Agatha Christie: Thế giới của những điều bí ẩn là một cuộc khám phá xuất sắc về cuộc đời của Nữ hoàng trinh thám

Agatha Christie: A World of Mystery is a brilliant exploration of the life of the queen of crime

Agatha Christie: Thế giới của những điều bí ẩn là một cuộc khám phá xuất sắc về cuộc đời của Nữ hoàng trinh thám
Nadia Atia, Head of English & Reader in Postcolonial and Global Literature, Queen Mary University of London
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Coinciding with the 50th anniversary of Agatha Christie’s death, the exhibition A World of Mystery at the British Library takes visitors on a fascinating journey through spaces that evoke Christie’s life and work. This landmark exhibition offers unprecedented access to a body of private papers, diaries, manuscripts and family objects, brought together for public view for the first time.

Trùng dịp kỷ niệm 50 năm ngày mất của Agatha Christie, triển lãm “Agatha Christie: Thế giới của những điều bí ẩn” tại Thư viện Anh quốc đưa du khách bước vào một hành trình đầy mê hoặc qua những không gian gợi nhắc về cuộc đời và sự nghiệp của bà. Triển lãm mang tính bước ngoặt này mang đến quyền tiếp cận chưa từng có đối với hệ thống tài liệu riêng tư, nhật ký, bản thảo và các hiện vật gia đình, lần đầu tiên được trưng bày trước công chúng.

Beautifully curated by Lucy Rowland, there is an impressive array of artefacts celebrating Christie’s life and work. Visitors can see objects that conjure important moments in Christie’s life from her Devon childhood to her travels around the globe, and her enormously successful career as novelist and playwright.

Được giám tuyển một cách tinh tế bởi Lucy Rowland, triển lãm trưng bày một loạt hiện vật ấn tượng tôn vinh cuộc đời và sự nghiệp của Christie. Du khách có thể chiêm ngưỡng những đồ vật gợi nhắc các thời khắc quan trọng trong cuộc đời Christie, từ thời thơ ấu ở Devon cho đến những chuyến du ngoạn khắp toàn cầu, và sự nghiệp vô cùng thành công với tư cách là một tiểu thuyết gia kiêm nhà viết kịch.

The exhibition begins in the English country house, a staple of Christie’s murder mysteries. Those less familiar with Christie’s biography will learn an enormous amount. But even die–hard fans will enjoy seeing hitherto closely guarded objects and manuscripts. There are rooms filled with childhood photographs, early stories written to impress her sister and hand–drawn sketches of St Mary Mead, Christie’s iconic English village and the setting for Miss Marple’s sleuthing. These sit alongside games that visitors can play and mysteries to be solved. For instance, what are your chances of being murdered in a Christie novel? Or, can you determine the motive behind the murder described?

Triển lãm bắt đầu tại ngôi nhà đồng quê kiểu Anh, một bối cảnh kinh điển trong các tiểu thuyết trinh thám của Christie. Những ai ít quen thuộc với tiểu sử của Christie sẽ học hỏi được rất nhiều điều. Nhưng ngay cả những người hâm mộ cuồng nhiệt nhất cũng sẽ thích thú khi được tận mắt chiêm ngưỡng các hiện vật và bản thảo từng được bảo mật nghiêm ngặt. Có những căn phòng ngập tràn ảnh thời thơ ấu, những câu chuyện đầu đời được viết để gây ấn tượng với chị gái, và các bản phác thảo vẽ tay về St Mary Mead – ngôi làng Anh quốc mang tính biểu tượng của Christie và cũng là bối cảnh cho các cuộc điều tra của Miss Marple. Những hiện vật này song hành cùng các trò chơi mà du khách có thể tham gia và những bí ẩn cần được giải đáp. Chẳng hạn, cơ hội để bạn bị sát hại trong một tiểu thuyết của Christie là bao nhiêu? Hoặc, liệu bạn có thể xác định được động cơ đằng sau vụ án mạng được miêu tả hay không?

In the exhibition’s second space, the dispensary, visitors learn not only about Christie’s war service and her training as a pharmaceutical dispenser, but how this specialist knowledge translated into murderous poisons used in her novels. Christie’s descriptions of poison were so detailed and accurate that they occasionally helped her readers to save lives.

Ở không gian thứ hai của triển lãm, phòng bào chế thuốc, du khách không chỉ tìm hiểu về thời gian phục vụ trong chiến tranh và quá trình đào tạo trở thành dược sĩ của Christie, mà còn biết được những kiến thức chuyên môn này đã được chuyển hóa thành các loại độc dược chết người trong tiểu thuyết của bà ra sao. Những mô tả của Christie về chất độc chi tiết và chính xác đến mức thỉnh thoảng chúng còn giúp độc giả của bà cứu sống người khác.

Visitors are then transported to one of the most iconic of Christie’s spaces: the Orient Express. I have a longstanding interest in British travellers to Iraq in the early 20th century, which brought me to investigate Christie’s time in the country. I found the resonance of Christie’s travels to the Arab world beautifully evoked both in the Orient Express section and in the room that follows, dedicated to the archaeological dig.

Du khách sau đó được đưa đến một trong những không gian mang tính biểu tượng nhất của Christie: chuyến tàu Tốc hành phương Đông (Orient Express) . Bản thân tôi có niềm đam mê lâu năm với những du khách Anh đến Iraq vào đầu thế kỷ 20, điều đó đã thôi thúc tôi tìm hiểu về quãng thời gian Christie sống tại đất nước này. Tôi nhận thấy âm hưởng từ những chuyến đi của Christie đến thế giới Ả Rập được gợi lên một cách tuyệt đẹp, thể hiện rõ nét cả trong khu vực tàu Tốc hành phương Đông lẫn căn phòng tiếp theo dành riêng cho các cuộc khai quật khảo cổ.

Christie in the Middle East

Christie ở Trung Đông

As the exhibition describes, as a young woman, Christie was first taken to Cairo for her “coming out” – an opportunity for upper–class young women to be formally introduced into society. As Christie describes in her autobiography, “if you were well off, your mother gave a dance for you. You were supposed to go for a season in London”, but “there could be nothing like that in [Christie’s] life”. The Egyptian capital’s season was an affordable alternative to a traditional, expensive London coming out. Once there, she was not much interested in the city’s historical significance as a young girl, recalling: “The wonders of antiquity were the last thing I cared to see, and I am very glad [my mother] did not take me.”

Như triển lãm đã miêu tả, khi còn là một thiếu nữ, Christie lần đầu tiên được đưa đến Cairo để tham gia buổi lễ “ra mắt xã hội” – cơ hội để các cô gái trẻ thuộc tầng lớp thượng lưu được chính thức giới thiệu với xã hội. Như Christie đã viết trong cuốn tự truyện của mình, “nếu bạn khá giả, mẹ bạn sẽ tổ chức một buổi vũ hội cho bạn. Bạn được cho là sẽ trải qua một mùa hội hè ở London”, nhưng “sẽ chẳng thể có chuyện đó trong cuộc đời [Christie].” Mùa hội hè tại thủ đô Ai Cập là một lựa chọn thay thế vừa túi tiền cho buổi ra mắt truyền thống và tốn kém ở London. Khi đến đó, khi còn là một thiếu nữ, bà không mấy quan tâm đến tầm quan trọng lịch sử của thành phố, và nhớ lại rằng: “Những kỳ quan cổ đại là thứ cuối cùng tôi muốn ngắm nhìn, và tôi rất mừng vì [mẹ tôi] đã không dẫn tôi đi.”

She would return to the region in 1928 on a whim, changing her original plans to travel to the Caribbean at the last minute after a chance conversation inspired her to travel to the Iraqi capital, Baghdad, on the Orient Express instead. It was on that trip that she became friendly with the eminent archaeologist, Leonard Woolley, and his wife, Katharine, a fan of Christie’s writing.

Bà đã quay trở lại khu vực này vào năm 1928 một cách ngẫu hứng, thay đổi kế hoạch ban đầu là du lịch đến vùng Caribe vào phút chót sau khi một cuộc trò chuyện tình cờ truyền cảm hứng cho bà đi đến thủ đô Baghdad của Iraq trên chuyến tàu Tốc hành phương Đông thay thế. Chính trong chuyến đi đó, bà đã trở nên thân thiết với nhà khảo cổ học lỗi lạc Leonard Woolley và vợ ông, bà Katharine – một người hâm mộ các tác phẩm của Christie.

Christie returned to Iraq to visit the couple at Ur (an ancient Sumerian city–state in southern Iraq) two years later. On that trip, she got to know Woolley’s assistant, Max Mallowan. As Mallowan describes in his memoir, Katharine urged the pair to take a trip together. As they took an impromptu swim in a saltwater lake, their car became stuck in the sand.

Christie đã trở lại Iraq để thăm cặp vợ chồng này tại Ur (một thành phố-quốc gia Sumer cổ đại ở miền nam Iraq) hai năm sau đó. Trong chuyến đi đó, bà đã có dịp làm quen với trợ lý của Woolley, Max Mallowan. Như Mallowan đã mô tả trong hồi ký của mình, Katharine đã giục hai người cùng nhau thực hiện một chuyến đi. Khi họ đang bơi ngẫu hứng trong một hồ nước mặn, chiếc xe của họ đã bị kẹt trong cát.

Mallowan describes how Christie’s stoic response to this minor disaster confirmed to him that “she must be a remarkable woman”. He proposed only a few months later, and the couple were married at St. Columba’s Church in Edinburgh in September 1930.

Mallowan miêu tả phản ứng điềm tĩnh của Christie trước thảm họa nhỏ này đã khẳng định với ông rằng “bà ấy chắc hẳn là một người phụ nữ phi thường.” Ông đã cầu hôn chỉ vài tháng sau đó, và cặp đôi kết hôn tại Nhà thờ St. Columba ở Edinburgh vào tháng 9 năm 1930.

Throughout their married life, Christie accompanied Mallowan on almost all his excavations. The couple had a house in Baghdad and made temporary homes around the region. The exhibition highlights Christie’s often overlooked role on Mallowan’s digs.

Suốt quãng đời vợ chồng, Christie đã đồng hành cùng Mallowan trong hầu hết các cuộc khai quật của ông. Cặp đôi có một ngôi nhà ở Baghdad và dựng những mái nhà tạm thời khắp vùng. Triển lãm nhấn mạnh vai trò thường bị bỏ quên của Christie trong các cuộc khai quật của Mallowan.

She was a skilled photographer, supervised workmen on site, and cared for their finds, even using her moisturiser to clean ancient artefacts. It is surprisingly moving to see the small typewriter – cutting–edge technology in its day – which enabled Christie to live nomadically and write anywhere. She used it to draft some of her most famous novels.

Bà là một nhiếp ảnh gia cừ khôi, giám sát các công nhân tại hiện trường, chăm sóc các hiện vật tìm được, thậm chí còn dùng cả kem dưỡng ẩm của mình để làm sạch các cổ vật. Thật bất ngờ và xúc động khi được ngắm nhìn chiếc máy đánh chữ nhỏ bé – công nghệ tiên tiến vào thời đại đó – thứ đã giúp Christie sống một cuộc đời du mục và viết lách ở bất cứ đâu. Bà đã dùng nó để phác thảo một số tiểu thuyết nổi tiếng nhất của mình.

Christie’s international reputation

Danh tiếng quốc tế của Christie

The exhibition’s focus on space and place is mirrored in its investment in Christie as an author of global renown and influence. It underlines the ways in which Christie’s work – so often dismissed as lightweight, middlebrow, popular fiction – continues to circulate around the world in translation and adaption.

Sự tập trung của triển lãm vào không gian và địa điểm được phản ánh qua việc tôn vinh Christie như một tác giả có tầm vóc và sức ảnh hưởng toàn cầu. Triển lãm nhấn mạnh cách mà các tác phẩm của Christie – vốn thường bị gạt bỏ là văn học giải trí nhẹ nhàng, bình dân – vẫn tiếp tục lưu hành khắp thế giới qua các bản dịch và phóng tác.

The more problematic aspects of Christie’s writing are also present. Attention is drawn to Christie’s antisemitism and her casual racism. The offensive original name of one of Christie’s most popular novels, And Then There Were None (1939) is never mentioned, but nevertheless it’s clear that the novel evolved and its title was changed in light of changing societal attitudes.

Những khía cạnh có vấn đề hơn trong các tác phẩm của Christie cũng xuất hiện. Triển lãm thu hút sự chú ý đến chủ nghĩa bài Do Thái và tư tưởng phân biệt chủng tộc thông thường của Christie. Tên gốc mang tính xúc phạm của một trong những tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Christie, *And Then There Were None* (1939) chưa bao giờ được nhắc đến, tuy nhiên rõ ràng là cuốn tiểu thuyết này đã phát triển và tựa đề của nó đã được thay đổi để phù hợp với những chuyển biến trong thái độ của xã hội.

Before entering the exhibition proper, visitors pass a wall of Christie’s novels in translation. As we enjoy unauthorised Bollywood productions of And Then There Were None, posters advertising Shanghai productions of her play The Mousetrap, or interviews with Arab crime writers who reflect on Christie’s global literary legacy, there are continual reminders of the ways in which her writing has always appealed to worldwide audiences, despite the limitations that the exhibition highlights and critiques.

Trước khi bước vào khu vực triển lãm chính, du khách đi qua bức tường trưng bày các tiểu thuyết của Christie đã được dịch sang nhiều thứ tiếng. Khi chúng ta thưởng thức các tác phẩm chuyển thể Bollywood không chính thức của *And Then There Were None*, những tấm áp phích quảng cáo các vở kịch *The Mousetrap* tại Thượng Hải, hay các cuộc phỏng vấn với những nhà văn trinh thám người Ả Rập phản ánh di sản văn học toàn cầu của Christie, đó là những lời nhắc nhở liên tục về việc các tác phẩm của bà luôn hấp dẫn khán giả toàn cầu như thế nào, bất chấp những hạn chế mà triển lãm đã vạch trần và chỉ trích.

The final and most modern room is the theatre. Here, the visitor is transported to the West End. A large screen plays a black and white video of Christie, incredibly humble, celebrating the tenth anniversary of The Mouse Trap at the Savoy Hotel in London in 1962.

Căn phòng cuối cùng và hiện đại nhất chính là nhà hát. Tại đây, du khách được đưa đến khu West End. Một màn hình lớn đang phát video trắng đen ghi lại hình ảnh Christie, vô cùng khiêm nhường, đang kỷ niệm mười năm ngày công diễn vở kịch *The Mousetrap* tại Khách sạn Savoy ở London vào năm 1962.

It’s difficult to overstate Christie’s modern legacy. Her work has been loved and emulated by millions. Electronic screens in the final rooms showcase that she has now sold over two billion novels; that she was the first woman to have two West End shows running at the same time; that there have been over 7,236 translations of her work.

Thật khó để phóng đại di sản hiện đại của Christie. Các tác phẩm của bà đã được hàng triệu người yêu mến và noi theo. Các màn hình điện tử trong những căn phòng cuối cùng cho thấy bà hiện đã bán được hơn hai tỷ bản tiểu thuyết; rằng bà là người phụ nữ đầu tiên có hai vở kịch West End được công diễn cùng một lúc; và đã có hơn 7.236 bản dịch các tác phẩm của bà.

Even 50 years after her death, she has sold 42,779 books worldwide just this week. Impressive, informative, but most of all great fun, Agatha Christie: A World of Mystery is a must see for anyone who has enjoyed Christie’s work.

Ngay cả 50 năm sau ngày mất của bà, chỉ tính riêng trong tuần này, bà đã bán được 42.779 cuốn sách trên toàn thế giới. Ấn tượng, nhiều thông tin, nhưng trên hết là vô cùng thú vị, *Agatha Christie: Thế giới của những điều bí ẩn* là một triển lãm không thể bỏ qua đối với bất kỳ ai từng yêu mến các tác phẩm của Christie.

Agatha Christie: A World of Mystery is at the British Library, London until June 20 2027

*Agatha Christie: Thế giới của những điều bí ẩn* đang diễn ra tại Thư viện Anh quốc, London cho đến ngày 20 tháng 6 năm 2027.

This article features references to books that have been included for editorial reasons, and may contain links to bookshop.org. If you click on one of the links and go on to buy something, The Conversation UK may earn a commission.

Bài viết này có đề cập đến các cuốn sách được đưa vào vì lý do biên tập và có thể chứa các liên kết đến bookshop.org. Nếu bạn nhấp vào một trong các liên kết và tiến hành mua hàng, The Conversation UK có thể nhận được một khoản hoa hồng.

Nadia Atia does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Nadia Atia không làm việc, tư vấn, nắm giữ cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không công bố bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.