King Arthur và Ramayana: Những câu chuyện cổ xưa phản ánh các tình thế tiến thoái lưỡng nan về đạo đức của các nhà lãnh đạo ngày nay

King Arthur and Ramayana: ancient stories that speak to the moral dilemmas of today’s leaders

King Arthur và Ramayana: Những câu chuyện cổ xưa phản ánh các tình thế tiến thoái lưỡng nan về đạo đức của các nhà lãnh đạo ngày nay
Harsh Trivedi, Teaching Associate French, School of Languages, Arts and Societies., University of Sheffield
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Across the vastly different worlds of ancient India and medieval Britain, two legendary rulers face the exact same impossible choice: sacrifice their love or shatter the moral foundation of their kingdom? It feels strikingly familiar in an era where modern heads of state are still forced to choose between personal loyalty and institutional justice.

Giữa hai thế giới vô cùng khác biệt là Ấn Độ cổ đại và nước Anh thời trung cổ, hai vị vua huyền thoại đều phải đối mặt với một lựa chọn bất khả thi y hệt nhau: hy sinh tình yêu của họ hay phá hủy nền tảng đạo đức của vương quốc? Điều này nghe thật gần gũi đến kinh ngạc trong kỷ nguyên mà các nguyên thủ quốc gia hiện đại vẫn liên tục bị buộc phải lựa chọn giữa lòng trung thành cá nhân và công lý của thể chế.

The ancient Hindu epic Ramayana (attributed to Valmiki, 750-500BC) tells the story of Rama, prince and eventual king of Ayodhya, and his struggle to rescue his wife Sita after she is abducted by the demon–king Ravana. More than two millennia later, T.H. White’s The Once and Future King (1958) retells the Arthurian legend, his round table and the tragic love triangle between him, his queen, Guenever and the greatest knight of his realm, Lancelot.

Sử thi Hindu cổ đại Ramayana (được quy cho tác giả Valmiki, khoảng năm 750-500 TCN) kể về câu chuyện của Rama, hoàng tử và sau này là vua của Ayodhya, cùng cuộc đấu tranh để giải cứu người vợ Sita sau khi nàng bị quỷ vương Ravana bắt cóc. Hơn hai thiên niên kỷ sau, tác phẩm The Once and Future King (1958) của T.H. White đã kể lại truyền thuyết về vua Arthur, bàn tròn của ông và mối tình tay ba bi thảm giữa ông, hoàng hậu Guenever và vị hiệp sĩ vĩ đại nhất vương quốc của ông, Lancelot.

Although separated by centuries, these two epics arrive at the same disturbing question: should the king let his queen burn? It is a dilemma that separates the morality of the husband from the duty of the leader.

Dù cách nhau nhiều thế kỷ, cả hai sử thi này đều đi đến cùng một câu hỏi đầy trăn trở: Liệu nhà vua có nên để hoàng hậu của mình lên giàn thiêu? Đó là tình thế tiến thoái lưỡng nan tách biệt đạo đức của một người chồng khỏi trách nhiệm của một nhà lãnh đạo.

This article is part of Rethinking the Classics. The stories in this series offer insightful new ways to think about and interpret classic books and artworks. This is the canon – with a twist.

Bài viết này nằm trong chuỗi bài “Xem xét lại các tác phẩm kinh điển” (Rethinking the Classics) . Những câu chuyện trong series này mang đến những góc nhìn mới mẻ, sâu sắc để suy ngẫm và diễn giải các cuốn sách cũng như tác phẩm nghệ thuật kinh điển. Đây là văn học kinh điển – nhưng theo một cách hoàn toàn mới.

After rescuing Sita and slaying Ravana, Rama initially rejects his wife. However privately certain he is of Sita’s loyalty, as a king, he must reckon with the public morality of his realm. Is a woman who has lived in another man’s captivity fit to be the queen? Furious, Sita demands a test by fire herself. She pleads with the god of fire not to let her burn if she has remained faithful to her husband and walks into the flames unscathed.

Sau khi giải cứu Sita và tiêu diệt Ravana, Rama ban đầu từ chối người vợ của mình. Dù trong thâm tâm ông hoàn toàn chắc chắn về lòng chung thủy của Sita, nhưng với tư cách là một vị vua, ông phải đối mặt với chuẩn mực đạo đức công cộng của vương quốc. Liệu một người phụ nữ từng sống trong nơi giam cầm của một người đàn ông khác có còn xứng đáng làm hoàng hậu? Trong cơn phẫn nộ, Sita tự đòi được thử thách bằng lửa. Nàng khẩn cầu thần lửa không để mình bị thiêu đốt nếu nàng vẫn giữ trọn lòng chung thủy với chồng, và nàng bước vào ngọn lửa mà hoàn toàn vô sự.

Queen Guenever, on the other hand, really is unfaithful to Arthur. As a husband, he has long made peace with her and Lancelot’s relationship, as he loves them both dearly. But when the other knights of Arthur’s court catch them red–handed in adultery, Arthur can no longer look away. As king, he is duty bound to submit to and uphold the public morality of his kingdom. He orders that Guenever be burnt at the stake. What makes the dilemma even greater for both kings is that both are bringers of a moral code to their respective realms.

Ngược lại, Hoàng hậu Guenever thực sự không chung thủy với Arthur. Là một người chồng, ông từ lâu đã chấp nhận mối quan hệ giữa bà và Lancelot, bởi vì ông yêu thương cả hai người họ rất nhiều. Thế nhưng, khi các hiệp sĩ khác trong triều đình của Arthur bắt quả tang họ ngoại tình, Arthur không thể làm ngơ được nữa. Với tư cách là nhà vua, ông có nghĩa vụ phải tuân theo và gìn giữ nền đạo đức công cộng của vương quốc. Ông ra lệnh xử tử Guenever trên giàn thiêu. Điều khiến cho tình thế khó xử này trở nên lớn hơn đối với cả hai vị vua chính là việc cả hai đều là những người mang bộ quy tắc đạo đức đến cho vương quốc của mình.

Arthur dedicates his entire reign to implement his extraordinary political experiment of replacing “might” with “right”. He replaces brute force with a system of justice that binds even him. To this end, he creates his famous Round Table, recruiting knights who use their valour and strength to help the weak, thus transforming power from an instrument of oppression into that of law and order.

Arthur đã dành toàn bộ triều đại của mình để thực hiện thử nghiệm chính trị phi thường nhằm thay thế “sức mạnh” bằng “công lý” (might with right) . Ông thay thế vũ lực bằng một hệ thống công lý ràng buộc ngay cả chính bản thân ông. Vì mục đích này, ông đã tạo ra Bàn Tròn nổi tiếng, chiêu mộ những hiệp sĩ dùng lòng dũng cảm và sức mạnh của mình để giúp đỡ những người yếu thế, qua đó biến quyền lực từ một công cụ áp bức thành công cụ của luật pháp và trật tự.

Rama too, is a great political innovator. Upon his ascension to the throne, he establishes Ram-Rajya – a utopian state of righteousness and equality before law.

Rama cũng là một nhà cải cách chính trị vĩ đại. Khi lên ngôi, ông thiết lập Ram-Rajya – một nhà nước lý tưởng về sự chính trực và bình đẳng trước pháp luật.

When faced with the impossible choice between breaking moral codes or letting their queens burn, they decide to uphold the morality of their kingdoms at great personal cost.

Khi đối mặt với sự lựa chọn bất khả thi giữa việc phá vỡ các quy tắc đạo đức hay để các hoàng hậu của mình bị thiêu cháy, họ đã quyết định bảo vệ đạo đức của vương quốc bằng cái giá rất đắt về mặt cá nhân.

The trailer for Ramayana: The Rise of a Legend.
Trailer của phim Ramayana: The Rise of a Legend.

It is of little consequence that Lancelot rescues Guenever and that fire itself refuses to burn Sita. Both kings must endure terrible suffering for their choice. T.H White’s Arthur laments:

Việc Lancelot giải cứu Guenever và chính ngọn lửa từ chối thiêu cháy Sita không mang ý nghĩa thay đổi cục diện quá lớn. Cả hai vị vua đều phải chịu đựng những nỗi đau đớn tột cùng cho sự lựa chọn của mình. Vua Arthur trong tác phẩm của T.H White đã than thở:

What is right? […] What is wrong? If Lancelot does come to rescue her, he may kill those innocent fellows of the guard, which I have sent to burn her. They have trusted me and I have put them there to keep him off, because it is justice. If he saves her, they will be killed. If they are not killed, she will be burned. But burned to death, […], in horrible burning flames – and she is my much–loved Gwen.
Thế nào là đúng? […] Thế nào là sai? Nếu Lancelot thực sự đến giải cứu nàng, cậu ta có thể giết những người lính gác vô tội mà ta đã phái đến để thiêu đốt nàng. Họ đã tin tưởng ta và ta đặt họ ở đó để ngăn chặn cậu ta, bởi vì đó là công lý. Nếu cậu ta cứu nàng, họ sẽ bị giết. Nếu họ không bị giết, nàng sẽ bị thiêu chết. Nhưng là chết cháy, […], trong những ngọn lửa thiêu đốt kinh hoàng – và nàng ấy chính là người vợ Gwen mà ta vô cùng yêu quý.

Valmiki’s Rama is forced by the god of fire to justify himself not just to Sita but to the three worlds of the heavens, the earth and the netherworld. He pleads:

Rama trong tác phẩm của Valmiki bị thần lửa ép buộc phải biện minh cho bản thân không chỉ với Sita mà còn với cả ba thế giới: thiên đường, trần gian và địa ngục. Ông khẩn khoản:

Before the three worlds, Sita needed to be purified. She had dwelt for a long period time in Ravana’s inner quarters. Had she not been purified, virtuous people would have told me that I am foolish and driven by desire. I know that Sita is single-mindedly devoted to me and that her mind is only on me. However, I am devoted to the truth.
Trước ba thế giới, Sita cần phải được thanh tẩy. Nàng đã sống một thời gian dài trong hậu cung của Ravana. Nếu không được thanh tẩy, những người đức hạnh sẽ nói rằng ta thật dại dột và bị chi phối bởi dục vọng. Ta biết rằng Sita một lòng một dạ hướng về ta và tâm trí nàng chỉ có một mình ta. Tuy nhiên, ta tận tụy với sự thật.

Ultimately, Arthur’s “right” would have burnt Guenever alive were it not for the “might” of Lancelot. And it is precisely Rama’s Ram-Rajya that leads to the unfair treatment of Sita.

Cuối cùng, công lý (“right”) của Arthur suýt chút nữa đã thiêu sống Guenever nếu không có sức mạnh (“might”) của Lancelot. Và chính Ram-Rajya của Rama đã dẫn đến sự đối xử bất công đối với Sita.

In both epics, paradoxically, good triumphs only when the prevailing moral order or justice system is defied. It is this inherent and underlying contradiction within both texts that makes them resonate with many of our very contemporary concerns.

Thật nghịch lý làm sao, trong cả hai sử thi, cái thiện chỉ chiến thắng khi trật tự đạo đức hiện hành hoặc hệ thống công lý bị phớt lờ. Chính sự mâu thuẫn nội tại và tiềm ẩn này trong cả hai văn bản đã khiến chúng cộng hưởng sâu sắc với rất nhiều vấn đề mang tính thời sự đương đại của chúng ta.

When might makes right

Khi sức mạnh làm nên công lý (Khi might làm nên right)

When Joe Biden granted an “unconditional” presidential pardon to his son Hunter Biden for tax and gun–related offences in 2024, critics accused him of abusing public power to protect his own family.

Khi Joe Biden ban hành lệnh ân xá tổng thống “vô điều kiện” cho con trai ông là Hunter Biden đối với các tội danh liên quan đến thuế và súng đạn vào năm 2024, các nhà chỉ trích đã buộc tội ông lạm dụng quyền lực công để bảo vệ gia đình mình.

Weeks later, on his first day back in office, Donald Trump granted sweeping clemency to nearly 1,600 people charged with or convicted of offences stemming from the January 6 Capitol attack.

Vài tuần sau, vào ngày đầu tiên quay trở lại nhậm chức, Donald Trump đã ban hành lệnh ân xá diện rộng cho gần 1.600 người bị buộc tội hoặc kết tội liên quan đến vụ bạo loạn Điện Capitol ngày 6 tháng 1.

The circumstances might be different, but the dilemma is very much the same that we find in Valmiki and T.H White’s texts: do our leaders have the right to a private morality?

Hoàn cảnh có thể khác nhau, nhưng tình thế tiến thoái lưỡng nan thì hoàn toàn giống với những gì chúng ta tìm thấy trong các tác phẩm của Valmiki và T.H White: liệu các nhà lãnh đạo của chúng ta có quyền có một nền đạo đức cá nhân hay không?

It is their capacity to ask such profound and enduring questions that has kept both the Ramayana and the legend of King Arthur alive across centuries. Both stories have and will be retold by each generation and will continue to return as novels, films, TV series and graphic novels.

Chính khả năng đặt ra những câu hỏi sâu sắc và trường tồn như vậy đã giữ cho cả Ramayana và truyền thuyết về Vua Arthur sống mãi qua nhiều thế kỷ. Cả hai câu chuyện đã và sẽ được kể lại bởi mỗi thế hệ, đồng thời tiếp tục quay trở lại dưới hình thức tiểu thuyết, phim ảnh, series truyền hình và tiểu thuyết đồ họa.

For anyone wishing to enter these wonderful worlds, my recommendation would be to begin with T. H. White’s The Once and Future King and Valmiki’s Ramayana, available in an excellent English translation by Bibek Debroy. Read together, they show why the epics still matter. They don’t give us easy answers, but they teach us how to ask better questions.

Đối với bất kỳ ai muốn bước vào những thế giới tuyệt vời này, lời khuyên của tôi là hãy bắt đầu với The Once and Future King của T.H. White và Ramayana của Valmiki, hiện có bản dịch tiếng Anh xuất sắc thực hiện bởi Bibek Debroy. Khi được đọc cùng nhau, chúng cho thấy lý do tại sao các sử thi vẫn giữ nguyên giá trị. Chúng không mang lại cho chúng ta những câu trả lời dễ dàng, nhưng chúng dạy chúng ta cách đặt ra những câu hỏi hay hơn.

Beyond the canon

Vượt ra ngoài văn học kinh điển

As part of the Rethinking the Classics series, we’re asking our experts to recommend a book or artwork that tackles similar themes to the canonical work in question, but isn’t (yet) considered a classic itself. Here is Harsh Trivedi’s suggestion:

Là một phần của chuỗi bài “Xem xét lại các tác phẩm kinh điển”, chúng tôi đang đề nghị các chuyên gia của mình giới thiệu một cuốn sách hoặc tác phẩm nghệ thuật đề cập đến các chủ đề tương tự như tác phẩm kinh điển được nhắc đến, nhưng bản thân nó (chưa) được coi là kinh điển. Dưới đây là gợi ý của Harsh Trivedi:

May Our Joy Endure by Laura-Ève Lambert (2022) explores the moral contradictions of power through the character of Céline Wachowski.

May Our Joy Endure của tác giả Laura-Ève Lambert (2022) khám phá những mâu thuẫn đạo đức của quyền lực thông qua nhân vật Céline Wachowski.

Wachowski is a celebrated architect based in Montreal who gets “cancelled” following an exposé on the malpractices of her architectural firm. The novel explores a complex dilemma: can someone be both responsible for injustice and a victim of it?

Wachowski là một kiến trúc sư nổi tiếng có trụ sở tại Montreal, người đã bị “tẩy chay” (cancel) sau một bài báo điều tra phanh phui những hành vi sai trái của công ty kiến trúc do cô đứng đầu. Cuốn tiểu thuyết khám phá một tình thế tiến thoái lưỡng nan phức tạp: Liệu một người vừa có thể chịu trách nhiệm cho sự bất công vừa là nạn nhân của nó hay không?

Like Rama and Arthur, Wachowski finds herself caught between her personal convictions and the judgment of others. But unlike the two kings, who sacrifice their personal happiness in the name of public morality, Wachowski attempts to use her privilege to define what is right and influence the public narrative in her favour.

Giống như Rama và Arthur, Wachowski thấy mình bị kẹt giữa những niềm tin cá nhân và phán xét của người khác. Nhưng không giống như hai vị vua, những người hy sinh hạnh phúc cá nhân vì đạo đức công cộng, Wachowski lại cố gắng sử dụng đặc quyền của mình để định nghĩa điều gì là đúng và thao túng tường thuật công khai theo hướng có lợi cho cô.

This article features references to books that have been included for editorial reasons, and may contain links to bookshop.org. If you click on one of the links and go on to buy something, The Conversation UK may earn a commission.

Bài viết này có đề cập đến các sách được đưa vào vì lý do biên tập và có thể chứa các liên kết đến bookshop.org. Nếu bạn nhấp vào một trong các liên kết và tiến hành mua hàng, The Conversation UK có thể nhận được một khoản hoa hồng.

Harsh Trivedi does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Harsh Trivedi không làm việc, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể được hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài chức vụ học thuật của mình.