Mang thai hộ quốc tế và quan niệm pháp lý hẹp hòi về thế nào là một gia đình hợp pháp

International surrogacy and the narrow legal idea of what makes a family legitimate

Mang thai hộ quốc tế và quan niệm pháp lý hẹp hòi về thế nào là một gia đình hợp pháp
Katie Tonkiss, Senior Lecturer in Sociology, Aston University
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

A recent family court judgment in the UK highlighted ethical issues with the practice of international surrogacy. The case is thought to be the first to come before a court in the UK involving a surrogate who gave birth in China, where surrogacy is illegal. It raised numerous concerns – including about the welfare of the surrogate and child, the use of sex selection and the child’s immigration status and nationality.

Một phán quyết gần đây của tòa án gia đình tại Anh đã làm nổi bật các vấn đề đạo đức liên quan đến thực trạng mang thai hộ quốc tế. Vụ án này được cho là vụ việc đầu tiên đưa ra trước tòa án ở Anh có liên quan đến một người mang thai hộ sinh con tại Trung Quốc, nơi việc mang thai hộ là bất hợp pháp. Vụ việc đã dấy lên vô số lo ngại – bao gồm phúc lợi của người mang thai hộ và đứa trẻ, việc lựa chọn giới tính cũng như tình trạng nhập cư và quốc tịch của đứa trẻ.

Surrogacy is a growing practice in the UK, with the number of births doubling between 2015 and 2025. Most of these babies are born overseas through international surrogacy. In the UK, surrogacy is permitted only under altruistic circumstances (such as a relative or friend of the intended parents carrying the baby, with no payment beyond expenses) . This can make it difficult to find a domestic surrogate.

Mang thai hộ là một thực trạng ngày càng phổ biến ở Anh, với số lượng trẻ sinh ra theo hình thức này tăng gấp đôi trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2025. Hầu hết những đứa trẻ này được sinh ra ở nước ngoài thông qua hình thức mang thai hộ quốc tế. Tại Anh, mang thai hộ chỉ được phép trong các trường hợp vì mục đích vị tha (chẳng hạn như người họ hàng hoặc bạn bè của cha mẹ dự định mang thai giúp, không nhận khoản thù lao nào ngoài các chi phí phát sinh) . Điều này có thể khiến việc tìm kiếm một người mang thai hộ trong nước trở nên khó khăn.

Domestic surrogacy is prohibited across all EU member nations. But in countries such as Georgia, Ukraine and many states in the US, commercial surrogacy – where the surrogate receives payment over and above her expenses – is legal. An industry has grown around the practice.

Mang thai hộ trong nước bị cấm ở tất cả các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu (EU) . Tuy nhiên, tại các quốc gia như Gruzia, Ukraine và nhiều bang ở Mỹ, mang thai hộ thương mại – nơi người mang thai hộ nhận được thù lao vượt quá các chi phí phát sinh – lại là hợp pháp. Một ngành công nghiệp đã phát triển xung quanh thực trạng này.

Depending on their place of birth, babies born through international surrogacy can enter a legal grey area where their nationality is uncertain. In some cases, this can lead to the risk of statelessness because of discrepancies in how legal parenthood – and therefore often nationality – are recognised.

Tùy thuộc vào nơi sinh, những đứa trẻ được sinh ra thông qua hình thức mang thai hộ quốc tế có thể rơi vào vùng xám pháp lý, nơi quốc tịch của các em không được đảm bảo chắc chắn. Trong một số trường hợp, điều này có thể dẫn đến nguy cơ không quốc tịch do sự thiếu đồng bộ trong cách công nhận tư cách cha mẹ hợp pháp – và do đó thường là cả quốc tịch.

Where commercial surrogacy is legal, a surrogate may not be recognised as having legal parenthood of a child at all. But when a family seeks to return to their country of residence with the child, if surrogacy is not legal in that country, then the legal parenthood of the “intended parents” may also not be recognised.

Ở những nơi mang thai hộ thương mại là hợp pháp, người mang thai hộ có thể không được công nhận là có tư cách pháp lý làm cha mẹ đối với đứa trẻ. Nhưng khi một gia đình muốn trở về quốc gia cư trú cùng đứa trẻ, nếu việc mang thai hộ không hợp pháp tại quốc gia đó, thì tư cách cha mẹ hợp pháp của “cha mẹ dự định” cũng có thể không được công nhận.

Given that legal parenthood determines nationality in most countries, this can leave children born through surrogacy without a clear claim to nationality.

Do tư cách cha mẹ hợp pháp quyết định quốc tịch ở hầu hết các quốc gia, điều này có thể khiến những đứa trẻ sinh ra từ việc mang thai hộ không có quyền đòi hỏi rõ ràng về quốc tịch.

In the case of the baby born in China, it was not until the child was 20 months old that the parenthood of the “intended parents”, and therefore the child’s British nationality, was established in law.

Trong trường hợp đứa trẻ sinh ra ở Trung Quốc, phải đến khi đứa trẻ được 20 tháng tuổi, tư cách cha mẹ của “cha mẹ dự định”, và do đó là quốc tịch Anh của đứa trẻ, mới được thiết lập theo luật pháp.

Attempts to increase regulation of surrogacy internationally have stalled because of disagreement between states over the ethical issues raised by the practice. But having no nationality, as can arise in international surrogacy, also calls into question the foundations upon which access to legal identity at birth is built.

Các nỗ lực nhằm tăng cường quản lý hoạt động mang thai hộ trên trường quốc tế đã bị đình trệ do sự bất đồng giữa các quốc gia về các vấn đề đạo đức do thực trạng này đặt ra. Tuy nhiên, việc không có quốc tịch, vốn có thể phát sinh trong hoạt động mang thai hộ quốc tế, cũng đặt ra dấu hỏi về nền tảng để tiếp cận danh tính pháp lý ngay từ khi sinh ra.

For my new book, I researched cases of international surrogacy across Europe and North America, speaking to parents as well as surrogates. I found that ideas about what counts as a “legitimate” family shape decisions about what citizenship, if any, a child should have at birth.

Đối với cuốn sách mới của mình, tôi đã nghiên cứu các trường hợp mang thai hộ quốc tế khắp châu Âu và Bắc Mỹ, trò chuyện với các bậc cha mẹ cũng như những người mang thai hộ. Tôi nhận thấy rằng các quan niệm về thế nào là một gia đình “hợp pháp” chi phối các quyết định về việc đứa trẻ nên có quyền công dân nào, nếu có, ngay từ khi sinh ra.

What is a ‘legitimate’ family?

Thế nào là một gia đình ‘hợp pháp’?

The idea of “legitimate” and “illegitimate” families has become almost obsolete in other areas of the law. But it persists when it comes to establishing nationality.

Khái niệm về gia đình “hợp pháp” và “bất hợp pháp” hầu như đã lỗi thời trong các lĩnh vực pháp luật khác. Nhưng nó vẫn tồn tại khi xét đến việc xác định quốc tịch.

In European countries, nationality at birth is decided by the parent or parents’ nationality. The child effectively inherits it from the parents. A number of high–profile cases before the European Court of Human Rights have sought to ensure that no child born through surrogacy could be rendered stateless, despite the prohibition of the practice across EU member states.

Ở các nước châu Âu, quốc tịch khi sinh ra được quyết định bởi quốc tịch của cha hoặc mẹ. Đứa trẻ thực chất được thừa hưởng quốc tịch từ cha mẹ mình. Một số vụ án lớn trước Tòa án Nhân quyền Châu Âu đã tìm cách đảm bảo rằng không đứa trẻ nào sinh ra thông qua mang thai hộ bị rơi vào tình trạng không quốc tịch, bất chấp việc thực trạng này bị cấm ở các quốc gia thành viên EU.

But I found that despite this, decisions about legal parenthood – and therefore nationality – continue to be shaped by gendered assumptions about what counts as parenthood. Specifically, the need for a gestating mother and a father who is biologically related to the child is central. I also found that, even where countries have laws to protect children born through surrogacy, LGBTQ+ parents may face obstacles in registering births, because of the absence of a gestational mother in the paperwork.

Nhưng tôi nhận thấy rằng bất chấp điều đó, các quyết định về tư cách cha mẹ hợp pháp – và do đó là quốc tịch – vẫn tiếp tục bị chi phối bởi các định kiến giới tính về thế nào là tư cách làm cha mẹ. Cụ thể, nhu cầu phải có một người mẹ mang thai và một người cha có quan hệ huyết thống với đứa trẻ là điều cốt lõi. Tôi cũng nhận thấy rằng, ngay cả ở những nơi có luật bảo vệ trẻ em sinh ra thông qua mang thai hộ, các bậc cha mẹ LGBTQ+ vẫn có thể gặp phải những trở ngại khi đăng ký khai sinh cho con, do vắng bóng người mẹ mang thai trong giấy tờ.

Figure
There are still assumptions in the law about what makes a family legitimate. Lopolo/Shutterstock
Vẫn còn những định kiến trong luật pháp về những gì tạo nên một gia đình hợp pháp. Lopolo/Shutterstock

In the US, nationality typically is decided by birth on US soil. However, in cases of international surrogacy – where the child is born overseas – a child may inherit their citizenship from a parent who is a US citizen.

Tại Mỹ, quốc tịch thường được quyết định bởi nơi sinh trên đất Mỹ. Tuy nhiên, trong các trường hợp mang thai hộ quốc tế – nơi đứa trẻ được sinh ra ở nước ngoài – đứa trẻ có thể được thừa hưởng quyền công dân từ người cha hoặc mẹ là công dân Mỹ.

A series of cases before the US Supreme Court showed how stricter standards were applied to the children of LGBTQ+ couples born through international surrogacy. They were assumed to be born “out of wedlock”, despite their parents being married.

Một chuỗi các vụ án trước Tòa án Tối cao Mỹ cho thấy các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn đã được áp dụng đối với con cái của các cặp đôi LGBTQ+ sinh ra thông qua mang thai hộ quốc tế. Họ bị mặc định là sinh ra “ngoài giá thú”, mặc dù cha mẹ của họ đã kết hôn.

These children struggled to obtain US nationality as a result. The court ruled to prevent this discrimination, but this work has reinforced the importance of marriage to parenthood. That is, it focused on the legitimacy of the marriages, rather than the relevance of marriage to parenthood.

Kết quả là những đứa trẻ này đã gặp khó khăn trong việc có được quốc tịch Mỹ. Tòa án đã đưa ra phán quyết nhằm ngăn chặn sự phân biệt đối xử này, nhưng phán quyết này lại củng cố tầm quan trọng của hôn nhân đối với tư cách làm cha mẹ. Nghĩa là, phán quyết tập trung vào tính hợp pháp của hôn nhân, thay vì xem xét sự liên quan giữa hôn nhân và tư cách làm cha mẹ.

While ethical debates around surrogacy are unlikely to be resolved any time soon, children continue to face the risk of statelessness.

Trong khi các cuộc tranh luận về đạo đức xung quanh việc mang thai hộ khó có thể được giải quyết sớm, trẻ em vẫn tiếp tục đối mặt với nguy cơ không quốc tịch.

States that oppose surrogacy argue that strict rules are needed to prevent exploitation, the commodification of children and human trafficking. These concerns are very real. Yet growing numbers of children are being born through international surrogacy and face the risk of statelessness.

Các quốc gia phản đối mang thai hộ lập luận rằng cần có các quy định nghiêm ngặt để ngăn chặn tình trạng bóc lột, thương mại hóa trẻ em và nạn buôn người. Những mối lo ngại này là hoàn toàn có thật. Thế nhưng, ngày càng có nhiều trẻ em được sinh ra thông qua mang thai hộ quốc tế và phải đối mặt với nguy cơ không quốc tịch.

Addressing this requires not only renewed efforts at regulation, but also a fundamental rethink of nationality laws. So often, these tie a child’s legal identity to narrow ideas of what counts as a “legitimate” family.

Giải quyết vấn đề này đòi hỏi không chỉ những nỗ lực đổi mới trong công tác quản lý, mà còn cần phải suy nghĩ lại một cách căn bản về luật quốc tịch. Rất thường xuyên, luật pháp trói buộc danh tính pháp lý của đứa trẻ vào những quan niệm hẹp hòi về thế nào là một gia đình “hợp pháp.”

Katie Tonkiss does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Katie Tonkiss không làm việc cho, không tư vấn, không sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không công bố bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.