Trong một nền văn hóa bị ám ảnh bởi việc giữ gìn tuổi trẻ, chúng ta phớt lờ rất nhiều lợi ích của quá trình lão hóa
In a culture obsessed with staying young, we ignore the many benefits of ageing

Mỗi buổi sáng, hàng triệu người thức dậy với hy vọng trông trẻ hơn, suy nghĩ minh mẫn hơn và cảm thấy trẻ trung hơn ngày hôm qua.
Ngành công nghiệp chống lão hóa trị giá hàng trăm tỷ đô la, hứa hẹn đủ mọi thứ từ các loại thực phẩm chức năng “thần kỳ” đến liệu pháp gen. Ít ai thể hiện nỗ lực theo đuổi này rõ ràng hơn doanh nhân Bryan Johnson, người có hành trình tìm kiếm cách làm chậm quá trình lão hóa và đạt được sự “bất tử” đã thu hút sự chú ý của toàn cầu.
Johnson
Johnson đã ghi chép lại một cách tỉ mỉ vô số phương pháp điều trị trong chế độ sinh học của mình, bao gồm các dịch vụ thẩm mỹ, liệu pháp tế bào gốc, thay thế toàn bộ huyết tương và gần đây nhất thậm chí là nhân bản tế bào của chính mình.
Thông điệp rất rõ ràng: lão hóa là điều cần phải đánh bại.
Nhưng khoa học lại kể một câu chuyện phức tạp hơn thế.
Trong khi một số khía cạnh của chức năng cơ thể trở nên kém hiệu quả hơn theo tuổi tác, thì những khía cạnh khác vẫn kiên cường một cách đáng kinh ngạc. Thậm chí có những mặt còn tốt hơn lên. Khác xa với việc là một giai đoạn suy giảm tất yếu, nghiên cứu cho thấy tuổi xế chiều có thể mang lại nhiều thế mạnh bất ngờ.
Ageing is not a linear process
Quá trình lão hóa không phải là một tiến trình tuyến tính
Phần lớn những gì chúng ta nghe về sự lão hóa đều tập trung vào những điều trở nên khó khăn hơn.
Người lớn tuổi thường trải qua sự suy giảm về tốc độ xử lý, dung lượng trí nhớ làm việc, khả năng truy xuất trí nhớ theo sự kiện và một số khía cạnh của việc học tập.
Những thay đổi này là có thật và quan trọng, đặc biệt khi chúng ảnh hưởng đến sự độc lập trong sinh hoạt hàng ngày hoặc báo hiệu bệnh thoái hóa thần kinh, chẳng hạn như chứng sa sút trí tuệ.
Tuy nhiên, nghiên cứu về lão hóa ngày càng cho thấy rằng sự lão hóa nhận thức không phải là một khuôn mẫu áp dụng cho tất cả mọi người. Các khả năng khác nhau thay đổi theo những tốc độ khác nhau, trong khi một số khả năng vẫn giữ nguyên hoặc cải thiện tốt cho đến những năm tháng cuối đời.
The emotional advantages of ageing
Những lợi ích cảm xúc của tuổi già
Một trong những ví dụ rõ ràng nhất về sự thay đổi có lợi là hiệu ứng tích cực. Nghiên cứu cho thấy người lớn tuổi thường chú ý nhiều hơn và ghi nhớ thông tin tích cực so với thông tin tiêu cực.
Điều này không phải vì họ có trí nhớ kém hơn đối với các sự việc tiêu cực. Thay vào đó, mô hình ghi nhớ này dường như có liên quan đến những thay đổi về động lực và ưu tiên. Như một số nhà tâm lý học gợi ý, người lớn tuổi trở nên tập trung hơn vào các trải nghiệm có ý nghĩa về mặt cảm xúc bởi vì họ nhận thức thời gian trở nên hạn hẹp hơn.
Sự chuyển dịch này có thể mang lại những lợi ích.
Những người lớn tuổi có sức khỏe tốt thường báo cáo mức độ ổn định cảm xúc cao hơn, khả năng tự điều tiết tốt hơn, tập trung nhiều hơn vào các mối quan hệ có ý nghĩa và thậm chí là sự hài lòng với cuộc sống tăng lên.
Nói cách khác, tuổi già có thể mang lại khả năng ưu tiên tốt hơn cho những gì thực sự quan trọng.
Experience creates cognitive strengths
Trải nghiệm tạo nên thế mạnh nhận thức
Mặc dù một số khía cạnh của nhận thức thực sự suy giảm theo tuổi tác, nhưng những khía cạnh khác vẫn duy trì sự ổn định. Những khía cạnh này của nhận thức có thể trở thành thế mạnh tương đối khi chúng ta tích lũy kiến thức, học hỏi các chiến lược mới và thu nhận kinh nghiệm trong suốt cuộc đời.
Nghiên cứu cho thấy quá trình lão hóa gắn liền với những thay đổi trong việc sử dụng chiến lược cảm xúc. Điều này bao gồm khả năng chấp nhận các sự kiện và có góc nhìn bao quát tốt hơn, chẳng hạn như khi đối phó với điều gì đó buồn bã hoặc căng thẳng.
Lão hóa cũng gắn liền với những thay đổi trong siêu nhận thức – khả năng giám sát, đánh giá và điều tiết tư duy của chính chúng ta.
Hàng thập kỷ kinh nghiệm có thể giúp mọi người nâng cao nhận thức về điểm mạnh và hạn chế của bản thân trong các nhiệm vụ nhất định. Nhờ đó, chúng ta trở nên hiệu quả hơn trong việc lựa chọn chiến lược phù hợp, bù đắp cho những gì chúng ta thấy là thử thách, và điều chỉnh cách tiếp cận khi hoàn cảnh thay đổi.
Trong cuộc sống hàng ngày, khả năng “biết cách chúng ta tư duy” này có thể quan trọng không kém tốc độ hoặc độ chính xác trong một bài kiểm tra được đo lường tại phòng thí nghiệm. Bộ não trẻ hơn có thể nhanh nhạy hơn, nhưng bộ não lớn tuổi hơn có thể khôn ngoan hơn.
Ageing and self –regulation
Quá trình lão hóa và khả năng tự điều chỉnh
Một khía cạnh khác thường bị bỏ qua của quá trình lão hóa là tiềm năng cải thiện trong cách chúng ta tự điều chỉnh.
Những người cao tuổi khỏe mạnh cho thấy những thế mạnh tương đối trong việc quản lý cảm xúc, đưa ra quyết định có ý nghĩa về mặt xã hội và cảm xúc, cũng như ưu tiên hóa mục tiêu thích ứng.
Điều này có nghĩa là khi chúng ta già đi, các mục tiêu bắt đầu thay đổi. Thay vì có các mục tiêu rộng mở, hướng về tương lai, người lớn tuổi tối ưu hóa các nguồn lực có sẵn để ưu tiên cho sự An sinh, sự độc lập và các mối quan hệ cốt lõi.
Nghiên cứu bậc tiến sĩ của chính tôi đã khảo sát xem liệu các trải nghiệm suốt đời, chẳng hạn như việc sử dụng nhiều ngôn ngữ, có đóng góp vào những thay đổi mang tính thích ứng này hay không. Xuyên suốt tuổi trưởng thành, trải nghiệm đa ngôn ngữ không gắn liền với một lợi thế toàn diện nào cả.
Tuy nhiên, các phát hiện cho thấy những mô hình cụ thể hơn. Chúng tôi thấy rằng trải nghiệm đa ngôn ngữ mang lại những lợi ích nhất định cho trí nhớ làm việc, chức năng điều hành và hành vi cũng như cảm xúc tự điều chỉnh, đặc biệt là ở giai đoạn sau của cuộc đời.
Rethinking ‘successful ageing ’
Xem xét lại khái niệm “lão hóa thành công”
Trong nghiên cứu về sự lão hóa, ngày càng có nhiều quan điểm nhìn nhận đây là một quá trình thích ứng có chọn lọc. Quan niệm này cho rằng một số năng lực nhận thức của chúng ta suy giảm trong khi những năng lực khác được duy trì hoặc thậm chí trở nên mạnh mẽ hơn.
Mục tiêu của quá trình lão hóa khỏe mạnh không phải là phục hồi tuổi thanh xuân.
Phong trào kéo dài tuổi thọ thường đóng khung sự lão hóa như một kẻ thù sinh học – một thứ cần phải làm chậm lại hoặc đảo ngược. Nhưng một mục tiêu thực tế hơn là hỗ trợ “thời gian sống khỏe mạnh” (healthspan): duy trì sức khỏe thể chất, sự độc lập, nhận thức và chất lượng cuộc sống cho đến giai đoạn sau của tuổi trưởng thành.
Có những phương pháp dựa trên bằng chứng khoa học nhằm hỗ trợ quá trình lão hóa khỏe mạnh, và chúng sẽ không làm bạn ngạc nhiên:
hoạt động thể chất thường xuyên
lifelong
học tập suốt đời, chẳng hạn như học ngoại ngữ hoặc các kỹ năng mới
kết nối xã hội
ngủ ngon
chế độ ăn uống lành mạnh
cardiovascular
sức khỏe tim mạch
quản lý sức khỏe các giác quan như thính giác và thị giác.
Những chiến lược này không ngăn chặn quá trình lão hóa, nhưng chúng giúp con người lão hóa tốt hơn.
Sự lão hóa chắc chắn làm thay đổi bộ não. Nhưng nhiều phẩm chất mà chúng ta trân trọng nhất – góc nhìn cuộc sống, sự ổn định cảm xúc, khả năng phục hồi và sự khôn ngoan – thường xuất hiện chính xác là nhờ chúng ta đã sống qua nhiều năm tháng hơn.
Câu hỏi đặt ra không phải là làm thế nào để chúng ta sống lâu hơn. Điều chúng ta thực sự nên tự hỏi là: làm thế nào để chúng ta lão hóa một cách tốt đẹp?
Olivia Maurice
Olivia Maurice không làm việc cho, tư vấn cho, sở hữu cổ phần trong hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể được hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.
có thể bạn cũng quan tâm
-

Cách những người đọc bài tarot đang sử dụng AI – và điều đó nói lên điều gì về sự phụ thuộc ngày càng tăng của chúng ta vào các chatbot để hỗ trợ cảm xúc và lời khuyên
How tarot readers are using AI – and what it says about our growing reliance on chatbots for emotional support and advice
-

36 câu hỏi thực sự có thể thay đổi đời sống tình cảm của bạn không?
Can 36 questions really change your love life?