Vì vậy, “đồng nghiệp” mới của bạn là một tác nhân AI – đây là cách để tận dụng tối đa mối quan hệ giữa con người và máy móc
So your new ‘co-worker’ is an AI agent – here’s how to make the best of your human-machine relationship

Đánh giá qua hàng loạt thông báo gần đây của các doanh nghiệp, “đồng nghiệp” tiếp theo của bạn có thể là một tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI) – đảm nhận công việc của một trợ lý, người lên lịch làm việc, người tổng kết buổi sáng, huấn luyện viên học tập và nhiều hơn thế nữa.
JPMorgan
JPMorgan Chase, ngân hàng lớn nhất Hoa Kỳ, mô tả một tầm nhìn rõ ràng về một thế giới mới của các tác nhân AI hiện diện khắp nơi: “Mỗi nhân viên sẽ có trợ lý AI được cá nhân hóa của riêng họ; mọi quy trình đều được vận hành bởi các tác nhân AI, và mọi trải nghiệm của khách hàng đều có một nhân viên hỗ trợ (concierge) AI.”
Trong lĩnh vực bán lẻ truyền thống, Walmart đã và đang thực hiện tầm nhìn của mình về các tác nhân AI, bao gồm việc hỗ trợ khách hàng, nhân viên tại cửa hàng và các lĩnh vực kinh doanh khác, với các tác nhân giám sát giao nhiệm vụ cho các tác nhân phụ giống như cách các nhà quản lý giám sát nhân viên.
Điều mà những tổ chức lớn này và nhiều tổ chức khác nhận ra là các tác nhân không chỉ trả lời các câu hỏi, giống như một công cụ tìm kiếm được hỗ trợ bởi AI hay một chatbot đơn giản. Chúng hoàn thành công việc thực tế bằng cách lên kế hoạch cho các nhiệm vụ, thực hiện hành động và kiểm tra kết quả để đạt được một mục tiêu.
Nhưng có một vấn đề. Các công ty trong các ngành từ tài chính, công nghệ đến hậu cần và pháp lý đang nhanh chóng đón nhận tiềm năng của các tác nhân AI. Thế nhưng, những người lao động bằng xương bằng thịt mà chúng có nhiệm vụ hỗ trợ – và đôi khi là thay thế – lại đang chật vật để thích nghi, làm tổn hại đến tinh thần và năng suất trong quá trình này.
Kết quả là bầu không khí sợ hãi ngày càng tăng về sự bất ổn trong công việc do AI gây ra. FOBO – nỗi sợ trở nên lỗi thời – nay đã trở thành một hiện thực. Một khảo sát gần đây của công ty tư vấn KPMG cho thấy 52% người lao động báo cáo rằng họ lo âng AI cuối cùng có thể cướp đi công việc của họ. Và một số người đang chống trả. Trong một khảo sát khác, gần 1/3 cho biết họ đang chủ động phá hoại chiến lược AI của công ty mình.
Tệ hơn nữa, một số tác nhân AI này đang trở nên bất kham, xóa dữ liệu hoặc thực hiện các hành động không mong muốn khác.
Nghiên cứu của tôi về các khả năng, giá trị và rủi ro của AI và các tác nhân, cũng như các nghiên cứu mới nổi về tác động nhận thức của AI, tương lai của công việc và vai trò của AI trong sự bất bình đẳng tại nơi làm việc, gợi ý hai bài học quan trọng cho bất kỳ ai đang điều hướng thực tế tác nhân AI mới này:
Đầu tiên, hãy tìm hiểu cách thức hoạt động của các tác nhân mà bạn đang làm việc cùng, bao gồm những việc chúng làm tốt, những điểm chúng còn thiếu sót và cách phát hiện lỗi.
Thứ hai, hãy dựa vào những thế mạnh rất riêng của con người bạn. Đây là những điều mà các tác nhân không thể sao chép. Việc này cũng có thể giúp bạn duy trì sức khỏe và sự viên mãn của chính mình.
Rise of the AI agents
Sự trỗi dậy của các tác nhân AI
AI
Các tác nhân AI bắt đầu bước vào lực lượng lao động vào năm 2025 – chủ yếu trong lĩnh vực công nghệ, tài chính và dịch vụ khách hàng – như giai đoạn tiếp theo của cuộc cách mạng AI tạo sinh. Nhưng sang năm 2026, các hệ thống tự động hóa được hỗ trợ bởi AI ngày càng được triển khai nhiều hơn trong các lĩnh vực khác, chẳng hạn như pháp lý và tuân thủ, quản lý chuỗi cung ứng, nghiên cứu và phát triển, dịch vụ y tế và bán lẻ.
Một ví dụ là gã khổng lồ vận tải toàn cầu FedEx, đang lên kế hoạch xây dựng toàn bộ lực lượng lao động là tác nhân AI cho mạng lưới hậu cần của mình. Theo tờ Wall Street Journal, công ty có kế hoạch tạo ra “các tác nhân quản lý”, “tác nhân kiểm toán” và “tác nhân công nhân” nhằm tạo ra một chuỗi giải trình trách nhiệm cho các hành động của chúng.
Chủ đề các tác nhân làm việc cùng nhau được hưởng ứng bởi công ty dịch vụ thực phẩm Bắc Mỹ Gordon Food Service, đơn vị đang sử dụng các tác nhân đa nhóm để định hình lại chiến lược tìm ồn nguồn cung ứng sản phẩm của mình.
Khi các công ty nhanh chóng áp dụng các hệ thống AI mới nhất, các tác nhân đang đảm nhận các vai trò ngày càng đa dạng tại nơi làm việc, tận dụng khả năng tự thực hiện công việc của chúng.
Tất cả đều được thúc đẩy bởi kinh tế học, với 88% doanh nghiệp áp dụng sớm báo cáo rằng họ đã thu được lợi nhuận đầu tư từ ít nhất một ứng dụng của tác nhân AI, theo khảo sát của Google đối với các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cấp cao.
Gã khổng lồ bán lẻ Amazon cho biết khách hàng tương tác với tác nhân AI Rufus của họ trong khi mua sắm có khả năng mua hàng cao hơn 60% so với những người không nhận được sự trợ giúp từ Rufus. Nhìn chung, Rufus dự kiến sẽ tạo ra hơn 10 tỷ USD doanh thu hàng năm bổ sung cho Amazon, so với mức cơ sở khi không có Rufus.
Dự đoán những lợi ích từ các tác nhân, công ty tư vấn toàn cầu McKinsey hiện đã có 25.000 tác nhân thực hiện các nhiệm vụ khác nhau. Họ có kế hoạch sở hữu số lượng tác nhân AI ngang bằng với nhân viên con người vào năm 2027.
Và việc phát hành các mô hình mới, chẳng hạn như Mythos của Anthropic, sẽ mở rộng những gì có thể làm được và có khả năng đẩy nhanh việc triển khai tác nhân.
Agents still can ’t do it alone
Các tác nhân vẫn không thể tự mình làm tất cả
Một nghiên cứu năm 2023 do tôi thực hiện cho thấy AI có khả năng mô phỏng các năng lực của con người như nhận thức, ra quyết định, sáng tạo và cộng tác với con người cùng các tác nhân khác. Tuy nhiên, sự mô phỏng này vẫn chưa hoàn hảo, vì vậy các tác nhân cần có sự hỗ trợ.
Ví dụ, các tác nhân rất tháo vát và bền bỉ. Chúng cố gắng lặp đi lặp lại cho đến khi đạt được kết quả, mà không bị mất động lực như con người đôi khi gặp phải. Nhưng chúng cũng có thể cư xử một cách khó đoán, thậm chí thực hiện các hành động có hại, chẳng hạn như xóa email hoặc tiến hành một chiến dịch bôi nhọ. Và nghiên cứu minh họa rằng các tác nhân có thể dễ dàng bị lừa để có hành vi xấu, chẳng hạn như quá đà khi được bảo không được làm điều gì đó, bị thuyết phục bởi những lời kêu gọi khẩn cấp của con người và các thủ thuật thao túng đơn giản.
Các tác nhân cũng có thể có những điểm kỳ quặc, sử dụng các biểu tượng cảm xúc kỳ lạ trong văn bản kinh doanh trang trọng hoặc trả lời một cách hoài nghi khi bạn chỉ muốn có các dữ liệu thực tế. Và không giống như con người, các tác nhân thiếu cảm xúc, sự tự nhận thức hay ý định. Khi chúng thất bại, chẳng hạn như theo đuổi các mục tiêu không phù hợp, điều đó không mang tính cá nhân, cũng giống như việc một chiếc máy pha cà phê bị hỏng không phải do nó hằn học.
Tóm lại, các tác nhân có thể hành động theo những cách khó lường, và rất khó để biết khi nào điều đó sẽ xảy ra. Quản lý sự bất định này là một nhiệm vụ mới đối với nhân viên, và nó xuất hiện vào thời điểm mà nhiều nhà tuyển dụng kỳ vọng cao hơn về mức độ tăng năng suất từ việc áp dụng các tác nhân AI.
Điểm mấu chốt là nếu bạn hiểu cách tác nhân của mình hành động, bạn sẽ có thể làm việc năng suất hơn với chúng, ở vị thế tốt hơn để tránh rủi ro và bản thân bạn cũng sẽ được trân trọng hơn.
Get to know your agent
Tìm hiểu về tác nhân của bạn
Vậy bạn phải làm gì nếu sếp của bạn đột nhiên thông báo rằng từ nay bạn sẽ làm việc với một tác nhân AI?
Giống như cách bạn làm với một đồng nghiệp là con người mới, điều đầu tiên bạn nên làm là tìm hiểu về nó. Về cơ bản, bạn cần học cách cộng tác hiệu quả với các tác nhân, cách đánh giá hiệu suất của chúng, điều gì thúc đẩy chúng và các hàm ý đạo đức liên quan.
Và sau đó hãy bắt tay ngay vào việc. Giao cho tác nhân một nhiệm vụ và quan sát cách nó phản hồi. Thử nghiệm các cách tiếp cận khác nhau và chú ý đến chất lượng đầu ra, hành vi và phong cách của nó. Tập trung vào ba yếu tố thiết yếu:
Sự rõ ràng về ý định: Xác định chính xác những việc cần làm thông qua các hướng dẫn rõ ràng, thông tin mà tác nhân của bạn cần, vai trò mà tác nhân của bạn đang đảm nhận, các giới hạn về hành vi và thế nào là thành công đối với nhiệm vụ đó.
Đánh giá kết quả dựa trên các tiêu chí rõ ràng.
Hướng dẫn tác nhân trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ bằng cách trả lời các câu hỏi khi chúng phát sinh.
Nhìn chung, điều này sẽ giúp bạn sử dụng hiệu quả và đánh giá một cách phản biện các tác nhân AI.
Leaning into your humanness
Dựa vào bản chất con người của bạn
Người đồng nghiệp ngồi cạnh bàn làm việc là tác nhân của bạn vẫn cần bạn – và bản chất con người của bạn – để hoạt động hiệu quả.
Ngày càng có nhiều sự thấu hiểu rằng trong một thế giới tràn ngập các tác nhân, một số kỹ năng nhất định, chẳng hạn như phân tích thông tin, đang trở nên ít quan trọng hơn, trong khi các kỹ năng khác, chẳng hạn như kỹ năng giao tiếp và quan hệ liên cá nhân, lại ngày càng quan trọng hơn. Hãy nghĩ xem: Không có tác nhân AI nào có thể đọc vị một căn phòng như con người và cảm nhận được bầu không khí.
Nhưng việc chuyển đổi sẽ không hề dễ dàng. Nó sẽ đòi hỏi cả công sức về mặt tâm lý.
Researcher Tomas Chamorro-Premuzic
Nhà nghiên cứu Tomas Chamorro-Premuzic gợi ý hãy kết nối với những người khác theo cách mà chỉ con người mới có thể làm được, và khơi dậy sự tò mò của bạn, trong khi tác nhân của bạn xử lý những công việc tẻ nhạt. Nói cách khác, hãy tập trung vào những phẩm chất mà các tác nhân AI không có, chẳng hạn như khả năng nắm bắt các tín hiệu phi ngôn ngữ, thuyết trình với nét chạm của con người, quản lý xung đột và xây dựng mối quan hệ. Những kỹ năng này là chất keo kết nối các đội ngũ con người lại với nhau.
AI
Các tác nhân AI có xu hướng trở thành một phần quan trọng tại nơi làm việc. Nhưng cách thức và tốc độ diễn ra điều đó như thế nào vẫn còn là một ẩn số.
Để tận dụng tối đa điều này, hãy học cách làm việc hiệu quả với các tác nhân và ôm lấy bản chất con người của chính bạn. Bằng cách này, bạn sẽ ở vị thế tốt hơn để đưa ra các quyết định sáng suốt về cách tương tác với cả con người lẫn các tác nhân.
Nigel Melville
Nigel Melville là cố vấn cho các tổ chức trong lĩnh vực AI, sở hữu cổ phần tại một số công ty công nghệ cung cấp dịch vụ AI, và đã nhận được tài trợ từ các tổ chức lãnh đạo CNTT để thực hiện nghiên cứu về AI trong các tổ chức. Ông không sở hữu cổ phần trong bất kỳ công ty nào tập trung vào AI có tính tác nhân (agentic AI) .
có thể bạn cũng quan tâm
-

Làm thế nào để biết đã đến lúc nên nghỉ việc ở công việc đầu tiên của bạn
How to know if it’s time to quit your first job
-

Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy thực phẩm và tập thể dục có thể điều trị trầm cảm hiệu quả như chuyên gia tâm lý. Và lại tiết kiệm chi phí hơn
Food and exercise can treat depression as well as a psychologist, our study found. And it’s cheaper