Mọi người đang sử dụng AI để biến các chương trình máy tính đắt tiền thành miễn phí. Điều này có thể thay đổi tất cả mọi thứ
People are using AI to make expensive computer programs free. This could change everything

Một trong những ứng dụng đầu tiên của các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh như ChatGPT và Claude là tạo ra mã nguồn – các hướng dẫn bằng ngôn ngữ máy tính cấu thành nên phần mềm như bộ xử lý văn bản, trình duyệt internet của bạn và mọi thứ khác.
Mã nguồn có cấu trúc rõ ràng, điều này giúp các công cụ AI dễ dàng tạo ra hơn.
Vậy liệu chúng có thể giúp tạo ra những phần mềm cao cấp mà chúng ta thường phải trả tiền để sử dụng hay không? Hãy bước vào thế giới kỹ thuật đảo ngược (reverse engineering): sử dụng các công cụ AI để chia nhỏ một phần mềm thành các thành phần cấu thành, sau đó xây dựng mã để tái tạo lại các phần đó.
Khác với lập trình theo cảm tính (vibe coding) , nơi bạn nói cho AI biết bạn muốn phần mềm làm gì và nó cố gắng tạo ra cái đó, kỹ thuật đảo ngược hoạt động hiệu quả hơn đối với các chương trình lớn và phức tạp.
Trong những tuần gần đây, một kỹ sư phần mềm đã sử dụng các công cụ AI để tạo ra những thứ có thể coi là phiên bản miễn phí của các chương trình Microsoft Office và Adobe (công ty tạo ra Photoshop) . Để mọi thứ trở nên thú vị hơn, một công cụ AI có sẵn miễn phí mang tên Reverse Engineer Anything đã lan truyền mạnh mẽ trong các cộng đồng lập trình.
Tại sao bạn nên quan tâm? Một số người đang ca ngợi đây là sự trở lại thời kỳ đầu của internet, khi phần mềm được cung cấp hoàn toàn miễn phí – cả về quyền sử dụng lẫn khả năng tùy biến.
Ngay cả khi chúng ta không tiến xa đến mức đó, sự phát triển mới này chắc chắn đặt ra nhiều câu hỏi về cách thức hoạt động của các phần mềm thương mại trong tương lai.
The cool kind of weird
Sự kỳ lạ đầy thú vị
Vào những ngày đầu của internet, tồn tại một sự kỳ lạ vô cùng thú vị. Vào thập niên 90, internet dường như mang đến vô hạn các khả năng, và chưa ai tìm ra cách kiếm tiền từ nó. Mọi người dành nhiều thời gian trò chuyện với những người lạ về các sở thích ngách của họ trên các diễn đàn, đồng thời tạo ra những trang web được thiết kế sơ sài để chia sẻ thông tin với người khác.
Rất nhiều phần mềm lúc bấy giờ hoàn toàn miễn phí hoặc là mã nguồn mở. Điều đó có nghĩa là nếu một phần mềm không hoạt động đúng như ý muốn của bạn, bạn có thể tải xuống mã nguồn và mày mò chỉnh sửa cho đến khi được thì thôi. Thường thì bạn sẽ làm điều này với sự trợ giúp từ internet, nơi các tìm kiếm về công nghệ từng là chủ đề tìm kiếm phổ biến thứ hai.
Nghe có vẻ gần như không thể tưởng tượng nổi ở hiện tại, nhưng Google khi đó chưa hề tồn tại. Microsoft thì có, và nhanh chóng trở thành cái tên nổi tiếng nhất về mảng phần mềm thương mại: những chương trình mà bạn phải mua và không thể tự mình mày mò chỉnh sửa.
Do đó, những năm thập niên 90 là chiến trường giữa phần mềm miễn phí và mã nguồn mở – những thứ luôn sẵn có cho những ai thích mày mò – với phần mềm thương mại mà Microsoft là nhà sản xuất lớn tiếng nhất.
The birth of ‘big tech’
Sự ra đời của ‘giao thức công nghệ lớn’
Vào cuối năm 1998, phần mềm thương mại đã nhận được sự bảo vệ đáng kể dưới hình thức Đạo luật Bản quyền Thiên niên kỷ Kỹ thuật số Hoa Kỳ (DMCA) . Đạo luật này quy định việc cố gắng phá vỡ các lớp khóa ngăn chặn việc mày mò là hành vi phi pháp. Tương lai của các phần mềm thương mại đã được đảm bảo vững chắc.
Và rồi internet trở nên phổ biến đại trà, không còn là câu lạc bộ chỉ dành riêng cho những người tiên phong nữa. Bạn không cần phải quá “am hiểu công nghệ” để mua và sử dụng các chương trình máy tính.
Đó cũng là khởi đầu của các công ty hiện được gọi là “ông lớn công nghệ” (big tech): Microsoft đã tồn tại từ trước, Amazon (bắt đầu hoạt động năm 1995) có lãi vào năm 2001, Google ra mắt năm 1998, và Apple cuối cùng đã vươn lên từ một công ty máy tính ngách, chật vật thành một “gã khổng lồ” công nghệ sau khi ra mắt iPod và cửa hàng Apple Music vào năm 2001. Facebook, cái tên cuối cùng trong số các ông lớn công nghệ ban đầu, ra mắt vào năm 2004.
Bỗng nhiên, phần mềm miễn phí và mã nguồn mở trở thành thứ chỉ được sử dụng bởi những người có chuyên môn kỹ thuật cao. Việc phát triển chúng trở thành một sở thích chuyên biệt. Mọi người không còn khả năng phối lại, cải tiến hay cá nhân hóa phần lớn các phần mềm nữa, bởi vì việc truy cập vào mã nguồn gốc là vô cùng khó khăn về mặt kỹ thuật và đồng thời là bất hợp pháp.
A new reverse –engineering utopia?
Một thế giới lý tưởng mới của kỹ thuật đảo ngược?
Arguably,
Có thể lập luận rằng, vì kỹ thuật đảo ngược không làm phá vỡ bất kỳ lớp khóa nào, nên nó có thể không vi phạm luật DMCA, mặc dù điều này vẫn có thể vấp phải các tranh chấp pháp lý.
Kết hợp với lập trình theo cảm tính, kỷ nguyên mới của các bản sao phần mềm thương mại do AI hỗ trợ này có thể là khởi điểm của một thời kỳ mà ai cũng có thể sở hữu tính năng hằng mong ước trong Excel.
Tuy nhiên, mọi thứ trong thế giới lý tưởng mới này không hoàn toàn màu hồng như vẻ bề ngoài. Một số phần mềm đang được tạo ra đã được báo cáo là có những lỗi rất kỳ lạ. Những lỗi đó có phần chắc sẽ rất khó để truy vết khi phần lớn quá trình lập trình được thực hiện bởi công cụ AI thay vì sức lao động của con người.
Khả năng tương thích và tái sử dụng tệp tin cũng có thể là một vấn đề lớn. Nếu ai cũng đang mày mò chỉnh sửa bản sao Word của riêng họ, thì không có gì đảm bảo các tệp tin sẽ tiếp tục tương thích với nhau. Bạn có thể mở một tệp tin trên phiên bản “miễn phí” của phần mềm, nhưng người khác sử dụng sản phẩm chính thức của Microsoft thì chưa chắc đã làm được.
Một thay đổi lớn khác kể từ những ngày đầu của internet chính là tầm quan trọng của dữ liệu. Ngay cả khi bạn dịch ngược thành công Photoshop, nó cũng sẽ không bao gồm tập dữ liệu nền tảng cho phép bạn sử dụng các công cụ AI độc quyền của Adobe. Nếu bạn dịch ngược thành công Facebook, bạn cũng sẽ không có quyền truy cập vào dữ liệu hành vi cơ bản giúp các chiến dịch quảng cáo của họ thành công rực rỡ đến vậy.
Vậy, liệu kỹ thuật đảo ngược có đưa chúng ta trở về những ngày đầu của internet hay không? Có lẽ là không. Nhưng nó rất có thể sẽ mở ra một kỷ nguyên mới nơi các phương thức kiếm tiền truyền thống từ phần mềm không còn hiệu quả nữa.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo vẫn chưa rõ ràng. Chúng ta chỉ có thể hy vọng rằng một phần sự cân bằng quyền lực giữa người tiêu dùng và nhà sáng tạo phần mềm sẽ được khôi phục, và tương lai ít nhất sẽ trở nên tươi sáng hơn một chút.
Dana McKay
Dana McKay trước đây từng nhận được học bổng nghiên cứu sinh tiến sĩ từ Google.
có thể bạn cũng quan tâm
-

Cách để hạnh phúc: Lời khuyên từ những người tiên phong trong nghiên cứu về sự viên mãn
How to be happy: Tips from the pioneers of well-being research
-

Renoir và Tình yêu là sự tôn vinh tuyệt vời đối với những niềm vui thoáng qua của cuộc sống
Renoir and Love is a wonderful celebration of the fleeting joys of life