Nên quản lý AI như thế nào? Hãy đi theo hướng thiệt hại
How should AI be regulated? Follow the harm

Khi các công nghệ trí tuệ nhân tạo ngày càng trở nên mạnh mẽ, các rủi ro mà chúng gây ra cũng tăng theo, và cùng với đó là tính cấp thiết của việc quản lý AI.
Vào tháng 7 năm 2026, các mô hình tiên tiến của OpenAI đã xâm nhập vào hệ thống của công ty AI Hugging Face trong các cuộc đánh giá an ninh mạng nội bộ bằng cách giao tiếp qua các kênh không được ủy quyền và vượt qua các biện pháp bảo vệ mà các nhà phát triển đã áp đặt lên các mô hình này. Vào tháng 1 năm 2026, Google và Character.ai, công ty tạo ra một chatbot AI nhập vai, đã đồng ý dàn xếp một vụ kiện tử vong do sơ suất do Megan Garcia khởi kiện. Con trai 14 tuổi của cô, người sử dụng chatbot này với tần suất cao, đã tự tử.
Như những trường hợp này và các trường hợp khác cho thấy, các tác hại của AI có thể phát sinh ở các công nghệ, tổ chức và bối cảnh khác nhau. Là một học giả pháp lý tập trung vào AI và các tác hại kỹ thuật số, tôi nghiên cứu cách quản lý AI.
Policymakers
Các nhà hoạch định chính sách và các nhà bình luận trong ngành có xu hướng coi việc quản lý là một sự đánh đổi giữa rủi ro của AI và rủi ro của việc quản lý AI. Trong Kế hoạch Hành động AI năm 2025, chính quyền Trump đã kêu gọi dỡ bỏ “thủ tục hành chính rườm rà và các quy định nặng nề”, mà theo họ là cản trở tăng trưởng kinh tế. Chính quyền này cũng tìm cách hạn chế các luật AI mâu thuẫn giữa các bang.
Trái ngược với những lo ngại diện rộng về chi phí quản lý AI, các tác hại của AI phần lớn đã được giải quyết thông qua các quy tắc dành riêng cho từng công nghệ cụ thể. Ví dụ, đạo luật liên bang Take It Down Act, được ký kết vào năm 2025, giải quyết vấn đề hình ảnh thân mật phi đồng thuận, bao gồm cả các video deepfake do AI tạo ra, cũng như các đạo luật khác nhau của các bang. Những cách tiếp cận này rất quan trọng, nhưng tự chúng thì không giải quyết được vấn đề.
Sự chồng chéo các quy tắc đang nổi lên vẫn chưa thiết lập được một kiến trúc quản lý kết nối các lợi ích được bảo vệ, nghĩa vụ của các tổ chức và quyền cá nhân trên tất cả các công nghệ AI. Các lợi ích được bảo vệ là các quyền được pháp luật công nhận, chẳng hạn như quyền sở hữu tài sản và quyền riêng tư cá nhân. Một cách tiếp cận lấy tác hại làm trung tâm sẽ bắt đầu từ những lợi ích đó và sử dụng chúng để định hình các nghĩa vụ pháp lý bao trùm các hệ thống, tổ chức và con người có liên quan.
Types of harm
Các loại tác hại
Một cách tiếp cận lấy tác hại làm trung tâm bắt đầu bằng việc xác định các lợi ích cơ bản mà các hệ thống AI có thể đe dọa. Những lợi ích chồng chéo này bao gồm:
Quyền riêng tư: khi các hệ thống AI thu thập, xử lý hoặc tiết lộ thông tin cá nhân một cách không đúng đắn.
Autonomy:
Quyền tự chủ: khi các hệ thống AI nhắm vào các điểm yếu của một người và thao túng các lựa chọn của họ hoặc khuyến khích sự phụ thuộc không lành mạnh.
Sự bình đẳng: khi các hệ thống AI phân biệt đối xử hoặc củng cố thành kiến.
An toàn: khi các hệ thống AI gây ra tổn hại về thể chất, tâm lý hoặc an ninh.
Các ví dụ này không phải là đầy đủ. Các lợi ích khác cũng có thể bị đe dọa khi các công nghệ AI tiến óa.
Cùng một lợi ích có thể bị đe dọa bởi các công nghệ khác nhau và các thực thể khác nhau. Sự an toàn của một thiếu niên có thể bị tổn hại bởi các cơ chế tương tác của một nền tảng mạng xã hội hoặc bởi một người bạn đồng hành AI được thiết kế để duy trì mối quan hệ tình cảm.
Việc thiết kế các quy định dựa trên khái niệm tác hại cho phép luật pháp và các nguyên tắc theo sát các vấn đề khi công nghệ thay đổi. Và nó giúp xác định các nghĩa vụ áp đặt lên các nhà phát triển, nhà triển khai và các bên liên quan khác tham gia vào AI.
Ví dụ, các nhà phát triển AI có thể được yêu cầu tiến hành đánh giá tác hại trong suốt quá trình phát triển các hệ thống AI, xác định các tác hại có thể lường trước một cách hợp lý, ghi chép lại cách họ kiểm tra các tác hại đó và giải thích các biện pháp giảm thiểu mà họ đã thực hiện. Các công ty hoặc cơ quan chính phủ triển khai hệ thống AI cũng có thể có trách nhiệm giám sát các tác hại sau khi triển khai. Các tác hại nghiêm trọng hoặc lặp đi lặp lại có thể kích hoạt nghĩa vụ báo cáo cho các cơ quan quản lý có liên quan, các cá nhân bị ảnh hưởng hoặc công chúng, tùy thuộc vào bản chất và mức độ nghiêm trọng của tác hại.
Một khuôn khổ lấy tác hại làm trung tâm cũng có thể công nhận các quyền tương ứng cho những người bị ảnh hưởng bởi hệ thống AI, bao gồm quyền được thông báo và cơ hội tìm kiếm sự bồi thường khi phù hợp. Những quyền này sẽ phát sinh từ chính các lợi ích được bảo vệ giúp biện minh cho các nghĩa vụ đối với các công ty.
Vấn đề là xây dựng một kiến trúc quản lý dựa trên việc phát hiện và giảm thiểu tác hại trên tất cả các ứng dụng, nhà phát triển và người dùng AI. Điều quan trọng nhất là liệu thiết kế hoặc hoạt động hỗ trợ bởi AI có góp phần gây ra tác hại hay không và bằng cách nào.
A common basis for law
Một cơ sở chung cho luật pháp
Tư duy này được tuân theo trong các lĩnh vực pháp luật khác.
Ví dụ, luật môi trường từ lâu đã quản lý các ngành công nghiệp bằng cách tập trung vào tác động môi trường của họ thayM vì chỉ riêng công nghệ. Luật yêu cầu các công ty được quản lý phải giám sát lượng phát thải và chất thải xả ra, duy trì hồ sơ và báo cáo các đợt thải ra cụ thể cho cơ quan quản lý. Một số yêu cầu báo cáo cũng giúp công chúng tiếp cận được thông tin. Đánh giá môi trường theo Đạo luật Chính sách Môi trường Quốc gia yêu cầu các cơ quan liên bang đánh giá các tác động môi trường và tạo cơ hội cho công chúng tham gia.
AI governance
Quản trị AI có thể dựa trên logic này, xác định ai chịu trách nhiệm đánh giá, giám sát, công bố thông tin và giảm thiểu dựa trên các loại tác hại.
Việc tập trung dựa trên tác hại sẽ không loại bỏ các quy tắc dành riêng cho công nghệ. Một số công nghệ tạo ra những rủi ro đặc trưng giúp biện minh cho các quy tắc có mục tiêu, chẳng hạn như các yêu cầu công bố thông tin đối với video deepfake do AI tạo ra hoặc các biện pháp bảo vệ cho các hệ thống AI được sử dụng trong các quyết định có rủi ro cao. Và việc tập trung vào tác hại không có nghĩa là quản lý mọi rủi ro có thể tưởng tượng được về tác hại.
Nhưng tôi tin rằng tác hại nên trở thành nguyên tắc tổ chức của việc quản lý AI. Các hệ thống AI mới sẽ mang lại những tác hại mà các nhà hoạch định chính sách chưa lường trước được. Thách thức là xây dựng một khuôn khổ cho những tác hại mà chúng ta đã biết, cũng như những tác hại mà chúng ta chưa biết.
Sylvia Lu
Sylvia Lu không làm việc, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hoặc tổ chức nào có thể được hưởng lợi từ bài viết này, và không công bố bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm của mình.
có thể bạn cũng quan tâm
-

Phụ nữ có trí tuệ cảm xúc cao hơn đàn ông, và đó là một vấn đề – Nghiên cứu mang tính bước ngoặt
Women are more emotionally intelligent than men, and that’s a problem – landmark study
-

Love IRL: Loạt bài mới về Quarter Life của The Conversation bàn về hẹn hò hiện đại
Love IRL: a new Quarter Life series on modern dating from The Conversation