Tại sao tôi lại liên tục bị nhiệt miệng?

Why do I keep getting mouth ulcers?

Tại sao tôi lại liên tục bị nhiệt miệng?
Amit Arora, Associate Professor in Public Health, Western Sydney University Anita Lim, PhD Candidate, School of Medicine, Western Sydney University Arosha Weerakoon, Senior Lecturer and General Dentist, School of Dentistry, The University of Queensland
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

If you’ve ever had a mouth ulcer, you’ll know even the smallest sore on your lips, gum, tongue or inside cheek can make eating and talking extremely painful.

Nếu bạn từng bị nhiệt miệng, bạn sẽ biết rằng ngay cả một vết loét nhỏ nhất trên môi, lợi, lưỡi hoặc bên trong má cũng có thể khiến việc ăn uống và nói chuyện trở nên vô cùng đau đớn.

Often, these ulcers resolve untreated within one to two weeks.

Thường thì những vết loét này sẽ tự khỏi mà không cần điều trị trong vòng một đến hai tuần.

But recurring mouth ulcers affect up to one in four of us.

Tuy nhiên, tình trạng nhiệt miệng tái phát lại ảnh hưởng đến tối đa 1 trong 4 người chúng ta.

Understanding what’s causing them may help you manage and prevent these painful little sores and know when they could be a sign of something more serious.

Hiểu rõ nguyên nhân gây ra chúng có thể giúp bạn kiểm soát và phòng ngừa những vết loét nhỏ đau đớn này, cũng như biết khi nào chúng có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn.

What are ulcers?

Vết loét miệng là gì?

Mouth ulcers are small sores on the inside of your mouth, also known as aphthous ulcers or canker sores.

Nhiệt miệng là những vết loét nhỏ bên trong miệng của bạn, còn được gọi là loét áp-tơ (aphthous ulcers) hoặc vết loét do nhiệt.

They are commonly caused by injury – such as biting your cheek, or skin snagging on orthodontic braces or a sharp tooth. But as we’ll explore, there can be other causes.

Chúng thường do tổn thương – chẳng hạn như cắn vào má, hoặc da bị vướng vào niềng răng hoặc một chiếc răng sắc nhọn. Nhưng như chúng ta sẽ tìm hiểu, có thể có những nguyên nhân khác.

There are three main types of recurring ulcer: minor, major and herpetiform.

Có ba loại loét tái phát chính: thể nhẹ (minor) , thể nặng (major) và thể herpes (herpetiform) .

Around 80% of ulcers are minor. These are shallow, small (the size of a green pea) and round or oval–shaped, with a yellow or grey centre. They usually take no more than two weeks to heal without treatment.

Khoảng 80% các vết loét thuộc thể nhẹ. Đây là những vết loét nông, nhỏ (bằng hạt đậu xanh) , có hình tròn hoặc bầu dục, với phần trung tâm có màu vàng hoặc xám. Chúng thường mất không quá hai tuần để lành mà không cần điều trị.

Major ulcers are larger, deeper and irregularly shaped, and take weeks or months to heal. These often cause scarring.

Các vết loét thể nặng lớn hơn, sâu hơn và có hình dạng bất thường, mất vài tuần hoặc vài tháng để lành. Những vết loét này thường gây ra sẹo.

Herpetiform ulcers occur in clusters of up to 100 tiny sores (the size of a matchstick head) . These can sometimes merge to look like a large ulcer and take two to three weeks to heal.

Loét thể herpes xuất hiện thành các cụm gồm tối đa 100 vết loét nhỏ li ti (bằng đầu que diêm) . Các vết loét này đôi khi có thể hợp lại trông giống như một vết loét lớn và mất từ hai đến ba tuần để lành.

Herpetiform ulcers can sometimes be mistaken for the sores caused by the herpes simplex virus (cold sores or genital herpes) . But unlike herpes, herpetiform ulcers are not contagious.

Loét thể herpes đôi khi có thể bị nhầm lẫn với các vết loét do vi-rút herpes simplex gây ra (mụn nước ở môi hoặc mụn rộp sinh dục) . Nhưng không giống như herpes, loét thể herpes không dễ lây truyền.

Why do I keep getting them?

Tại sao tôi cứ bị nhiệt miệng mãi?

Some people report that ulcers appear during periods of illness or stress.

Một số người cho biết các vết loét xuất hiện trong thời gian bị bệnh hoặc căng thẳng.

They can be linked to shifting hormone levels, with some women more likely to get ulcers before each period.

Chúng có thể liên quan đến sự thay đổi nồng độ hormone, với một số phụ nữ dễ bị nhiệt miệng hơn trước kỳ kinh nguyệt.

Recurring ulcers can also run in families. Up to one in two people report a family history.

Tình trạng nhiệt miệng tái phát cũng có tính chất gia đình. Lên đến 1 trong 2 người cho biết có tiền sử gia đình mắc phải tình trạng này.

This may be a mix of genetic predisposition coupled with an overactive immune response. This is when your body’s immune system mistakenly attacks the cells lining the inside of the mouth, causing inflammation and swellings that blister and pop.

Đây có thể là sự kết hợp giữa yếu tốA di truyền cùng với phản ứng miễn dịch quá mức. Đây là lúc hệ thống miễn dịch trong cơ thể bạn nhầm lẫn tấn công các tế bào lót bên trong miệng, gây ra viêm và sưng tấy tạo thành mụn nước rồi vỡ ra.

What about diet?

Còn chế độ ăn uống thì sao?

For some people, repeated bouts of ulcers are a sign they are low in iron, vitamin B12, vitamin C, or folate.

Đối với một số người, các đợt nhiệt miệng lặp đi lặp lại là dấu hiệu cho thấy họ bị thiếu sắt, vitamin B12, vitamin C hoặc folate.

So it’s worth talking to a doctor if you suffer from repeated bouts of mouth ulcers – especially if they occur when you’re unusually tired.

Vì vậy, bạn nên đi khám bác sĩ nếu bị nhiệt miệng lặp đi lặp lại nhiều lần – đặc biệt là nếu chúng xuất hiện khi bạn mệt mỏi bất thường.

Your doctor may organise a simple blood test to help identify the underlying causes and suggest foods or supplements if required.

Bác sĩ có thể yêu cầu bạn làm một xét nghiệm máu đơn giản để giúp xác định nguyên nhân cơ bản và gợi ý các loại thực phẩm hoặc thực phẩm bổ sung nếu cần thiết.

What else can cause mouth ulcers?

Nguyên nhân nào khác có thể gây ra nhiệt miệng?

Certain diseases – including coeliac disease, inflammatory bowel disease, or autoimmune conditions, such as lupus or Sjögren’s – can all cause mouth ulcers.

Một số bệnh lý – bao gồm bệnh celiac, bệnh viêm ruột, hoặc các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hoặc hội chứng Sjögren – đều có thể gây ra nhiệt miệng.

In some people, certain medications can also trigger or worsen mouth ulcers. These include medications that interact with the immune system, such as chemotherapy, painkillers such as naproxen and ibuprofen, certain antidepressants, and some medications prescribed for heart conditions.

Ở một số người, một số loại thuốc cũng có thể kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng nhiệt miệng. Các loại thuốc này bao gồm thuốc tương tác với hệ thống miễn dịch như hóa trị, thuốc giảm đau như naproxen và ibuprofen, một số thuốc chống trầm cảm và một số loại thuốc được kê đơn cho các bệnh về tim mạch.

If you notice ulcers soon after beginning a medicine or increasing the dose, speak to your doctor or pharmacist to see if a change in medication is appropriate. Don’t stop a prescribed medication without medical advice.

Nếu bạn nhận thấy các vết loét ngay sau khi bắt đầu dùng thuốc hoặc tăng liều, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ xem có nên thay đổi loại thuốc khác hay không. Không tự ý ngừng dùng thuốc đã kê đơn mà không có ý kiến của bác sĩ.

How to take care of a mouth ulcer

Cách chăm sóc khi bị nhiệt miệng

Most mouth ulcers will heal without treatment in a week or two. But to take care of yourself in the meantime, you can:

Hầu hết các vết nhiệt miệng sẽ tự khỏi mà không cần điều trị trong vòng một hoặc hai tuần. Tuy nhiên, trong thời gian đó, bạn có thể tự chăm sóc bằng cách:

rinse your mouth with warm salt water, for 30 seconds, a few times a day

súc miệng bằng nước muối ấm trong 30 giây, vài lần một ngày

avoid irritants such as spicy, sour or acidic food

tránh các chất kích thích như đồ ăn cay, chua hoặc có tính axit

avoid brushing with toothpaste that has a strong mint flavour or a common foaming agent, sodium lauryl sulfate

tránh đánh răng bằng kem đánh răng có hương bạc hà nồng hoặc có chứa chất tạo bọt thông thường là sodium lauryl sulfate

keep up regular brushing and flossing, using a soft toothbrush and gentle action.

duy trì việc chải răng và dùng chỉ nha khoa thường xuyên, sử dụng bàn chải lông mềm và thao tác nhẹ nhàng.

You may also try a medicated mouth gel to help reduce the pain and swelling caused by mouth ulcers, and to temporarily numb the area to make eating more comfortable. Speak to your pharmacist or dentist about available options.

Bạn cũng có thể thử dùng gel bôi trị nhiệt miệng để giúp giảm đau và sưng do nhiệt miệng gây ra, đồng thời làm tê tạm thời vùng bị tổn thương giúp việc ăn uống thoải mái hơn. Hãy hỏi dược sĩ hoặc nha sĩ về các lựa chọn có sẵn.

When should I see a doctor or dentist?

Khi nào tôi nên đi khám bác sĩ hoặc nha sĩ?

Typically, recurrent ulcers that heal on their own are not a cause for concern.

Thông thường, các vết loét tái phát tự lành không phải là vấn đề đáng lo ngại.

But if you notice an ulcer that doesn’t heal after two weeks get your dentist or doctor to check it to ensure it’s not cancerous. They will look at and feel the area, and may take a biopsy (a small sample) or refer you to a specialist.

Nhưng nếu bạn nhận thấy một vết loét không lành sau hai tuần, hãy đến gặp nha sĩ hoặc bác sĩ để kiểm tra nhằm đảm bảo đó không phải là ung thư. Họ sẽ quan sát và sờ nắn vùng bị tổn thương, có thể lấy sinh thiết (một mẫu mô nhỏ) hoặc chuyển bạn đến bác sĩ chuyên khoa.

Most ulcers turn out to be harmless, but early checks matter. Mouth cancer can be treated effectively when identified early.

Hầu hết các vết loét đều vô hại, nhưng việc kiểm tra sớm rất quan trọng. Ung thư miệng có thể được điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm.

If an ulcer is unusually large – or you notice other signs such as a lump or swelling, unexplained bleeding, numbness, difficulty swallowing, voice changes or unexplained weight loss – see your dentist or doctor immediately.

Nếu vết loét có kích thước lớn bất thường – hoặc bạn nhận thấy các dấu hiệu khác như khối u hoặc sưng tấy, chảy máu không rõ nguyên nhân, tê, khó nuốt, thay đổi giọng nói hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân – hãy đi khám nha sĩ hoặc bác sĩ ngay lập tức.

Amit Arora receives funding from the Australlian National Health and Medical Research Council and NSW Ministry of Health.

Amit Arora nhận được tài trợ từ Hội đồng Nghiên cứu Y tế và Sức khỏe Quốc gia Úc và Bộ Y tế NSW.

Anita Lim receives PhD candidature funding supported by the Commonwealth through an Australian Government Research Training Program Scholarship (DOI: https://doi.org/10.82133/C42F-K220) and South Western Sydney Local Health District, NSW Ministry of Health. Dr Lim is an Oral Medicine Specialist working in private practice in Tasmania and Victoria. Dr Lim is affiliated with the Oral Medicine Academy of Australasia.

Anita Lim nhận được tài trợ làm nghiên cứu sinh tiến sĩ được hỗ trợ bởi Khối thịnh vượng chung thông qua Học bổng Chương trình Đào tạo Nghiên cứu của Chính phủ Úc (DOI: https://doi.org/10.82133/C42F-K220) và Cơ quan Y tế Địa phương Tây Nam Sydney, Bộ Y tế NSW. Tiến sĩ Lim là Chuyên gia Y học Miệng hành nghề tư nhân tại Tasmania và Victoria. Tiến sĩ Lim có liên kết với Viện Hàn lâm Y học Miệng Australasia.

Arosha Weerakoon is affiliated with the Australian Dental Association and the Royal Australasian College of Dental Surgeons. She is a general dentist and owner of Tewantin Family Dental. Arosha holds ambassador roles with Colgate, Australia, and Kuraray Noritake Dental, Japan

Arosha Weerakoon có liên kết với Hiệp hội Nha khoa Úc và Trường Phẫu thuật Nha khoa Hoàng gia Australasia. Cô là một nha sĩ tổng quát và là chủ sở hữu của phòng khám Tewantin Family Dental. Arosha giữ vai trò đại sứ cho các nhãn hàng Colgate (Úc) và Kuraray Noritake Dental (Nhật Bản) .