Lắng nghe, thấu hiểu, lặp lại: cách tiếp cận tuần hoàn để giao tiếp hiệu quả trong khủng hoảng y tế

Listen, understand, repeat: the circular approach to good communication in a health crisis

Lắng nghe, thấu hiểu, lặp lại: cách tiếp cận tuần hoàn để giao tiếp hiệu quả trong khủng hoảng y tế
Herkulaas MvE Combrink, Senior lecturer/ Co-Director, University of the Free State
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

During a health crisis, the first instinct is often to give people information. Governments make announcements. Experts explain what is happening. Health departments share information on television, radio, social media and through communities. The idea seems simple: give people the right information, and they can make better decisions.

Trong một cuộc khủng hoảng y tế, bản năng đầu tiên thường là cung cấp thông tin cho mọi người. Chính phủ đưa ra các thông báo. Các chuyên gia giải thích chuyện gì đang xảy ra. Các cơ quan y tế chia sẻ thông tin trên truyền hình, phát thanh, mạng xã hội và thông qua các cộng đồng. Ý tưởng có vẻ đơn giản: cung cấp cho mọi người thông tin chính xác, và họ có thể đưa ra các quyết định tốt hơn.

But does simply providing more information resolve uncertainty, misinformation or public concern?

Nhưng liệu việc đơn giản cung cấp thêm thông tin có giải quyết được sự bất định, thông tin sai lệch hoặc mối quan tâm của công chúng không?

My research focuses on infodemics: using artificial intelligence and machine learning to understand how misinformation spreads, identify information voids, and analyse the concerns and questions that emerge during a crisis.

Nghiên cứu của tôi tập trung vào nạn dịch thông tin (infodemics): sử dụng trí tuệ nhân tạo và học máy để hiểu cách thông tin sai lệch lan truyền, xác định các khoảng trống thông tin, đồng thời phân tích những mối quan tâm và câu hỏi nổi lên trong thời kỳ khủng hoảng.

In a recent paper, a group of researchers involved in studying infodemics and I examined the system South Africa put in place to understand public concerns and what responses were recommended to address them.

Trong một bài báo gần đây, một nhóm các nhà nghiên cứu tham gia nghiên cứu về nạn dịch thông tin và tôi đã xem xét hệ thống mà Nam Phi thiết lập để hiểu các mối quan tâm của công chúng và các phản ứng được khuyến nghị để giải quyết chúng.

During the COVID pandemic, South Africa’s national Department of Health established a technical Risk Communication and Community Engagement working group that used a research approach called social listening to identify what people were saying, asking and worrying about in relation to the pandemic.

Trong đại dịch COVID, Bộ Y tế Quốc gia Nam Phi đã thành lập một nhóm công tác kỹ thuật về Truyền thông Rủi ro và Gắn kết Cộng đồng, sử dụng phương pháp nghiên cứu gọi là lắng nghe xã hội (social listening) để xác định những gì mọi người đang nói, đang hỏi và lo lắng liên quan đến đại dịch.

To do this, public conversations and feedback were tracked across social media, online news, public WhatsApp streams, call centres and community channels.

Để làm điều này, các cuộc trò chuyện công khai và phản hồi đã được theo dõi trên khắp mạng xã hội, tin tức trực tuyến, các luồng WhatsApp công khai, trung tâm cuộc gọi và các kênh cộng đồng.

Regular social listening reports brought this information together to identify concerns, misinformation, rumours and gaps in understanding. These reports alerted health authorities and partners to emerging concerns, and provided recommended actions for addressing them.

Các báo cáo lắng nghe xã hội thường xuyên đã tổng hợp thông tin này lại để xác định các mối quan tâm, thông tin sai lệch, tin đồn và khoảng trống trong nhận thức. Những báo cáo này đã cảnh báo cho các cơ quan y tế và đối tác về các mối quan tâm mới nổi, đồng thời cung cấp các hành động được khuyến nghị để giải quyết chúng.

The social listening system was structured as a circular process, described as: listen, understand the problem, recommend a response, and keep listening.

Hệ thống lắng nghe xã hội được cấu trúc như một quá trình tuần hoàn, bao gồm: lắng nghe, hiểu rõ vấn đề, khuyến nghị phản ứng và tiếp tục lắng nghe.

We wanted to understand two things:

Chúng tôi muốn tìm hiểu hai điều:

which misinformation themes appeared across the social listening reports

những chủ đề thông tin sai lệch nào xuất hiện trong các báo cáo lắng nghe xã hội

what actions were recommended in response.

những hành động nào được khuyến nghị để đáp ứng lại.

We studied 91 reports produced between 2021 and 2023. What emerged was that similar concerns kept appearing, despite the existence of a system to address them.

Chúng tôi đã nghiên cứu 91 báo cáo được thực hiện từ năm 2021 đến năm 2023. Điều rút ra là các mối quan tâm tương tự vẫn tiếp tục xuất hiện, bất chấp sự tồn tại của một hệ thống nhằm giải quyết chúng.

What people were worried about

Mọi người lo lắng điều gì

At least two researchers reviewed the information independently so that the findings did not depend on one person’s judgment. We grouped statements that were saying the same or very similar things. In total, we identified 964 instances of misinformation across 12 themes and 573 recommended actions across six themes.

Ít nhất hai nhà nghiên cứu đã xem xét thông tin một cách độc lập để các phát hiện không phụ thuộc vào phán đoán của một cá nhân. Chúng tôi nhóm các phát biểu có nội dung giống nhau hoặc rất giống nhau lại với nhau. Tổng cộng, chúng tôi đã xác định được 964 trường hợp thông tin sai lệch qua 12 chủ đề và 573 hành động được khuyến nghị qua sáu chủ đề.

More than half of the misinformation was directly about COVID. The rest was about vaccines and various health–related concerns.

Hơn một nửa số thông tin sai lệch là trực tiếp về COVID. Phần còn lại liên quan đến vắc-xin và các vấn đề khác về sức khỏe.

The reports reflected recurring areas of uncertainty and misinformation around vaccine safety and side effects, trust, treatments and government communication.

Các báo cáo phản ánh những lĩnh vực bất định và thông tin sai lệch lặp đi lặp lại xung quanh sự an toàn và tác dụng phụ của vắc-xin, niềm tin, các phương pháp điều trị và truyền thông của chính phủ.

The recommendations focused on improving how health information was communicated and managed, and on working more directly with communities.

Các khuyến nghị tập trung vào việc cải thiện cách thức truyền thông và quản lý thông tin y tế, cũng như hợp tác trực tiếp hơn với các cộng đồng.

This meant going beyond broadcasting the same national message to everyone. Recommendations included community information sessions using local media platforms, and engagement activities which included working with people within communities who could place complex health information into a locally relevant language and context.

Điều này có nghĩa là vượt ra ngoài việc phát đi cùng một thông điệp quốc gia cho tất cả mọi người. Các khuyến nghị bao gồm các buổi thông tin cộng đồng sử dụng các nền tảng truyền thông địa phương, và các hoạt động gắn kết bao gồm việc làm việc với những người trong cộng đồng có thể chuyển tải thông tin y tế phức tạp thành ngôn ngữ và bối cảnh có ý nghĩa tại địa phương.

Why did the concerns keep appearing?

Tại sao các mối quan tâm cứ tiếp tục xuất hiện?

Our study did not track what happened after recommendations were made. Furthermore, the study could not determine whether individual recommendations were implemented, how widely they reached communities, or whether they changed what people understood, believed or did.

Nghiên cứu của chúng tôi không theo dõi những gì đã xảy ra sau khi các khuyến nghị được đưa ra. Hơn nữa, nghiên cứu không thể xác định xem các khuyến nghị riêng lẻ có được thực hiện hay không, mức độ tiếp cận của chúng đối với cộng đồng, hay liệu chúng có thay đổi những gì mọi người hiểu, tin tưởng hoặc hành động hay không.

It is possible that concerns recurred because information environments change. New questions emerge, information voids develop as circumstances change, and misinformation can reappear or take different forms. A concern appearing again at a later point therefore does not necessarily mean that exactly the same information problem has persisted.

Có thể các mối quan tâm tái diễn là do môi trường thông tin thay đổi. Các câu hỏi mới xuất hiện, các khoảng trống thông tin phát sinh khi hoàn cảnh thay đổi, và thông tin sai lệch có thể xuất hiện trở lại hoặc mang những hình thức khác nhau. Do đó, một mối quan tâm xuất hiện trở lại vào thời điểm sau không nhất thiết có nghĩa là vấn đề thông tin y hệt như cũ vẫn tiếp diễn.

This is why the gap between listening and outcome matters. Identifying a concern is only the first step. What also matters is how that concern is translated into a response, whether the response reaches the intended audience, whether it addresses the underlying question, uncertainty or information void, and whether anything changes afterwards.

Đây là lý do tại sao khoảng cách giữa việc lắng nghe và kết quả lại quan trọng. Xác định một mối quan tâm chỉ là bước đầu tiên. Điều quan trọng không kém là mối quan tâm đó được chuyển hóa thành phản ứng như thế nào, liệu phản ứng đó có đến được đối tượng mục tiêu hay không, liệu nó có giải quyết được câu hỏi cơ bản, sự bất định hoặc khoảng trống thông tin hay không, và liệu có gì thay đổi sau đó hay không.

Across the reports, five principles appeared repeatedly that can help health authorities and risk communication practitioners translate social listening insights into more responsive public health communication.

Xuyên suốt các báo cáo, năm nguyên tắc đã xuất hiện lặp đi lặp lại có thể giúp các cơ quan y tế và những người làm công tác truyền thông rủi ro chuyển hóa các thông tin chi tiết từ việc lắng nghe xã hội thành hoạt động truyền thông y tế công cộng mang tính đáp ứng tốt hơn.

Firstly, understand the concern. Social listening can show health communicators what people are worried about, instead of assuming what people need to know.

Thứ nhất, hãy thấu hiểu mối quan tâm. Lắng nghe xã hội có thể cho các nhà truyền thông y tế thấy những gì mọi người đang lo lắng, thay vì phỏng đoán những gì mọi người cần biết.

Secondly, use that information to improve how health information is framed. If the concern is about vaccine side effects, for example, providing general information about COVID may not address the actual concern.

Thứ hai, sử dụng thông tin đó để cải thiện cách đóng khung thông tin y tế. Ví dụ, nếu mối quan tâm là về tác dụng phụ của vắc-xin, việc cung cấp thông tin chung về COVID có thể không giải quyết được mối quan tâm thực tế.

Thirdly, work with trusted people to communicate and engage with communities. The reports recommended community participation as well as involvement from public figures and other credible voices. The purpose is to communicate through relationships and voices that communities recognise.

Thứ ba, hợp tác với những người đáng tin cậy để truyền thông và gắn kết với cộng đồng. Các báo cáo khuyến nghị sự tham gia của cộng đồng cũng như sự góp mặt của các nhân vật công chúng và những tiếng nói có uy tín khác. Mục đích là truyền thông thông qua các mối quan hệ và giọng nói mà cộng đồng nhận ra.

Fourth, use appropriate communication channels. Something posted online does not necessarily require an online response. Communication can be through community radio, newspapers, faith based and community organisations, outreach programmes and community health workers.

Thứ tư, sử dụng các kênh truyền thông phù hợp. Một nội dung đăng tải trực tuyến không nhất thiết đòi hỏi phải có phản hồi trực tuyến. Truyền thông có thể thông qua đài phát thanh cộng đồng, báo chí, các tổ chức tôn giáo và cộng đồng, các chương trình tiếp cận cộng đồng và nhân viên y tế cộng đồng.

Lastly, keep listening because concerns change. New rumours appear, old ones return, and people’s questions change as circumstances change.

Cuối cùng, hãy tiếp tục lắng nghe vì các mối quan tâm luôn thay đổi. Tin đồn mới xuất hiện, tin đồn cũ quay trở lại, và câu hỏi của mọi người thay đổi khi hoàn cảnh thay đổi.

The purpose of social listening is not simply to build another dashboard counting posts, likes and mentions. Its value lies in connecting what is being heard to decisions about what needs to be communicated, to whom, through whom and through which channels, and then listening again to determine whether the information environment has changed.

Mục đích của việc lắng nghe xã hội không đơn thuần là xây dựng thêm một bảng điều khiển (dashboard) để đếm các bài đăng, lượt thích và lượt nhắc đến. Giá trị của nó nằm ở việc kết nối những gì đang được lắng nghe với các quyết định về những gì cần được truyền đạt, truyền đạt cho ai, thông qua ai và qua kênh nào, rồi sau đó lại lắng nghe để xác định xem môi trường thông tin đã thay đổi hay chưa.

When we hear a concern, we should ask: Who is saying this? Why are they worried? Could this cause harm? Who do they trust? What language do they speak? Where do they get their information from? And, after we respond, has anything changed?

Khi chúng ta nghe thấy một mối quan tâm, chúng ta nên tự hỏi: Ai đang nói điều này? Tại sao họ lại lo lắng? Điều này có thể gây ra tác hại không? Ai là người họ tin tưởng? Họ nói ngôn ngữ gì? Họ lấy thông tin từ đâu? Và sau khi chúng ta phản hồi, có điều gì thay đổi không?

These findings matter beyond COVID-19, as it will not be the last time countries face uncertainty, fear and rapidly changing information. The next challenge may be another infectious disease, a vaccine, a new treatment or an entirely different public emergency.

Những phát hiện này có ý nghĩa quan trọng vượt ra ngoài đại dịch COVID-19, vì đây sẽ không phải là lần cuối cùng các quốc gia đối mặt với sự bất định, nỗi sợ hãi và thông tin thay đổi nhanh chóng. Thử thách tiếp theo có thể là một bệnh truyền nhiễm khác, một loại vắc-xin, một phương pháp điều trị mới hoặc một tình trạng khẩn cấp công cộng hoàn toàn khác.

The unanswered question is what happens between identifying a concern, recommending or implementing a response, and determining whether anything changes in what people understand, believe or do. Social listening gives us the ability to hear the problem. The next challenge is understanding what happens after we hear it.

Câu hỏi chưa có lời giải là điều gì sẽ xảy ra giữa khoảng thời gian xác định mối quan tâm, khuyến nghị hoặc thực hiện phản ứng, và việc xác định xem có bất kỳ thay đổi nào trong những gì mọi người hiểu, tin tưởng hoặc hành động hay không. Lắng nghe xã hội cho chúng ta khả năng nghe thấy vấn đề. Thử thách tiếp theo là hiểu điều gì xảy ra sau khi chúng ta nghe thấy nó.

Herkulaas MvE Combrink had received funding from the British Academy 2025- 2026 to investigate the general impact of Social Listening and Public Communication.

Herkulaas MvE Combrink đã nhận được khoản tài trợ từ Học viện Anh quốc (British Academy) giai đoạn 2025- 2026 để nghiên cứu về tác động chung của việc Lắng nghe xã hội và Truyền thông công cộng.