ricding

Rèn luyện văn hoá đọc

Cảm giác nóng rát cơ bắp? Không phải do axit lactic đâu

Feeling the burn? It’s not lactic acid

Cảm giác nóng rát cơ bắp? Không phải do axit lactic đâu
Shaun Phillips, Senior Lecturer in Sport and Exercise Physiology, University of Edinburgh
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

If you’ve ever pushed yourself through a hard workout, you’ve probably “felt the burn.” It’s that familiar sensation of pain and exhaustion in the muscles, where they almost feel like they’re on fire.

Nếu bạn đã từng cố gắng vượt qua một buổi tập luyện nặng nhọc, chắc hẳn bạn đã từng “cảm nhận được sự nóng rát”. Đó là cảm giác quen thuộc của sự đau nhức và kiệt quệ trong cơ bắp, gần như có cảm giác chúng đang bốc cháy.

This feeling has long been said to be caused by a build–up of lactic acid in the muscles. In fact, this remains a common explanation from recreational exercisers to elite athletes.

Cảm giác này từ lâu đã được cho là do sự tích tụ của axit lactic trong cơ bắp. Trên thực tế, đây vẫn là một lời giải thích phổ biến từ những người tập thể dục giải trí cho đến các vận động viên đỉnh cao.

But this belief is wrong – and lactic acid actually has nothing to do with the burn we feel when we exercise.

Nhưng niềm tin này là sai lầm – và trên thực tế axit lactic hoàn toàn không liên quan gì đến cảm giác nóng rát mà chúng ta cảm thấy khi tập thể dục.

The origins of the lactic acid myth go back to the early 1900s. Scientists discovered that when they electrically stimulated the muscles of amphibians, lactic acid accumulated. This happened both when the muscles lacked oxygen and when they were stimulated until they fatigued.

Nguồn gốc của huyền thoại axit lactic bắt nguồn từ đầu những năm 1900. Các nhà khoa học phát hiện ra rằng khi họ kích thích điện các cơ của động vật lưỡng cư, axit lactic đã tích tụ lại. Hiện tượng này xảy ra cả khi cơ bắp thiếu oxy và khi chúng bị kích thích cho đến lúc mệt mỏi.

Based on this, and the understanding of biochemistry at the time, it was concluded that when muscles work hard and they aren’t getting enough oxygen, lactic acid accumulates and muscle fatigue develops.

Dựa vào điều này, cùng với hiểu biết về hóa sinh vào thời điểm đó, người ta đã đi đến kết luận rằng khi cơ bắp hoạt động vất vả và không nhận đủ oxy, axit lactic sẽ tích tụ và tình trạng mệt mỏi cơ bắp sẽ phát triển.

However, this early work never explicitly said that lactic acid caused muscle fatigue. Rather, it said that muscle fatigue is accompanied by increases in lactic acid. Just because two things happen at the same time does not mean one thing causes the other. But the misapplication of cause–and–effect led to the birth of the lactic acid theory of muscle fatigue.

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu ban đầu này chưa bao giờ khẳng định rõ ràng rằng axit lactic gây ra tình trạng mệt mỏi cơ bắp. Thay vào đó, họ chỉ ra rằng sự mệt mỏi cơ bắp đi kèm với sự gia tăng của axit lactic. Việc hai sự việc xảy ra cùng lúc không có nghĩa là sự việc này gây ra sự việc kia. Nhưng việc áp dụng nhầm lẫn giữa nguyên nhân và kết quả đã khai sinh ra thuyết axit lactic về tình trạng mệt mỏi cơ bắp.

Lactic acid accumulation was thought to cause muscle pain and fatigue in two main ways: by impairing some of the processes involved in muscle contraction, and by reducing the muscles’ ability to generate energy. Both effects were thought to be due to lactic acid making our muscles more acidic, which could also cause sensations of pain and burning.

Sự tích tụ axit lactic từng được cho là gây ra đau nhức và mệt mỏi cơ bắp theo hai cách chính: làm suy giảm một số quá trình liên quan đến sự co cơ, và làm giảm khả năng tạo ra năng lượng của cơ bắp. Cả hai tác động này đều được cho là do axit lactic làm cho cơ bắp của chúng ta có tính axit cao hơn, từ đó cũng có thể gây ra cảm giác đau đớn và nóng rát.

But as our knowledge of biochemistry improved, by the end of the 20th century we discovered some things that cast doubt on the lactic acid theory.

Nhưng khi kiến thức về hóa sinh của chúng ta được cải thiện, đến cuối thế kỷ 20, chúng ta đã phát hiện ra một số điều khiến người ta phải nghi ngờ về thuyết axit lactic.

First, the normal pH of our body tissues means that lactic acid actually cannot exist in our bodies; nearly all of it is broken down into lactate and hydrogen. These chemicals are produced in our bodies all the time, but in much larger amounts when we do hard exercise.

Đầu tiên, độ pH bình thường trong các mô cơ thể của chúng ta có nghĩa là axit lactic thực chất không thể tồn tại trong cơ thể chúng ta; hầu như toàn bộ nó bị phân hủy thành lactate và hydro. Các chất hóa học này được sản sinh trong cơ thể chúng ta liên tục, nhưng với lượng lớn hơn nhiều khi chúng ta tập luyện nặng.

Lactate is produced within our muscles through the process of glycolysis, which converts glucose (sugar) into energy. Hydrogen is also produced within our muscles when we’re more active and exercise intensely.

Lactate được sản xuất bên trong cơ bắp của chúng ta thông qua quá trình đường phân, chuyển hóa glucose (đường) thành năng lượng. Hydro cũng được sản sinh bên trong cơ bắp khi chúng ta hoạt động nhiều hơn và tập luyện cường độ cao.

Second, while lactic acid and lactate sound similar, there’s a big difference. If lactic acid were to exist in our body, it would make our muscles more acidic – but lactate does the opposite.

Thứ hai, mặc dù axit lactic và lactate nghe có vẻ giống nhau, nhưng lại có sự khác biệt lớn. Nếu axit lactic thực sự tồn tại trong cơ thể chúng ta, nó sẽ làm cho cơ bắp có tính axit cao hơn – nhưng lactate lại làm điều ngược lại.

Lactate production actually makes our muscles less acidic by consuming hydrogen. This is important because it’s hydrogen, not lactate, that increases muscle acidity.

Việc sản xuất lactate thực chất làm cho cơ bắp của chúng ta ít có tính axit hơn bằng cách tiêu thụ hydro. Điều này rất quan trọng vì chính hydro, chứ không phải lactate, mới là chất làm tăng độ axit của cơ bắp.

Figure
Don’t blame lactic acid for the exhaustion you feel in your muscles. DimaBerlin/ Shutterstock
Đừng đổ lỗi cho axit lactic vì cảm giác kiệt sức ở cơ bắp của bạn. DimaBerlin/Shutterstock

So in short, lactate doesn’t increase acidity in our muscles when we exercise. It actually reduces acidity, which helps us exercise harder, for longer.

Tóm lại, lactate không làm tăng độ axit trong cơ bắp khi chúng ta tập thể dục. Thực tế nó làm giảm độ axit, giúp chúng ta tập luyện hăng say hơn và lâu hơn.

Lactate production also isn’t proof that our muscles have run out of oxygen, as is sometimes believed. We produce and use lactate when oxygen is abundant – including at rest.

Việc sản xuất lactate cũng không phải là bằng chứng cho thấy cơ bắp của chúng ta đã cạn kiệt oxy, như mọi người đôi khi vẫn tưởng. Chúng ta sản xuất và sử dụng lactate ngay cả khi oxy dồi dào – bao gồm cả lúc nghỉ ngơi.

Lactate can also be used as fuel for our muscles, heart and brain – both when we’re exercising and resting. New research is also shedding light on a much broader range of benefits that lactate brings, such as immune system regulation, reducing inflammation and wound healing.

Lactate cũng có thể được sử dụng làm nhiên liệu cho cơ bắp, tim và não của chúng ta – cả khi tập luyện lẫn lúc nghỉ ngơi. Nghiên cứu mới cũng đang làm sáng tỏ một phạm vi lợi ích rộng lớn hơn nhiều mà lactate mang lại, chẳng hạn như điều hòa hệ miễn dịch, giảm viêm và chữa lành vết thương.

But as can be expected with something as complex as the human body, lactate’s role isn’t always straightforward.

Nhưng như có thể mong đợi đối với một thứ phức tạp như cơ thể con người, vai trò của lactate không phải lúc nào cũng đơn giản.

Lactate appears to play a small part in the complex process of muscle fatigue in combination with other substances that are produced by the body during hard exercise. But lactate alone has very little detrimental effect on exercise performance.

Lactate dường như đóng một vai trò nhỏ trong quá trình phức tạp của sự mệt mỏi cơ bắp kết hợp với các chất khác do cơ thể sản xuất trong khi tập luyện nặng. Tuy nhiên, bản thân lactate có tác động có hại rất nhỏ đến hiệu suất tập luyện.

What’s actually going on?

Điều gì thực sự đang diễn ra?

The question of what actually causes our muscles to burn during intense exercise is something that’s still being studied. But it appears to come down to what triggers our nerves.

Câu hỏi về nguyên nhân thực sự khiến cơ bắp của chúng ta nóng rát trong khi tập luyện cường độ cao vẫn đang được nghiên cứu. Nhưng dường như nó bắt nguồn từ những yếu tố kích thích dây thần kinh của chúng ta.

Specialised nerves in and around our muscles detect substances produced when we exercise. These nerves connect to areas of our brain responsible for sensations of muscle pain, as well as the emotional responses associated with these sensations. The harder we exercise, the more of these substances we produce and the faster the nerves fire.

Các dây thần kinh chuyên biệt nằm bên trong và xung quanh cơ bắp phát hiện ra các chất được sản sinh ra khi chúng ta tập luyện. Các dây thần kinh này kết nối với các vùng trong não chịu trách nhiệm về cảm giác đau cơ, cũng như các phản ứng cảm xúc liên quan đến những cảm giác này. Càng tập luyện nặng, chúng ta càng sản xuất ra nhiều các chất này và các dây thần kinh càng truyền tín hiệu nhanh hơn.

So the burning sensation in our muscles during hard exercise is due to the increased stimulation of these nerves. The nerves likely respond to a combination of different substances the body produces during exercise, rather than any single one.

Do đó, cảm giác nóng rát trong cơ bắp khi tập luyện nặng là do sự kích thích gia tăng của các dây thần kinh này. Các dây thần kinh có khả năng phản ứng với sự kết hợp của nhiều chất khác nhau do cơ thể sản sinh ra trong khi tập luyện, thay vì chỉ do một chất duy nhất nào đó.

Muscles soreness in the hours and days after a workout is also not caused by “lactic acid” – nor is it caused by lactate. Lactate returns to resting levels within about 30-90 minutes after intensive exercise. That’s long before the typical peak in muscle soreness that occurs one to three days following a hard or new workout. The causes of post-workout soreness are not fully understood, but likely relate to increased sensitivity of nerves to contraction, stretching, and compression of our muscles.

Tình trạng đau nhức cơ trong những giờ và những ngày sau buổi tập cũng không phải do “axit lactic” – và cũng không phải do lactate gây ra. Lactate trở lại mức nghỉ ngơi trong khoảng từ 30 đến 90 phút sau khi tập luyện cường độ cao. Khoảng thời gian đó diễn ra trước rất lâu so với thời điểm đỉnh điểm đau nhức cơ thường xảy ra từ một đến ba ngày sau một buổi tập luyện nặng hoặc bài tập mới. Nguyên nhân gây đau nhức sau khi tập luyện vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn, nhưng có khả năng liên quan đến việc tăng độ nhạy cảm của các dây thần kinh đối với các chuyển động co, giãn và nén của cơ bắp.

As persistent as the lactic acid myth is, it’s just that: a myth. It’s an example of how easily a single, misunderstood view can be passed on and become an unchallenged “fact”.

Dù huyền thoại về axit lactic có dai dẳng đến đâu, thì nó vẫn chỉ là vậy: một huyền thoại. Đó là một ví dụ cho thấy một quan điểm đơn lẻ, bị hiểu lầm có thể dễ dàng được truyền bá và trở thành một “sự thật” không bao giờ bị thách thức như thế nào.

So the next time you find your muscles burning during a workout, just remember: it’s not lactic acid.

Vì vậy, lần tới khi bạn thấy cơ bắp của mình nóng rát trong lúc tập luyện, hãy nhớ rằng: đó không phải là axit lactic.

Shaun Phillips does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Shaun Phillips không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể được hưởng lợi từ bài viết này, và không công bố bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.

có thể bạn cũng quan tâm