Tranh minh họa của Tove Jansson cho tác phẩm The Hobbit nắm bắt ‘sự thật xuất thần’ của tuổi thơ

Tove Jansson’s illustrations for The Hobbit capture the ‘ecstatic truth’ of childhood

Tranh minh họa của Tove Jansson cho tác phẩm The Hobbit nắm bắt ‘sự thật xuất thần’ của tuổi thơ
Tom Emanuel, PhD, English Literature, University of Glasgow
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Long before I knew Finnish-Swedish author and artist Tove Jansson as the creator of the Moomins, I knew her as a name in the margins of The Annotated Hobbit.

Rất lâu trước khi tôi biết đến tác giả kiêm họa sĩ người Thụy Điển gốc Phần Lan Tove Jansson với tư cách là “mẹ đẻ” của gia đình Moomin, tôi đã biết đến tên tuổi của bà nằm ở phần lề của cuốn The Annotated Hobbit.

Edited by Tolkien scholar Douglas A. Anderson, the book contains explanations of the numerous literary allusions and references to the wider Middle–earth legendarium which dot the landscape of J.R.R. Tolkien’s first novel. It also features more than 150 illustrations from global editions of Tolkien’s beloved classic, including several of Jansson’s for the Swedish translation – En Hobbit’s Äventyr (A Hobbit’s Adventure, 1962) .

Do học giả về Tolkien Douglas A. Anderson biên tập, cuốn sách chứa đựng những lời giải thích về các điển tích văn học phong phú và các tài liệu tham khảo về truyền thuyết vùng Trung Địa rộng lớn hơn vốn xuất hiện rải rác trong tiểu thuyết đầu tay của J.R.R. Tolkien. Sách cũng bao gồm hơn 150 hình minh họa từ các ấn bản trên toàn cầu cho tác phẩm kinh điển được yêu thích của Tolkien, trong đó có một số bức của Jansson dành cho bản dịch tiếng Thụy Điển – En Hobbit’s Äventyr (Cuộc phiêu lưu của một Hobbit, 1962) .

The recent release of The Hobbit: Illustrated by Tove Jansson marks the first time that a full edition of her Tolkien illustrations has appeared in English. And perhaps now the general reader may understand why my child self was so intrigued by them.

Việc phát hành gần đây cuốn sách The Hobbit: Illustrated by Tove Jansson đánh dấu lần đầu tiên một phiên bản đầy đủ các bức vẽ minh họa về Tolkien của bà xuất hiện bằng tiếng Anh. Và có lẽ giờ đây, độc giả đại chúng có thể hiểu tại sao phiên bản thời thơ ấu của tôi lại bị chúng mê hoặc đến vậy.

The creator of the Moomins and the maker of Middle–earth may not seem like an obvious pairing, but there are certain parallels between them. Jansson was a Swedish-speaking Finn. Finland’s national epic, The Kalevala (1835) , exercised an enormous influence on Tolkien’s legendarium.

Người sáng tạo ra thế giới Moomin và người kiến tạo nên vùng Trung Địa thoạt nghe có vẻ không phải là một sự kết hợp hiển nhiên, nhưng giữa họ lại có những điểm tương đồng nhất định. Jansson là một người Phần Lan nói tiếng Thụy Điển. Sử thi quốc gia của Phần Lan, The Kalevala (1835) , đã có ảnh hưởng cực kỳ lớn đến hệ thống truyền thuyết của Tolkien.

Both Tolkien and Jansson’s respective imaginations were fundamentally shaped by Finnish myth and folklore. Moreover, Tolkien heavily borrowed from what he called the “linguistic aesthetics” of Finnish for his invented Elvish language Quenya.

Trí tưởng tượng của cả Tolkien và Jansson đều được định hình một cách căn bản bởi thần thoại và văn hóa dân gian Phần Lan. Hơn nữa, Tolkien đã vay mượn rất nhiều từ cái gọi là “tính thẩm mỹ ngôn ngữ” của tiếng Phần Lan để sáng tạo ra tiếng Elf (Quenya) .

Even bearing this in mind, Jansson’s black–and–white illustrations are very clearly a product of a world before Peter Jackson’s Lord of the Rings trilogy (2001-2003) set the benchmark for visual adaptations of Tolkien’s work.

Ngay cả khi ghi nhớ điều này, những bức minh họa đen trắng của Jansson rõ ràng vẫn là sản phẩm của một thế giới trước khi bộ ba phim Chúa tể những chiếc nhẫn của Peter Jackson (2001-2003) thiết lập tiêu chuẩn vàng cho các chuyển thể hình ảnh từ tác phẩm của Tolkien.

From Moominvalley to Middle–earth

Từ Thung lũng Moomin đến vùng Trung Địa

In 1962, fantasy had not yet solidified as a distinct publishing genre. It would take the transformation of The Lord of the Rings into a full–blown cultural phenomenon in the late 1960s to do that. This gave artists greater license to interpret The Hobbit as a standalone work of children’s literature, rather than as a prequel to an epic masterpiece.

Vào năm 1962, thể loại giả tưởng vẫn chưa được định hình rõ ràng như một dòng sách riêng biệt. Phải đến khi The Lord of the Rings biến thành một hiện tượng văn hóa bùng nổ vào cuối những năm 1960 thì điều đó mới xảy ra. Điều này mang lại cho các nghệ sĩ quyền tự do lớn hơn trong việc diễn giải The Hobbit như một tác phẩm văn học thiếu nhi độc lập, thay vì chỉ là phần tiền truyện của một kiệt tác sử thi.

Jansson did not take The Hobbit’s intended audience as an excuse to “soften” her visualisation of Middle–earth, however. In a 1961 essay, she opined that there is an “intense horror sensation […] in every honest children’s book”. As scholar of children’s literature Olga Holownia has explained: “An opportunity to create horror-infused landscapes was Jansson’s key motivation behind taking on the Tolkien commission. She found the scenery ‘seductive in its macabre ferocity’.”

Tuy nhiên, Jansson không coi đối tượng độc giả mục tiêu của The Hobbit là cái cớ để “làm mềm hóa” góc nhìn trực quan của bà về vùng Trung Địa. Trong một bài tiểu luận năm 1961, bà cho rằng có một “cảm giác kinh hoàng mãnh liệt […] trong mọi cuốn sách thiếu nhi chân chính.” Như nhà nghiên cứu văn học thiếu nhi Olga Holownia đã giải thích: “Cơ hội tạo ra những khung cảnh đậm chất kinh dị chính là động lực cốt lõi đằng sau quyết định nhận lời thực hiện dự án Tolkien của Jansson. Bà thấy phong cảnh ở đó ‘sức hút mãnh liệt trong sự hung tàn rùng rợn’.”

Jansson’s work on The Hobbit bears this out. Filled with dynamic movement and a sense of the sublime, it showcases a different side of her visual personality, even as its bears her unmistakable artistic imprint.

Công việc của Jansson trong The Hobbit đã minh chứng cho điều này. Tràn ngập chuyển động năng động và cảm giác hoành tráng, tác phẩm thể hiện một khía cạnh khác trong phong cách trực quan của bà, ngay cả khi nó vẫn mang dấu ấn nghệ thuật không thể nhầm lẫn của bà.

There is more than a hint of Snufkin (the free–spirited wanderer of her Moomin stories) about her Bilbo in his travelling cloak and out–sized hat. But the Misty Mountains are as far from Moominvalley as it’s possible to get, and the ruined gates of the Lonely Mountain resemble the monstrous jaws of Smaug the dragon himself, with plumes of billowing steam and dragon–fire.

Có một chút hơi hướng của Snufkin (gã lãng tử tự do trong những câu chuyện về Moomin) phảng phất ở nhân vật Bilbo của bà trong chiếc áo choàng du hành và chiếc mũ rộng vành. Nhưng Dãy núi Sương mù lại cách xa Thung lũng Moomin nhất có thể, và những cánh cổng đổ nát của Ngọn núi Cô đơn trông giống như hàm răng quái dị của chính con rồng Smaug, với từng cột khói cuồn cuộn và ngọn lửa của rồng.

Here and elsewhere, the characters are literally dwarfed by the landscapes they move through and the creatures they meet there. Consider Jansson’s Gollum. Far from a gnarled, shrunken hobbit, he towers over Bilbo like a slimy cave–troll. Those looking for illustrations that precisely match Tolkien’s words will find themselves disappointed. But I would argue that Jansson captured the “ecstatic truth” of being a small person in a vast and imposing world – that is to say, of being a child.

Ở đây và ở nhiều nơi khác, các nhân vật thực sự trở nên nhỏ bé trước cảnh quan mà họ đi qua và những sinh vật họ gặp ở đó. Hãy nhìn nhân vật Gollum của Jansson. Khác xa với một gã hobbit cằn cỗi, co quắp, hắn sừng sững che khuất Bilbo như một con quỷ hang nhầy nhụa. Những ai đang tìm kiếm những hình ảnh minh họa hoàn toàn trùng khớp với câu chữ của Tolkien sẽ cảm thấy thất vọng. Nhưng tôi cho rằng Jansson đã nắm bắt được “sự thật xuất thần” của việc là một kẻ nhỏ bé trong một thế giới bao la và hùng vĩ – nghĩa là, của một đứa trẻ.

There is no surviving record of Tolkien’s opinion of Jansson’s work. What we do know is that he was iffy on the idea of fantasy illustration at all. In his seminal essay On Fairy–Stories (1947) , he wrote:

Không có tài liệu nào còn sót lại ghi lại ý kiến của Tolkien về tác phẩm của Jansson. Những gì chúng ta biết là ông khá hoài nghi về ý tưởng minh họa truyện giả tưởng nói chung. Trong bài tiểu luận kinh điển Bàn về Truyện Cổ tích (On Fairy-Stories, 1947) , ông viết:

If a story says ‘he climbed a hill and saw a river in the valley below,’ the illustrator may catch, or nearly catch, his own vision of such a scene; but every hearer of the words will have his own picture, and it will be made out of all the hills and rivers and dales he has ever seen, but especially out of The Hill, The River, The Valley which were for him the first embodiment of the word.
Nếu một câu chuyện kể rằng ‘anh ta trèo lên một ngọn đồi và nhìn thấy một dòng sông ở thung lũng bên dưới,’ họa sĩ minh họa có thể nắm bắt, hoặc gần như nắm bắt được tầm nhìn của chính anh ta về một khung cảnh như vậy; nhưng mọi thính giả nghe những lời đó sẽ có bức tranh của riêng họ, và nó sẽ được tạo nên từ tất cả các ngọn đồi, dòng sông và thung lũng mà họ từng thấy, đặc biệt là từ Ngọn đồi, Dòng sông, Thung lũng từng là hiện thân đầu tiên của từ ngữ đối với họ.

Tolkien’s stated beliefs about visual art and fantasy hardly stopped him from illustrating his own work. Indeed, since The Hobbit’s publication in 1937, Tolkien’s pictures have become all but canonical.

Những quan niệm đã nêu của Tolkien về nghệ thuật thị giác và truyện giả tưởng hầu như không ngăn cản việc ông tự minh họa cho tác phẩm của chính mình. Thật vậy, kể từ khi The Hobbit được xuất bản vào năm 1937, các bức vẽ của Tolkien hầu như đã trở thành kinh điển.

Anyone who has ever watched Hayao Miyazaki’s Spirited Away (2001) or Guillermo del Toro’s Pan’s Labyrinth (2006) – or, for that matter, Jackson’s Lord of the Rings – will know that visual media possess unique enchantments of their own. So, too, does the work of Tove Jansson.

Bất cứ ai từng xem Spirited Away của Hayao Miyazaki (2001) hay Pan’s Labyrinth của Guillermo del Toro (2006) – hay nói rộng ra là Chúa tể những chiếc nhẫn của Jackson – đều sẽ biết rằng các phương tiện truyền thông trực quan sở hữu những sức hút kỳ diệu độc đáo của riêng chúng. Và tác phẩm của Tove Jansson cũng vậy.

Tom Emanuel does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Tom Emanuel không làm việc cho, không tư vấn, không sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không công bố bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.