt nhất nên được đưa ra cùng với bác sĩ của bạn.

Jack Janetzki works for Adelaide University, Pharmaceutical Defence Limited and The Barossa Pharmacist in the Mall (Nuriootpa, South Australia) . He is a human research ethics committee member for Bellberry Ltd, a member of Pharmaceutical Defence Limited, the Pharmaceutical Society of Australia, the Australian Health Data Evidence Network (AHDEN) and the Observational Health Data Science and Informatics (OHDSI) network.

Jack Janetzki làm việc cho Đại học Adelaide, Pharmaceutical Defence Limited và The Barossa Pharmacist tại Mall (Nuriootpa, Nam Úc) . Ông là thành viên ủy ban đạo đức nghiên cứu con người của công ty Bellberry Ltd, thành viên của Pharmaceutical Defence Limited, Hiệp hội Dược học Úc (Pharmaceutical Society of Australia) , Mạng lưới Bằng chứng Y tế Úc (AHDEN) và mạng lưới Khoa học Dữ liệu Y tế Quan sát và Tin học (OHDSI) .

Nicole Pratt receives funding from the National Health and Medical Research Council and the Medical Research Future Fund.

Nicole Pratt nhận tài trợ từ Hội đồng Nghiên cứu Y tế và Sức khỏe Quốc gia và Quỹ Tương lai Nghiên cứu Y tế.

Lauren Cortis does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Lauren Cortis không làm việc cho, tư vấn cho, sở hữu cổ phần của hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài chức danh học術 của mình.