Nếu bạn từng bị nhiệt miệng, bạn sẽ biết rằng ngay cả một vết loét nhỏ nhất trên môi, lợi, lưỡi hoặc bên trong má cũng có thể khiến việc ăn uống và nói chuyện trở nên vô cùng đau đớn.
Thường thì những vết loét này sẽ tự khỏi mà không cần điều trị trong vòng một đến hai tuần.
Tuy nhiên, tình trạng nhiệt miệng tái phát lại ảnh hưởng đến tối đa 1 trong 4 người chúng ta.
Hiểu rõ nguyên nhân gây ra chúng có thể giúp bạn kiểm soát và phòng ngừa những vết loét nhỏ đau đớn này, cũng như biết khi nào chúng có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn.
What are ulcers ?
Vết loét miệng là gì?
Nhiệt miệng là những vết loét nhỏ bên trong miệng của bạn, còn được gọi là loét áp-tơ (aphthous ulcers) hoặc vết loét do nhiệt.
Chúng thường do tổn thương – chẳng hạn như cắn vào má, hoặc da bị vướng vào niềng răng hoặc một chiếc răng sắc nhọn. Nhưng như chúng ta sẽ tìm hiểu, có thể có những nguyên nhân khác.
Có ba loại loét tái phát chính: thể nhẹ (minor) , thể nặng (major) và thể herpes (herpetiform) .
Khoảng 80% các vết loét thuộc thể nhẹ. Đây là những vết loét nông, nhỏ (bằng hạt đậu xanh) , có hình tròn hoặc bầu dục, với phần trung tâm có màu vàng hoặc xám. Chúng thường mất không quá hai tuần để lành mà không cần điều trị.
Các vết loét thể nặng lớn hơn, sâu hơn và có hình dạng bất thường, mất vài tuần hoặc vài tháng để lành. Những vết loét này thường gây ra sẹo.
Herpetiform
Loét thể herpes xuất hiện thành các cụm gồm tối đa 100 vết loét nhỏ li ti (bằng đầu que diêm) . Các vết loét này đôi khi có thể hợp lại trông giống như một vết loét lớn và mất từ hai đến ba tuần để lành.
Herpetiform
Loét thể herpes đôi khi có thể bị nhầm lẫn với các vết loét do vi-rút herpes simplex gây ra (mụn nước ở môi hoặc mụn rộp sinh dục) . Nhưng không giống như herpes, loét thể herpes không dễ lây truyền.
Why do I keep getting them ?
Tại sao tôi cứ bị nhiệt miệng mãi?
Một số người cho biết các vết loét xuất hiện trong thời gian bị bệnh hoặc căng thẳng.
Chúng có thể liên quan đến sự thay đổi nồng độ hormone, với một số phụ nữ dễ bị nhiệt miệng hơn trước kỳ kinh nguyệt.
Recurring
Tình trạng nhiệt miệng tái phát cũng có tính chất gia đình. Lên đến 1 trong 2 người cho biết có tiền sử gia đình mắc phải tình trạng này.
Đây có thể là sự kết hợp giữa yếu tốA di truyền cùng với phản ứng miễn dịch quá mức. Đây là lúc hệ thống miễn dịch trong cơ thể bạn nhầm lẫn tấn công các tế bào lót bên trong miệng, gây ra viêm và sưng tấy tạo thành mụn nước rồi vỡ ra.
What about diet ?
Còn chế độ ăn uống thì sao?
Đối với một số người, các đợt nhiệt miệng lặp đi lặp lại là dấu hiệu cho thấy họ bị thiếu sắt, vitamin B12, vitamin C hoặc folate.
Vì vậy, bạn nên đi khám bác sĩ nếu bị nhiệt miệng lặp đi lặp lại nhiều lần – đặc biệt là nếu chúng xuất hiện khi bạn mệt mỏi bất thường.
Bác sĩ có thể yêu cầu bạn làm một xét nghiệm máu đơn giản để giúp xác định nguyên nhân cơ bản và gợi ý các loại thực phẩm hoặc thực phẩm bổ sung nếu cần thiết.
What else can cause mouth ulcers ?
Nguyên nhân nào khác có thể gây ra nhiệt miệng?
Một số bệnh lý – bao gồm bệnh celiac, bệnh viêm ruột, hoặc các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hoặc hội chứng Sjögren – đều có thể gây ra nhiệt miệng.
Ở một số người, một số loại thuốc cũng có thể kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng nhiệt miệng. Các loại thuốc này bao gồm thuốc tương tác với hệ thống miễn dịch như hóa trị, thuốc giảm đau như naproxen và ibuprofen, một số thuốc chống trầm cảm và một số loại thuốc được kê đơn cho các bệnh về tim mạch.
Nếu bạn nhận thấy các vết loét ngay sau khi bắt đầu dùng thuốc hoặc tăng liều, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ xem có nên thay đổi loại thuốc khác hay không. Không tự ý ngừng dùng thuốc đã kê đơn mà không có ý kiến của bác sĩ.
How to take care of a mouth ulcer
Cách chăm sóc khi bị nhiệt miệng
Hầu hết các vết nhiệt miệng sẽ tự khỏi mà không cần điều trị trong vòng một hoặc hai tuần. Tuy nhiên, trong thời gian đó, bạn có thể tự chăm sóc bằng cách:
súc miệng bằng nước muối ấm trong 30 giây, vài lần một ngày
tránh các chất kích thích như đồ ăn cay, chua hoặc có tính axit
tránh đánh răng bằng kem đánh răng có hương bạc hà nồng hoặc có chứa chất tạo bọt thông thường là sodium lauryl sulfate
duy trì việc chải răng và dùng chỉ nha khoa thường xuyên, sử dụng bàn chải lông mềm và thao tác nhẹ nhàng.
Bạn cũng có thể thử dùng gel bôi trị nhiệt miệng để giúp giảm đau và sưng do nhiệt miệng gây ra, đồng thời làm tê tạm thời vùng bị tổn thương giúp việc ăn uống thoải mái hơn. Hãy hỏi dược sĩ hoặc nha sĩ về các lựa chọn có sẵn.
When should I see a doctor or dentist ?
Khi nào tôi nên đi khám bác sĩ hoặc nha sĩ?
Thông thường, các vết loét tái phát tự lành không phải là vấn đề đáng lo ngại.
Nhưng nếu bạn nhận thấy một vết loét không lành sau hai tuần, hãy đến gặp nha sĩ hoặc bác sĩ để kiểm tra nhằm đảm bảo đó không phải là ung thư. Họ sẽ quan sát và sờ nắn vùng bị tổn thương, có thể lấy sinh thiết (một mẫu mô nhỏ) hoặc chuyển bạn đến bác sĩ chuyên khoa.
Hầu hết các vết loét đều vô hại, nhưng việc kiểm tra sớm rất quan trọng. Ung thư miệng có thể được điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm.
Nếu vết loét có kích thước lớn bất thường – hoặc bạn nhận thấy các dấu hiệu khác như khối u hoặc sưng tấy, chảy máu không rõ nguyên nhân, tê, khó nuốt, thay đổi giọng nói hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân – hãy đi khám nha sĩ hoặc bác sĩ ngay lập tức.
Amit Arora
Amit Arora nhận được tài trợ từ Hội đồng Nghiên cứu Y tế và Sức khỏe Quốc gia Úc và Bộ Y tế NSW.
Anita Lim
Anita Lim nhận được tài trợ làm nghiên cứu sinh tiến sĩ được hỗ trợ bởi Khối thịnh vượng chung thông qua Học bổng Chương trình Đào tạo Nghiên cứu của Chính phủ Úc (DOI: https://doi.org/10.82133/C42F-K220) và Cơ quan Y tế Địa phương Tây Nam Sydney, Bộ Y tế NSW. Tiến sĩ Lim là Chuyên gia Y học Miệng hành nghề tư nhân tại Tasmania và Victoria. Tiến sĩ Lim có liên kết với Viện Hàn lâm Y học Miệng Australasia.
Arosha Weerakoon
Arosha Weerakoon có liên kết với Hiệp hội Nha khoa Úc và Trường Phẫu thuật Nha khoa Hoàng gia Australasia. Cô là một nha sĩ tổng quát và là chủ sở hữu của phòng khám Tewantin Family Dental. Arosha giữ vai trò đại sứ cho các nhãn hàng Colgate (Úc) và Kuraray Noritake Dental (Nhật Bản) .
có thể bạn cũng quan tâm
-

Jonathan Swift đã nhìn thấy trước những cạm bẫy của trí tuệ nhân tạo trong cuốn Những chuyến phiêu lưu của Gulliver
Jonathan Swift foresaw the pitfalls of AI in Gulliver’s Travels
-

Học tập mà không cần não – cách vi khuẩn lưu trữ ký ức và ghi nhớ quá khứ giống như các mạng nơ-ron nhân tạo
Learning without a brain – how bacteria store memories and remember the past like artificial neural networks
