Sổ tay của Nathaniel Hawthorne hé lộ những hoạt động kỳ lạ trong trí tưởng tượng của ông
Nathaniel Hawthorne’s notebooks reveal the strange workings of his imagination

Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Bowdoin vào năm 1825, Nathaniel Hawthorne lúc đó 21 tuổi đã trở về ngôi nhà của gia đình ở Salem, Massachusetts, để sống cùng mẹ và hai người em gái.
Trong hai thập kỷ tiếp theo, nhà văn đầy tham vọng này chỉ nhận hai công việc ngắn hạn. Thời gian còn lại, phần lớn ông sống như một kẻ ẩn dật: đọc sách, đi dạo dài ở Salem, giao du với một nhóm bạn nhỏ, và viết truyện ngắn cũng như các bài phác thảo từ căn phòng ngủ trên tầng ba của ngôi nhà mà ông gọi là “Castle Dismal” (Lâu đài U ám) . Trong khoảng thời gian đó và sau này, Hawthorne vẫn duy trì một loạt sổ tay, mà các học giả coi là nguồn tài liệu sơ cấp quan trọng để hiểu về các ý tưởng và miêu tả đã định hình nên những sáng tác đầu tay và tiểu thuyết sau này của ông.
Tuy nhiên, chủ yếu các cuốn sổ tay này đóng vai trò như một kho lưu trữ của nhà văn: Hawthorne có thể để trí tưởng tượng của mình bay bổng tự do mà không phải lo lắng về việc bị coi là kẻ khác thường, trầm cảm hay điên rồ.
Trong hơn ba thập kỷ nghiên cứu về Hawthorne, tôi đã sử dụng những cuốn sổ tay này – sau đó được đặt tựa đề là “The American Notebooks” (Sổ tay nước Mỹ) – để giúp tôi chuẩn bị các ấn bản và chuyên khảo học thuật. Nhưng từ lâu, tôi đã bị cuốn hút bởi những ghi chép ngắn nhất trong các cuốn sổ tay. Thường không quá một đoạn văn, chúng chiếm chưa đến 10.000 từ trong tổng số 200.000 từ có trong “The American Notebooks”. Chúng kỳ lạ và lôi cuốn, và theo cách riêng của mình, chúng có vẻ giống với cái mà ngày nay chúng ta gọi là truyện cực ngắn (flash fiction hoặc microfiction) .
Hawthorne
Hawthorne đã xuất bản các tập truyện ngắn và phác thảo của mình vào năm 1837 và 1846, bao gồm những câu chuyện rùng rợn và ảm đạm như: “Young Goodman Brown” (Cậu thanh niên Goodman Brown) , “The Minister’s Black Veil” (Chiếc khăn voan đen của mục sư) và “The Birth-mark” (Vết bớt) . Năm 1850, ở tuổi 46, ông xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay “The Scarlet Letter” (Chữ A tai tiếng) , giúp ông khẳng định vị thế là một trong những nhà văn Mỹ hàng đầu thời bấy giờ.
Sau khi Hawthorne qua đời vào năm 1864, vợ ông, Sophia, bắt đầu chép lại “The American Notebooks” cho tạp chí The Atlantic Monthly. Trong quá trình đó, bà trở nên yêu thích các đoạn phác thảo, ví chúng như những bức họa đưa chúng ta “đến rất gần với tâm hồn sáng tạo của người nghệ sĩ.”
Tôi đã sưu tầm 200 trong số những mảnh vỡ hấp dẫn nhất này cho một ấn bản do Library of America xuất bản vào tháng 10 năm 2026.
Hãy xem xét đoạn trích sau đây, vốn không có mối liên hệ nào với bất kỳ tác phẩm nào mà Hawthorne từng xuất bản:
“To have one event operate in several places –as ,for example ,if a man ’shead were to be cut off in the town ,men ’sheads to drop off in several other towns .”
“Để một sự việc xảy ra ở nhiều nơi – ví dụ như, nếu đầu của một người đàn ông bị cắt đứt ở thị trấn này, thì đầu của những người đàn ông cũng rơi xuống ở vài thị trấn khác.”
Được diễn đạt như thể dành cho một câu chuyện sẽ không bao giờ được viết thành lời, đoạn ghi chép này, hoàn chỉnh trong chính nó, gợi lên một thế giới kỳ lạ nơi bạo lực hướng vào một người lại dội ngược qua những người khác ở các địa điểm khác, khiến cho cơ thể con người liên kết với nhau một cách đầy bí ẩn.
Trong một đoạn trích được viết vào năm 1836, Hawthorne đã tưởng tượng về việc lật đổ các quy chuẩn xã hội:
“Would it not be wiser for people to rejoice in all they now sorrow for ? –and vice versa.To put on bridal garments at funerals ,and mourning at weddings .For their friends to condole with them ,when they attained richesor power ,as only so much care added &c.”
“Chẳng phải sẽ khôn ngoan hơn nếu con người vui mừng trước mọi điều họ đang đau buồn sao? – và ngược lại. Khoác lên mình trang phục cô dâu trong các đám tang, và mặc đồ tang trong các đám cưới. Để bạn bè của họ đến chia buồn, khi họ đạt được sự giàu có hoặc quyền lực, vì khi đó chỉ có thêm gánh nặng &c.”
Hawthorne
Hawthorne chưa bao giờ viết một câu chuyện nào về những người phụ nữ mặc váy cô dâu trong đám tang. Nhưng đoạn trích độc lập này, mang tinh thần phảng phất trong văn xuôi siêu thực và đầy bất an của Franz Kafka, lại liên kết thành công với sự khốn khổ, và hạnh phúc với cái chết.
Việc Hawthorne có thể được coi là người tiên phong cho Kafka – người nổi tiếng với những đoạn văn được xuất bản sau khi qua đời – lần đầu tiên được nhà văn hiện đại chủ nghĩa người Argentina Jorge Luis Borges nêu bật trong bài giảng năm 1949 “Nathaniel Hawthorne”. Đối với Borges, Hawthorne đã báo trước Kafka ở sự tận tụy của ông đối với “những ảo ảnh thuần túy không tìm kiếm sự biện minh hay đạo đức và dường như không có chất liệu nào khác ngoài nỗi kinh hoàng mơ hồ.”
Borges’
Nhận định của Borges có vẻ vô cùng phù hợp đối với các ngụ ngôn, huyễn tưởng và mảnh văn bản có thể tìm thấy trong “Sổ tay nước Mỹ” của Hawthorne, mà nhiều trong số đó gợi lên một mối đe dọa ẩn giấu hoặc cốt truyện đầy bất an:
“A stove possessed by a Devil .” “Follow out the fantasy of a person ’staking his life by installments,instead of at one payment –say ten years of life alternatelywith ten years of suspended animation.” “Little gnomesdwelling in hollow teeth ;they find a tooth that has been plugged with gold ,and it serves them as a gold mine .”
“Một cái bếp bị Quỷ ám.” “Hãy theo đuổi trí tưởng tượng về một kẻ tự kết liễu đời mình theo từng đợt trả góp, thay vì trả một lần – giả sử mười năm sống xen kẽ với mười năm trạng thái đình chỉ hoạt động.” “Những gã lùn nhỏ sống trong những chiếc răng sâu; chúng tìm thấy một chiếc răng đã được hàn bằng vàng, và nó phục vụ chúng như một mỏ vàng.”
Trong một đoạn trích dài hơn, được viết vào năm 1853, Hawthorne đã dự đoán trước rất nhiều bộ phim kinh dị có sự xuất hiện của một đứa trẻ ma quái hoặc bị quỷ ám:
“A family ,consisting of a father ,mother ,and two children ,are out for a walk ,and sitting together in a wood .The little girl rambles away into the wood –they call for her –within a brief time ,she comes back .At first ,they notice no difference in her ;but by degrees ,they begin to see something odd –they notice more and more ,till ,in the course of years ,they almost suspect that it was not their own child ,but a strange child ,who came back .”
“Một gia đình gồm bố, mẹ và hai đứa con đi dạo và cùng ngồi nghỉ trong một khu rừng. Cô con gái nhỏ lang thang vào rừng – họ gọi nó – chỉ một chốc sau, nó quay trở lại. Ban đầu, họ không nhận thấy điều gì khác biệt ở con bé; nhưng dần dần, họ bắt đầu thấy điều gì đó kỳ lạ – họ nhận ra ngày càng nhiều, cho đến khi, qua nhiều năm, họ gần như nghi ngờ rằng đó không phải là đứa con ruột của mình, mà là một đứa trẻ xa lạ đã quay về.”
Hawthorne,
Hawthorne, người có hai con gái và một con trai, đã nắm bắt cách mà trẻ em đôi khi trông giống như những con người tí hon đầy bí ẩn nằm ngoài tầm kiểm soát của cha mẹ chúng. Ông sẽ khám phá động lực này qua nhân vật Pearl, đứa trẻ bướng bỉnh trong “The Scarlet Letter”. Có lúc, mẹ của Pearl là Hester Prynne đã tự hỏi liệu con bé có phải là “đứa con của quỷ dữ” hay không.
Hawthorne’s
Các mảnh văn bản trong sổ tay của Hawthorne rất đa dạng, nhưng có những chủ đề cứ lặp đi lặp lại: tâm lý của những bản ngã bị chia rẽ, sự căng thẳng giữa nam và nữ, và thậm chí cả khả năng về một thế giới tốt đẹp hơn. Như ông từng hy vọng tưởng tượng trong một đoạn trích độc lập: “Đại bác được hóa phép thành chuông nhà thờ.”
Hawthorne nhà văn là ai? Một nhà đạo đức học theo trường phái Tân Thanh giáo? Một nhà hiện thực xã hội? Một nhà hiện đại chủ nghĩa? Một người viết truyện lãng mạn? Những mảnh văn bản làm cho các câu hỏi đó trở nên phức tạp thêm chứ không hề đưa ra câu trả lời. Trong lời tựa cuốn “The Scarlet Letter”, Hawthorne bày tỏ mong muốn được “giấu cái Tôi thầm kín nhất phía sau lớp khăn voan.”
Nhưng nhờ có các đoạn trích, chúng ta đã vượt qua được lớp khăn voan ấy, ít nhất là một chút – và thoáng thấy điều gì đó giống như tinh thần mà Sophia tin rằng đang thổi hồn vào các tác phẩm của Hawthorne.
Robert S.
Levine
Robert S. Levine không làm việc, tư vấn, nắm giữ cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, và ông không tiết lộ mối liên hệ nào khác ngoài học hàm học vị của mình.
có thể bạn cũng quan tâm
-

Sự bất định trong chẩn đoán: tại sao việc mất đi một chẩn đoán có thể khó khăn như việc nhận lấy nó
Diagnostic uncertainty: why losing a diagnosis can be as difficult as receiving one
-

Nghiên cứu mới củng cố tác động tích cực của việc thay đổi lối sống đối với sức khỏe nhận thức và nguy cơ sa sút trí tuệ
New study reinforce the positive impacts of lifestyle changes on cognitive health and dementia risk