Hầu hết người trưởng thành sẽ tăng nửa ký trong năm nay – và mọi năm. Dưới đây là cách ngăn chặn tình trạng “tăng cân thầm lặng”

Most adults will gain half a kilo this year – and every year. Here’s how to stop ‘weight creep’

Hầu hết người trưởng thành sẽ tăng nửa ký trong năm nay – và mọi năm. Dưới đây là cách ngăn chặn tình trạng “tăng cân thầm lặng”
Nick Fuller, Clinical Trials Director, Department of Endocrinology, RPA Hospital, University of Sydney
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

As we enter a new year armed with resolutions to improve our lives, there’s a good chance we’ll also be carrying something less helpful: extra kilos. At least half a kilogram, to be precise.

Khi chúng ta bước sang một năm mới với những quyết tâm cải thiện cuộc sống, rất có thể chúng ta cũng sẽ mang theo một thứ kém hữu ích hơn: những kg thừa. Chính xác là ít nhất nửa kg.

“Weight creep” doesn’t have to be inevitable. Here’s what’s behind this sneaky annual occurrence and some practical steps to prevent it.

“Tăng cân thầm lặng” không phải là điều tất yếu. Dưới đây là nguyên nhân đằng sau hiện tượng hàng năm đầy tinh vi này cùng một số bước thiết thực để ngăn chặn nó.

Small gains add up

Những khoản tăng nhỏ tích tụ lại

Adults tend to gain weight progressively as they age and typically gain an average of 0.5 to 1kg every year.

Người lớn có xu hướng tăng cân dần theo tuổi tác và thường tăng trung bình từ 0,5 đến 1kg mỗi năm.

While this doesn’t seem like much each year, it amounts to 5kg over a decade. The slow–but–steady nature of weight creep is why many of us won’t notice the extra weight gained until we’re in our fifties.

Mặc dù con số này có vẻ không đáng kể mỗi năm, nhưng nó lên tới 5kg trong một thập kỷ. Bản chất chậm mà chắc của việc tăng cân thầm lặng là lý do tại sao nhiều người trong chúng ta sẽ không nhận ra số cân nặng dư thừa cho đến khi bước sang tuổi năm mươi.

Why do we gain weight?

Tại sao chúng ta lại tăng cân?

Subtle, gradual lifestyle shifts as we progress through life and age–related biological changes cause us to gain weight. Our:

Những thay đổi tinh tế, dần dần trong lối sống khi chúng ta già đi cùng với các thay đổi sinh học liên quan đến tuổi tác khiến chúng ta tăng cân. Cụ thể:

activity levels decline. Longer work hours and family commitments can see us become more sedentary and have less time for exercise, which means we burn fewer calories

mức độ vận động suy giảm. Thời gian làm việc kéo dài hơn và các cam kết gia đình có thể khiến chúng ta ít vận động hơn và có ít thời gian tập thể dục hơn, đồng nghĩa với việc chúng ta đốt cháy ít calo hơn

diets worsen. With frenetic work and family schedules, we sometimes turn to pre-packaged and fast foods. These processed and discretionary foods are loaded with hidden sugars, salts and unhealthy fats. A better financial position later in life can also result in more dining out, which is associated with a higher total energy intake

chế độ ăn uống kém đi. Với lịch trình làm việc và gia đình tất bật, đôi khi chúng ta chuyển sang dùng thực phẩm đóng gói sẵn và đồ ăn nhanh. Những thực phẩm chế biến sẵn và tùy ý này chứa nhiều đường, muối ẩn và chất béo không lành mạnh. Tình trạng tài chính tốt hơn về sau trong đời cũng có thể dẫn đến việc ăn tiệm nhiều hơn, điều này gắn liền với tổng năng lượng nạp vào cao hơn

sleep decreases. Busy lives and screen use can mean we don’t get enough sleep. This disturbs our body’s energy balance, increasing our feelings of hunger, triggering cravings and decreasing our energy

giấc ngủ giảm sút. Cuộc sống bận rộn và việc sử dụng màn hình thiết bị có thể khiến chúng ta ngủ không đủ giấc. Điều này làm xáo trộn sự cân bằng năng lượng của cơ thể, làm tăng cảm giác đói, kích thích cơn thèm ăn và làm giảm năng lượng của chúng ta

Figure
Insufficient sleep can increase our appetite. Craig Adderley/Pexels
Thiếu ngủ có thể làm tăng sự thèm ăn của chúng ta. Ảnh: Craig Adderley/Pexels

stress increases. Financial, relationship and work–related stress increases our body’s production of cortisol, triggering food cravings and promoting fat storage

căng thẳng gia tăng. Căng thẳng về tài chính, các mối quan hệ và công việc làm tăng sản xuất hormone cortisol của cơ thể, kích thích cơn thèm ăn và thúc đẩy việc lưu trữ chất béo

metabolism slows. Around the age of 40, our muscle mass naturally declines, and our body fat starts increasing. Muscle mass helps determine our metabolic rate, so when our muscle mass decreases, our bodies start to burn fewer calories at rest.

quá trình trao đổi chất chậm lại. Khoảng 40 tuổi, khối lượng cơ bắp của chúng ta tự nhiên giảm xuống và mỡ cơ thể bắt đầu tăng lên. Khối lượng cơ giúp xác định tỷ lệ trao đổi chất, vì vậy khi khối lượng cơ giảm, cơ thể chúng ta bắt đầu đốt cháy ít calo hơn khi nghỉ ngơi.

We also tend to gain a small amount of weight during festive periods – times filled with calorie–rich foods and drinks, when exercise and sleep are often overlooked. One study of Australian adults found participants gained 0.5 kilograms on average over the Christmas/New Year period and an average of 0.25 kilograms around Easter.

Chúng ta cũng có xu hướng tăng một lượng cân nặng nhỏ trong các dịp lễ hội – thời điểm tràn ngập thực phẩm và đồ uống giàu calo, khi việc tập thể dục và giấc ngủ thường bị bỏ qua. Một nghiên cứu về người lớn ở Úc cho thấy những người tham gia đã tăng trung bình 0,5 kg trong dịp Giáng sinh/Năm mới và trung bình 0,25 kg vào dịp Lễ Phục sinh.

Why we need to prevent weight creep

Tại sao chúng ta cần ngăn chặn tình trạng tăng cân thầm lặng

It’s important to prevent weight creep for two key reasons:

Việc ngăn chặn tình trạng tăng cân thầm lặng là rất quan trọng vì hai lý do chính:

1. Weight creep resets our body’s set point

1. Tăng cân thầm lặng thiết lập lại điểm chuẩn (set point) của cơ thể

Set–point theory suggests we each have a predetermined weight or set point. Our body works to keep our weight around this set point, adjusting our biological systems to regulate how much we eat, how we store fat and expend energy.

Lý thuyết về điểm chuẩn cho thấy mỗi chúng ta đều có một cân nặng hoặc điểm chuẩn được định sẵn. Cơ thể chúng ta hoạt động để giữ trọng lượng xung quanh điểm chuẩn này, điều chỉnh các hệ thống sinh học của chúng ta để điều tiết lượng thức ăn nạp vào, cách chúng ta dự trữ chất béo và tiêu hao năng lượng.

When we gain weight, our set point resets to the new, higher weight. Our body adapts to protect this new weight, making it challenging to lose the weight we’ve gained.

Khi chúng ta tăng cân, điểm chuẩn của chúng ta sẽ thiết lập lại ở mức cân nặng mới cao hơn. Cơ thể chúng ta thích nghi để bảo vệ cân nặng mới này, khiến việc giảm số cân đã tăng trở nên thách thức.

But it’s also possible to lower your set point if you lose weight gradually and with an interval weight loss approach. Specifically, losing weight in small manageable chunks you can sustain – periods of weight loss, followed by periods of weight maintenance, and so on, until you achieve your goal weight.

Nhưng bạn cũng có thể hạ thấp điểm chuẩn của mình nếu bạn giảm cân dần dần và theo phương pháp giảm cân ngắt quãng. Cụ thể, giảm cân bằng những phần nhỏ có thể quản lý được mà bạn có thể duy trì – các giai đoạn giảm cân, tiếp theo là các giai đoạn duy trì cân nặng, cứ thế tiếp diễn, cho đến khi bạn đạt được cân nặng mục tiêu.

Figure
Holidays can also come with weight gain. Zan Lazarevic/Unsplash
Kỳ nghỉ cũng có thể đi kèm với việc tăng cân. Ảnh: Zan Lazarevic/Unsplash

2. Weight creep can lead to obesity and health issues

2. Tăng cân thầm lặng có thể dẫn đến béo phì và các vấn đề sức khỏe

Undetected and unmanaged weight creep can result in obesity which can increase our risk of heart disease, strokes, type 2 diabetes, osteoporosis and several types of cancers (including breast, colorectal, oesophageal, kidney, gallbladder, uterine, pancreatic and liver) .

Tình trạng tăng cân thầm lặng không được phát hiện và kiểm soát có thể dẫn đến béo phì, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ, tiểu đường loại 2, loãng xương và một số loại ung thư (bao gồm ung thư vú, đại trực tràng, thực quản, thận, túi mật, tử cung, tuyến tụy và gan) .

A large study examined the link between weight gain from early to middle adulthood and health outcomes later in life, following people for around 15 years. It found those who gained 2.5 to 10kg over this period had an increased incidence of type 2 diabetes, heart disease, strokes, obesity-related cancer and death compared to participants who had maintained a stable weight.

Một nghiên cứu lớn đã xem xét mối liên hệ giữa việc tăng cân từ đầu đến giữa tuổi trưởng thành và kết quả sức khỏe sau này trong đời, theo dõi mọi người trong khoảng 15 năm. Nghiên cứu cho thấy những người tăng từ 2,5 đến 10kg trong giai đoạn này có tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường loại 2, bệnh tim, đột quỵ, ung thư liên quan đến béo phì và tử vong cao hơn so với những người duy trì cân nặng ổn định.

Fortunately, there are steps we can take to build lasting habits that will make weight creep a thing of the past.

May mắn thay, có những bước chúng ta có thể thực hiện để xây dựng những thói quen lâu dài giúp biến tình trạng tăng cân thầm lặng thành dĩ vãng.

7 practical steps to prevent weight creep

7 bước thiết thực để ngăn chặn tình trạng tăng cân thầm lặng

1. Eat from big to small

1. Ăn từ nhiều đến ít

Aim to consume most of your food earlier in the day and taper your meal sizes to ensure dinner is the smallest meal you eat.

Hãy đặt mục tiêu tiêu thụ phần lớn thức ăn vào đầu ngày và giảm dần kích thước bữa ăn để đảm bảo bữa tối là bữa ăn nhỏ nhất trong ngày của bạn.

A low–calorie or small breakfast leads to increased feelings of hunger, specifically appetite for sweets, across the course of the day.

Bữa sáng ít calo hoặc nhỏ sẽ dẫn đến cảm giác đói gia tăng, cụ thể là thèm đồ ngọt, trong suốt cả ngày.

We burn the calories from a meal 2.5 times more efficiently in the morning than in the evening. So emphasising breakfast over dinner is also good for weight management.

Chúng ta đốt cháy lượng calo từ một bữa ăn hiệu quả hơn 2,5 lần vào buổi sáng so với buổi tối. Vì vậy, việc chú trọng bữa sáng hơn bữa tối cũng rất tốt cho việc quản lý cân nặng.

Figure
Aim to consume bigger breakfasts and smaller dinners. Michael Burrows/Pexels
Hãy nhắm đến việc ăn bữa sáng lớn hơn và bữa tối nhỏ hơn. Ảnh: Michael Burrows/Pexels

2. Use chopsticks, a teaspoon or an oyster fork

2. Sử dụng đũa, thìa cà phê hoặc nĩa ăn hàu

Sit at the table for dinner and use different utensils to encourage eating more slowly.

Ngồi vào bàn ăn tối và sử dụng các dụng cụ khác nhau để khuyến khích việc ăn chậm hơn.

This gives your brain time to recognise and adapt to signals from your stomach telling you you’re full.

Điều này giúp bộ não của bạn có thời gian nhận biết và thích ứng với các tín hiệu từ dạ dày báo hiệu rằng bạn đã no.

3. Eat the full rainbow

3. Ăn đủ màu sắc cầu vòng

Fill your plate with vegetables and fruits of different colours first to support eating a high–fibre, nutrient–dense diet that will keep you feeling full and satisfied.

Hãy lấp đầy đĩa ăn của bạn bằng rau củ và trái cây có nhiều màu sắc khác nhau trước tiên để hỗ trợ chế độ ăn nhiều chất xơ, giàu dinh dưỡng giúp bạn luôn có cảm giác no và thỏa mãn.

Meals also need to be balanced and include a source of protein, wholegrain carbohydrates and healthy fat to meet our dietary needs – for example, eggs on wholegrain toast with avocado.

Các bữa ăn cũng cần phải cân bằng và bao gồm nguồn cung cấp protein, carbohydrate ngũ cốc nguyên hạt và chất béo lành mạnh để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của chúng ta – ví dụ như trứng trên bánh mì nướng ngũ cốc nguyên hạt với bơ.

4. Reach for nature first

4. Tìm đến tự nhiên trước tiên

Retrain your brain to rely on nature’s treats – fresh vegetables, fruit, honey, nuts and seeds. In their natural state, these foods release the same pleasure response in the brain as ultra–processed and fast foods, helping you avoid unnecessary calories, sugar, salt and unhealthy fats.

Rèn luyện lại bộ não của bạn để dựa vào các món quà từ thiên nhiên – rau tươi, trái cây, mật ong, các loại hạt và hạt giống. Ở trạng thái tự nhiên, những loại thực phẩm này giải phóng phản ứng thỏa mãn tương tự trong não giống như đồ ăn siêu chế biến và đồ ăn nhanh, giúp bạn tránh được lượng calo, đường, muối và chất béo không lành mạnh không cần thiết.

5. Choose to move

5. Chọn cách vận động

Look for ways to incorporate incidental activity into your daily routine – such as taking the stairs instead of the lift – and boost your exercise by challenging yourself to try a new activity.

Tìm kiếm các cách để kết hợp hoạt động ngẫu nhiên vào thói quen hàng ngày của bạn – chẳng hạn như đi thang bộ thay vì thang máy – và tăng cường việc tập luyện bằng cách thử thách bản thân với một hoạt động mới.

Just be sure to include variety, as doing the same activities every day often results in boredom and avoidance.

Chỉ cần đảm bảo có sự đa dạng, vì thực hiện các hoạt động giống nhau mỗi ngày thường dẫn đến sự nhàm chán và né tránh.

Figure
Try new activities or sports to keep your interest up. Cottonbro Studio/Pexels
Hãy thử các hoạt động hoặc môn thể thao mới để duy trì sự hứng thú của bạn. Ảnh: Cottonbro Studio/Pexels

6. Prioritise sleep

6. Ưu tiên giấc ngủ

Set yourself a goal of getting a minimum of seven hours of uninterrupted sleep each night, and help yourself achieve it by avoiding screens for an hour or two before bed.

Đặt cho mình mục tiêu ngủ ít nhất bảy tiếng rưỡi không bị gián đoạn mỗi đêm, và giúp bản thân đạt được điều đó bằng cách tránh sử dụng màn hình thiết bị trước khi đi ngủ một hoặc hai giờ.

7. Weigh yourself regularly

7. Cân định kỳ

Getting into the habit of weighing yourself weekly is a guaranteed way to help avoid the kilos creeping up on us. Aim to weigh yourself on the same day, at the same time and in the same environment each week and use the best quality scales you can afford.

Hình thành thói quen tự cân hàng tuần là một cách đảm bảo giúp tránh việc các kg tăng lên một cách âm thầm. Hãy nhắm đến việc cân vào cùng một ngày, cùng một thời điểm và trong cùng một môi trường mỗi tuần và sử dụng loại cân có chất lượng tốt nhất mà bạn có thể mua được.

At the Boden Group, Charles Perkins Centre, we are studying the science of obesity and running clinical trials for weight loss. You can register here to express your interest.

Tại Nhóm Boden, Trung tâm Charles Perkins, chúng tôi đang nghiên cứu khoa học về bệnh béo phì và thực hiện các thử nghiệm lâm sàng để giảm cân. Bạn có thể đăng ký tại đây để bày tỏ sự quan tâm của mình.

A/Prof Nick Fuller works for the University of Sydney and RPA Hospital and has received external funding for projects relating to the treatment of overweight and obesity. He is the author and founder of the Interval Weight Loss program, and the author of Healthy Parents, Healthy Kids with Penguin Books.

Phó giáo sư Nick Fuller làm việc tại Đại học Sydney và Bệnh viện RPA, đồng thời đã nhận được tài trợ bên ngoài cho các dự án liên quan đến việc điều trị thừa cân và béo phì. Ông là tác giả kiêm người sáng lập chương trình Giảm cân ngắt quãng (Interval Weight Loss) , và là tác giả cuốn sách Healthy Parents, Healthy Kids xuất bản bởi Nhà xuất bản Penguin.