Bản dịch AI nghe có vẻ thuyết phục, nhưng lại có thể chứa đầy các lỗi ẩn giấu
AI translation sounds convincing, but it can be riddled with hidden errors

Generative
Các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh hiện đang phổ biến hơn bao giờ hết, và một trong những tính năng chúng cung cấp là dịch thuật nhanh chóng, thời gian thực. Một số người thậm chí còn đặt câu hỏi về sự cần thiết của việc học thêm một ngôn ngữ khác, nếu việc dịch gần như tức thời đang trở nên rất phổ biến với tất cả chúng ta, và thường là miễn phí.
Tuy nhiên, các bản dịch đó còn lâu mới hoàn hảo. Mặc dù các bản dịch AI rất trôi chảy, nhưng độ trôi chảy không đồng nghĩa với độ chính xác. Ngay cả những người song ngữ thành thạo cũng có thể bỏ sót các lỗi ẩn giấu bên dưới bề mặt.
Một số lỗi trong bản dịch AI xuất phát từ việc thiếu dữ liệu học tập, câu lệnh (prompt) chưa đầy đủ, hoặc thậm chí là hiện tượnga ảo giác (hallucination) – việc trình bày tự tin các thông tin sai lệch, một đặc điểm nổi bật của các chatbot AI.
Các lỗi khác phản ánh một điều gì đó mang tính cơ bản hơn: sự phức tạp và uyển chuyển vốn có của ngôn ngữ con người, cùng với những khác biệt về ngôn ngữ hoặc văn hóa giữa hai ngôn ngữ.
Trong công việc chuyên môn của mình khi xem xét các bản dịch AI thực tế giữa tiếng Anh và tiếng Trung, tôi đã tìm thấy một số ví dụ vạch trần vấn đề này. Tiếng Anh và tiếng Trung là hai trong số các ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất, với lượng dữ liệu lớn để AI học hỏi; các vấn đề thậm chí có thể nghiêm trọng hơn nếu bạn đang làm việc với các ngôn ngữ ít phổ biến hơn.
Đối với những ai sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh để dịch thuật, điều quan trọng là phải ghi nhớ những rủi ro này.
Where can AI translation go wrong ?
Bản dịch AI có thể sai ở đâu?
Ở cấp độ từ ngữ
Từ ngữ có thể có nhiều nghĩa và AI không phải lúc nào cũng chọn được nghĩa đúng.
Trong một bản dịch mà tôi đã xem xét, một sinh viên quốc tế đã mô tả các giáo sư Úc là thoải mái (laid-back) vì họ đi dép tông (thongs) đến lớp. AI đã hiểu nhầm “thongs” là quần lót dây (G-strings) thay vì dép tông (flip-flops) .
Thì (tense) cũng có thể là một vấn đề gây rắc rối. Các động từ tiếng Anh thể hiện rõ ràng thì thông qua các dạng như “go”, “went” và “is going”. Các động từ tiếng Trung không thay đổi theo cách đó. Thay vào đó, thời gian thường được truyền tải thông qua ngữ cảnh hoặc các từ khác. Khi dịch tiếng Trung sang tiếng Anh, AI có thể chọn sai thì, làm thay đổi việc một sự việc đã xảy ra, đang xảy ra hay sẽ xảy ra.
Ở cấp độ câu
Một câu có thể có các cách giải thích khác nhau, đúng về mặt ngữ pháp nhưng khác nhau về ý nghĩa.
Ví dụ, câu “You can see him in the store” có thể có nghĩa là anh ấy đang ở trong cửa hàng – hoặc bạn đang ở trong cửa hàng khi bạn nhìn thấy anh ấy. Một biên dịch viên con người thường có thể giải quyết sự mơ hồ đó bằng cách xem xét ngữ cảnh, nhưng AI đưa ra quyết định bằng cách dự đoán những từ có thể xuất hiện tiếp theo.
Và nếu một lỗi xảy ra, sẽ rất khó để phát hiện sau đó khi mà toàn bộ kết quả đầu ra của AI nghe có vẻ hoàn toàn tự nhiên. Nếu không đối chiếu cẩn thận với bản gốc, ý nghĩa có thể bị thay đổi mà bạn không hề nhận ra.
Ở cấp độ toàn văn bản
Độ chính xác không chỉ đòi hỏi việc dịch đúng các từ và câu riêng lẻ. Thông tin cũng phải được liên kết xuyên suốt văn bản, được gọi là tính mạch lạc (cohesion) . Và các ngôn ngữ thường đạt được tính mạch lạc theo những cách khác nhau.
Ví dụ, tiếng Anh thường xuyên sử dụng mạo từ xác định “the” để quy chiếu ngược lại một đối tượng đã được đề cập trước đó. Từ “the” không tồn tại trong tiếng Trung; tính mạch lạc được đạt được bằng cách lặp đi lặp lại cùng một từ xuyên suốt văn bản.
AI
Đôi khi AI có thể liên kết các mối quan hệ quy chiếu này một cách không chính xác, khiến người đọc bối rối về việc ai hoặc cái gì đang được thảo luận.
Beyond communicating information
Vượt ra ngoài việc truyền đạt thông tin
Ngôn ngữ không chỉ để truyền đạt thông tin. Con người cũng sử dụng ngôn ngữ để thiết lập các mối quan hệ và kết nối với những người khác.
Các ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau có thể xây dựng các mối quan hệ tương tự theo những cách khác nhau, tùy thuộc vào sự khác biệt về văn hóa hoặc hệ tư tưởng. Ví dụ, các thông cáo của chính phủ ở Úc thường sử dụng “we” (chúng tôi) và “you” (bạn) để xây dựng mối quan hệ gần gũi hơn với công chúng nói chung. Ngược lại, một ngôn ngữ khác – chẳng hạn như tiếng Trung – có thể thích dùng ngôi thứ ba và các từ trang trọng hơn để tạo khoảng cách và thể hiện uy quyền.
Dịch thuật cũng là việc giới thiệu các ý tưởng mới sang một ngôn ngữ khác hoặc phản ánh những niềm tin đang tiến hóa về các biểu đạt hiện có.
Ví dụ, các thuật ngữ như “người đa dạng thần kinh” (neurodiversity) có thể chưa có các từ tương đương được thiết lập rộng rãi trong một ngôn ngữ khác.
Và khi cộng đồng muốn giải quyết sự kỳ thị vốn có đối với một số biểu đạt nhất định, họ có thể cố ý thay thế các từ đã sử dụng trước đó bằng những từ mới và đang nổi lên. Ví dụ, thuật ngữ tiếng Trung dùng để chỉ những người chuyển giới đã tiến hóa – các biểu đạt mang tính bao trùm hơn đang dần được công nhận.
AI
AI có thể tái tạo lại các thuật ngữ cũ hoặc kém thích hợp hơn, đặc biệt là khi các biểu đạt mới hơn chưa xuất hiện đầy đủ trong dữ liệu huấn luyện của nó. Do đó, một bản dịch có thể dễ hiểu về mặt ngôn ngữ nhưng lại thiếu nhạy cảm về mặt xã hội.
So when can you trust AI translation ?
Vậy khi nào bạn có thể tin tưởng bản dịch AI?
Giống như AI là một chiếc hộp đen, bản dịch AI của bạn cũng là một chiếc hộp đen. Không có mô hình ngôn ngữ lớn nào có thể đảm bảo bản dịch AI của bạn luôn hoàn hảo. Nhưng nhìn chung, dịch thuật bằng AI có xu hướng đáng tin cậy hơn khi:
chủ đề quen thuộc và dễ hiểu giữa hai ngôn ngữ, không liên quan đến sự khác biệt văn hóa hoặc các vấn đề nhạy cảm
văn bản gốc được viết bằng ngữ pháp hoàn hảo và cấu trúc câu rõ ràng, không có sự mơ hồ
cả hai ngôn ngữ đều nằm trong số những ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi nhất (như tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Pháp hoặc tiếng Tây Ban Nha) , có nghĩa là có nhiều dữ liệu huấn luyện hơn để AI học hỏi
bạn cung cấp các câu lệnh hiệu quả: xác định rõ ràng ngữ cảnh, người đọc, mục đích và các đặc điểm ngôn ngữ của nhiệm vụ dịch thuật.
Bản dịch do chatbot cung cấp cũng sẽ chính xác hơn nếu nó được kết hợp với công nghệ dịch máy thần kinh – đây là công nghệ AI chuyên dụng dành riêng cho dịch thuật và được đào tạo tương ứng. Đây thường không phải là tính năng có sẵn trên các nền tảng AI miễn phí phổ biến.
Tuy nhiên, ngay cả khi tất cả các tiêu chí đều được đáp ứng, độ chính xác vẫn không thể được đảm bảo; lỗi có thể phát sinh, hiện tượng ảo giác có thể xảy ra. Bạn đặt niềm tin vào nó đồng nghĩa với việc bạn phải tự chịu rủi ro.
Hãy nhớ rằng, AI tạo sinh không thực sự hiểu được những trải nghiệm phức tạp và thường mơ hồ của con người trong văn bản. Nó có thể đủ tốt để hiểu ý chính của một văn bản, nhưng chất lượng của nó sẽ không bao giờ được đảm bảo nếu không có sự can thiệp của con người.
Alisa Tian
Alisa Tian không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không công bố mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của cô.
có thể bạn cũng quan tâm
-

Truyền đạt sự không chắc chắn trong nghiên cứu là một việc khó, vì vậy chúng tôi đã tìm hiểu cách làm tốt nhất – đây là những điều bạn có thể lưu ý
Communicating uncertainty in research is hard, so we worked on how best to do it – here’s what you can watch out for
-

Khắc phục thành kiến giới tính thuật toán trong tài chính cá nhân dựa trên AI
Overcoming the algorithmic gender bias in AI-driven personal finance