Giữa làn sóng cắt giảm việc làm gia tăng, đây là các quyền lợi pháp lý của bạn nếu bị sa thải do dư thừa nhân sự
Amid rising job cuts, these are your legal rights if you’re made redundant

Tuần này, nhà bán lẻ 188 năm tuổi của Úc David Jones thông báo sẽ đóng cửa 19 trong tổng số 38 cửa hàng sau Giáng sinh, sau khi rơi vào tình trạng kiểm soát tự nguyện. Các bên quản lý tài sản vẫn chưa công bố có bao nhiêu trong số 6.000 nhân viên của hãng sẽ mất việc.
Thông tin này được đưa ra một ngày sau khi Qantas tuyên bố sẽ chuyển giao 850 việc làm sang Ấn Độ, như một phần của chiến lược dài hạn nhằm ứng dụng nhiều trí tuệ nhân tạo hơn.
Trong những tuần gần đây, Ngân hàng Quốc gia Úc (NAB) cho biết họ sẽ cắt giảm tới 2.500 việc làm, tương đương khoảng 6% lực lượng lao động, với một số nhân sự phải nghỉ trước Giáng sinh. Tiếp đó, công ty thiết kế nổi tiếng của Úc Canva thông báo 1,270 việc làm, tương đương 22% nhân sự của hãng, sẽ phải chuyển đổi vị trí, tái bố trí nơi làm việc hoặc bị mất việc.
Đó chỉ là những công ty đủ lớn để thu hút sự chú ý của truyền thông. Tỷ lệ thất nghiệp hiện đang ở mức cao nhất trong 5 năm qua là 4,7%.
Nếu bạn làm việc cho một doanh nghiệp nhỏ hoặc một công ty lớn như David Jones, quyền nhận trợ cấp mất việc của bạn có thể khác nhau. Dưới đây là hướng dẫn ngắn gọn về ba kịch bản mà bạn có thể mất việc – và nơi để tìm kiếm sự hỗ trợ.
Basic entitlements when you lose your job due to redundancy
Các quyền lợi cơ bản khi bạn mất việc do dư thừa nhân sự
Hãy bắt đầu với các quyền lợi cơ bản nếu chủ lao động của bạn vẫn đang hoạt động nhưng đã quyết định cắt giảm nhân sự. Đây là một quyết định kinh doanh nhằm loại bỏ vị trí bạn đang đảm nhận, chứ không phải do bất kỳ lỗi nào từ phía bạn.
Theo Tiêu chuẩn Việc làm Quốc gia, những nhân viên đủ điều kiện sẽ được hưởng trợ cấp thôi việc khi chấm dứt hợp đồng lao động do dư thừa nhân sự. Trợ cấp thôi việc được tính dựa trên thời gian làm việc liên tục của nhân viên.
Một số nhân viên không đủ điều kiện nhận trợ cấp thôi việc theo hệ thống quốc gia. Nhân viên thời vụ, những người có thời gian làm việc liên tục dưới 12 tháng, và nhân viên của các doanh nghiệp nhỏ có dưới 15 nhân viên nằm trong số những đối tượng không được áp dụng.
Chủ lao động cũng phải thanh toán mọi quyền lợi còn nợ nhân viên, bao gồm phép năm và phép thâm niên.
Nếu bạn thuộc đối tượng điều chỉnh của một thỏa ước lao động tập thể hoặc quyết định ngành nghề, các quyền lợi thôi việc của bạn có thể khác với quy định trong Tiêu chuẩn Việc làm Quốc gia, vì vậy hãy kiểm tra kỹ các quy định đó.
What if my employer is in voluntary administration ?
Chuyện gì xảy ra nếu chủ lao động của tôi rơi vào tình trạng quản lý tự nguyện?
Nếu công ty vẫn tiếp tục hoạt động kinh doanh trong thời gian được quản lý tự nguyện hoặc kiểm soát tài sản, giống như trường hợp của David Jones, những nhân viên tiếp tục làm việc sẽ vẫn được trả lương.
Tuy nhiên, bất kỳ quyền lợi nào còn nợ trước đó, chẳng hạn như tiền lương, tiền nghỉ phép và quỹ hưu trí, có thể không được chi trả trong giai đoạn quản lý tự nguyện hoặc kiểm soát tài sản này. Hình thức và thời điểm thanh toán các quyền lợi còn nợ phụ thuộc vào tài sản hiện có của công ty.
Sau cuộc họp chủ nợ, một lựa chọn là công ty sẽ bước vào “thỏa thuận sắp xếp công ty” (deed of company arrangement) . Đây là một thỏa thuận có tính ràng buộc giữa công ty và các chủ nợ, phác thảo cách thức giải quyết các khoản nợ của công ty.
Nhân viên thường được ưu tiên thanh toán trước các chủ nợ không có bảo đảm khác. Khi các quy tắc ưu tiên thông thường được áp dụng, quyền lợi của nhân viên được thanh toán theo thứ tự sau:
tiền lương và đóng góp quỹ hưu trí còn nợ
các quyền lợi nghỉ phép còn nợ (bao gồm phép năm và phép thâm niên)
trợ cấp thôi việc.
Quyền ưu tiên của nhân viên chỉ áp dụng đối với các quỹ còn lại sau khi đã thanh toán các chi phí quản lý. Các chi phí này bao gồm tiền lương của nhân viên kiếm được từ công việc thực hiện trong thời gian quản lý.
What if my employer has gone bust ?
Chuyện gì xảy ra nếu chủ lao động của tôi bị phá sản?
Tỷ lệ doanh nghiệp bị “mất khả năng thanh toán” – khi một doanh nghiệp sụp đổ vì không thể trả nợ đúng hạn – đã tăng cao hơn rất nhiều kể từ đại dịch.
Nếu chủ lao động của bạn bước vào thủ tục thanh lý tài sản – nghĩa là phải đóng cửa – tài sản của công ty sẽ được phân chia cho các chủ nợ.
Thứ tự thanh toán tương tự như mô tả ở trên thường cũng được áp dụng trong quá trình thanh lý. Điều này làm tăng khả năng nhân viên có thể thu hồi các quyền lợi của mình.
Nhưng thực tế là quá trình thanh lý thường mang lại tỷ lệ thu hồi thấp cho nhân viên. Vậy làm thế nào bạn có thể lấy lại các quyền lợi chưa được trả trong những trường hợp này?
The national safety net for workers
Lưới an sinh quốc gia dành cho người lao động
Những nhân viên đủ điều kiện thường có thể lấy lại phần lớn các quyền lợi chưa được trả của mình bằng cách nộp đơn yêu cầu thông qua chương trình lưới an sinh quốc gia, gọi là Bảo đảm Quyền lợi Công bằng (Fair Entitlements Guarantee) . Việc này cần được thực hiện trong vòng 12 tháng kể từ khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc kể từ khi chủ lao động bước vào thủ tục thanh lý, tùy theo mốc thời gian nào muộn hơn.
Chương trình này cung cấp hỗ trợ tài chính cho:
unpaid
tiền lương chưa trả (lên đến 13 tuần, tuỳ theo mức trần hàng tuần)
unpaid
tiền phép năm và phép thâm niên chưa trả
tiền thanh toán thay cho thông báo nghỉ việc (lên đến 5 tuần)
trợ cấp thôi việc (lên đến 4 tuần cho mỗi năm làm việc) .
Nếu bạn là nhân viên của một công ty đang trong diện quản lý tự nguyện, bạn thường không đủ điều kiện nhận hỗ trợ từ chương trình Bảo đảm Quyền lợi Công bằng, trừ khi công ty sau đó chuyển sang thủ tục thanh lý.
Tuy nhiên, đã có những ngoại lệ. Vào năm 2024, khi Mosaic Brands sụp đổ, một số nhà bán lẻ bao gồm Millers, Rivers và Katies đã đóng cửa. Chính phủ liên bang đã đẩy nhanh quy trình để cho phép những nhân viên đủ điều kiện nộp đơn yêu cầu các quyền lợi chưa trả mà không phải chờ công ty bước vào thủ tục thanh lý.
Payday super protects against bigger losses
Cơ chế hưu trí trả theo kỳ lương giúp bảo vệ trước những tổn thất lớn hơn
Chương trình Bảo đảm Quyền lợi Công bằng không bao gồm các khoản đóng góp quỹ hưu trí còn nợ.
Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của các quy định pháp luật mới về “quỹ hưu trí trả theo kỳ lương”, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm nay. Theo các quy định mới, chủ lao động phải đóng góp quỹ hưu trí cùng thời điểm trả lương cho nhân viên, thay vì chỉ đóng theo quý như trước.
Điều này làm giảm rủi ro việc nhân viên bị nợ một khoản tiền hưu trí khổng lồ trước khi doanh nghiệp bước vào giai đoạn quản lý hoặc thanh lý tài sản.
Where to get more help
Nơi để tìm kiếm thêm sự trợ giúp
Nếu chủ lao động của bạn đang trong diện quản lý, thanh lý hoặc kiểm soát tài sản, bạn có thể liên hệ với người quản lý, người thanh lý hoặc bên tiếp nhận tài sản để hỏi về các quyền lợi chưa được trả. Cơ quan Thanh tra Lao động Công bằng (Fair Work Ombudsman) cũng có thể cung cấp tư vấn và hỗ trợ.
Nếu bạn nghi ngờ có hành vi sai trái liên quan đến việc mất khả năng thanh toán, bạn có thể báo cáo lên Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc (ASIC) .
Đối với các khoản đóng góp quỹ hưu trí bị nợ, nhân viên có thể liên hệ với Văn phòng Thuế vụ Úc (Tuy nhiên, đã có những chỉ trích về việc quá trình thu hồi tiền hưu trí có thể diễn ra quá chậm) .
Nếu một chủ lao động đóng cửa doanh nghiệp và các giám đốc bỏ mặc công ty mà không tiến hành thủ tục thanh lý chính thức, bạn có thể gặp nhiều khó khăn hơn trong việc đòi lại các quyền lợi chưa được trả. Trong những trường hợp này, ASIC có thể hỗ trợ.
Những nhân viên gặp khó khăn tài chính do chưa nhận được các quyền lợi có thể tiếp cận dịch vụ tư vấn tài chính miễn phí thông qua Đường dây Trợ giúp Nợ Quốc gia (National Debt Helpline) .
Julia Tomassetti
Julia Tomassetti là thành viên của một nhóm nghiên cứu đã nhận các hợp đồng từ Ủy ban Lao động Công bằng để tiến hành nghiên cứu về các vụ án liên quan đến Thỏa ước Thư ký- Khu vực Tư nhân và chế độ làm việc bán thời gian.
Jacqueline Meredith
Jacqueline Meredith không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể được hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ có liên quan nào ngoài học hàm học vị của mình.
có thể bạn cũng quan tâm
-

Hẹn hò với đồng nghiệp có phải là điều sai trái? Không nhất thiết — nhưng nó có thể phức tạp đấy
Is it wrong to date a coworker? Not necessarily — but it can get complicated
-

Con người đang kết hôn với ảnh hologram và kết bạn với chatbot. Nhưng liệu AI có mang lại hạnh phúc đích thực?
People are marrying holograms and making friends with chatbots. But can AI bring true happiness?