Tại sao xì hơi lại có mùi khó ngửi đến vậy? Một nhà vi sinh vật học giải thích về những mùi hôi đang hình thành trong đường ruột của bạn
Why do farts smell so bad? A microbiologist explains the odors brewing in your gut

Curious Kids (Trẻ em tò mò) là một chuyên mục dành cho trẻ em ở mọi lứa tuổi. Nếu cháu có câu hỏi nào muốn được chuyên gia giải đáp, hãy gửi về địa chỉ CuriousKidsUS@theconversation.com.
Why do farts smell so bad ? –Daisy ,age 7,New York,New York
Tại sao xì hơi lại có mùi khó ngửi đến vậy? – Daisy, 7 tuổi, New York, New York
Một người khỏe mạnh xì hơi khoảng từ 14 đến 20 lần mỗi ngày. Tổng cộng lại, lượng khí đó đủ để làm đầy một quả bóng bay dự tiệc cực kỳ bốc mùi.
Xì hơi được tạo thành từ các loại khí do hàng nghìn tỷ sinh vật nhỏ bé gọi là vi sinh vật (chủ yếu là vi khuẩn) sống trong đường ruột của bạn tạo ra. Những sinh vật này có một công việc quan trọng: Chúng giúp nghiền nát thức ăn mà dạ dày của bạn không thể tự phân hủy. Trong quá trình đó, chúng hoạt động giống như những nhà máy hóa chất mini cung cấp cho bạn chất dinh dưỡng đồng thời thải ra các khí thải vào đường ruột. Những khí này trộn lẫn với không khí bạn nuốt vào và các loại khí khác mà bạn tạo ra trong quá trình tiêu hóa. Sau khi đi qua ruột, chúng thoát ra từng đợt dưới dạng tiếng xì hơi.
Là một nhà vi sinh vật học, tôi nghiên cứu các cộng đồng vi khuẩn, được gọi là hệ vi sinh vật (microbiome) , ở các vùng khác nhau trên cơ thể con người. Hệ vi sinh vật trong đường ruột đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe của bạn. Việc sản xuất ra khí là dấu hiệu cho thấy vi khuẩn trong hệ vi sinh vật đường ruột đang làm tốt công việc của chúng. Xì hơi cũng giúp giảm bớt áp lực trong bụng và ngăn ngừa tình trạng đầy hơi, chuột rút đau đớn.
Vì vậy, bạn có thể tự hỏi: Tại sao một quá trình bình thường và lành mạnh của cơ thể lại gây ra mùi hôi khó chịu đến vậy?
What ’s in a fart ?
Có gì trong một cú xì hơi?
Xì hơi hầu như được tạo thành từ các loại khí không mùi giống như không khí chúng ta đang hít thở.
Từ 20% đến 90% thể tích của một cú xì hơi bao gồm nitơ, chất chiếm hơn ba phần tư không khí. Lên đến 10% cú xì hơi là oxy, thứ mà con người cần để thở. Lên đến 30% là carbon dioxide, lên đến 50% là hydro và lên đến 10% là metan. Vi khuẩn tạo ra phần lớn carbon dioxide, hydro và metan, mặc dù một phần carbon dioxide được tạo ra khi dịch tiêu hóa trộn lẫn với axit dạ dày.
Nhưng hãy khoan: Đây không phải là những loại khí mang lại cho cú xì hơi nhiều loại mùi thơm thú vị. Điều làm cho xì hơi có mùi khó chịu như vậy là các phân tử khí khác chứa nguyên tố lưu huỳnh. Bản thân lưu huỳnh nguyên chất không có mùi, nhưng khi kết hợp với các nguyên tố khác, nó tạo ra các phân tử bốc mùi nồng nặc.
Một thủ phạm chính là hydro sulfide, nổi tiếng với mùi giống trứng thối. Những chất khác bao gồm methanethiol, có mùi giống bắp cải, nước cống hoặc mùi chồn hôi, và dimethyl sulfide, tấn công khứu giác với mùi ngô luộc, tảo hoặc hải sản.
Chỉ cần một lượng rất nhỏ: Một phân tử hydro sulfide trộn lẫn trong 1 triệu phân tử khí khác cũng đủ sức mạnh để tạo ra mùi. Điều đó tương đương với một hạt ngô trong một xe tải chở khoảng 1.250 bắp ngô, hoặc 10 viên gạch trong tổng số tất cả các viên gạch tạo nên tòa nhà Empire State ở Thành phố New York. Các loại khí chứa lưu huỳnh khác có thể bị phát hiện qua khứu giác ngay cả ở nồng độ nhỏ hơn thế nhiều.
Your gut ’s source of grody gases
Nguồn gốc của những làn khí bốc mùi trong đường ruột của bạn
Yếu tố chính quyết định loại khí nào và hàm lượng bao nhiêu có trong cú xì hơi của bạn chính là những thực phẩm mà hệ vi sinh vật đường ruột của bạn được ăn.
Một số loại thực phẩm thường được gọi là đồ ăn vặt (junk food) , bao gồm kẹo hoặc thực phẩm ăn kiêng có chứa chất làm ngọt nhân tạo hoặc siro, có thể làm thay đổi cách vi khuẩn tiêu hóa thức ăn. Các loại thực phẩm giàu chất xơ như các loại đậu và ngũ cốc cũng có tác dụng này. Những thực phẩm này có thể khiến cơ thể bạn sản xuất nhiều khí xì hơi hơn, thường là với âm lượng lớn hơn và tiếng động to hơn.
Tuy nhiên, tiếng xì hơi to nhất không phải lúc nào cũng là cái nặng mùi nhất. Chính những cú xì hơi có chứa lưu huỳnh mới là thứ tạo ra mùi hôi nồng nặc.
Thức ăn là nguồn cung cấp axit amin chính – những chất dinh dưỡng xây dựng nên protein mà cơ thể cần để hoạt động và phát triển. Hai loại axit amin là methionine và cysteine có chứa lưu huỳnh, và chúng có rất nhiều trong thịt, sữa, trứng, và ở mức độ thấp hơn là các loại đậu và ngũ cốc. Một số loại thực phẩm – đáng chú ý nhất là các loại rau như bắp cải, bông cải xanh, cải brussels và súp lơ – có chứa các phân tử khác cũng có lưu huỳnh trong đó.
Khi bạn ăn thực phẩm giàu lưu huỳnh, vi khuẩn đường ruột sẽ tiêu hóa chúng để tạo ra các loại khí chứa lưu huỳnh. Điều đó có thể dẫn đến những cú xì hơi vô cùng hôi thối, với mùi chính xác được điều chỉnh theo chế độ ăn uống của bạn – cũng như sức khỏe tổng thể của bạn. Trên thực tế, tình trạngì hơi có mùi hôi kéo dài có thể là dấu hiệu của bệnh tật, chẳng hạn như hội chứng ruột kích thích hoặc chứng không dung nạp/nhạy cảm với thực phẩm, và bạn có thể cần phải đi khám bác sĩ.
Farts in the wild
Xì hơi trong tự nhiên
Như bạn có thể biết từ kinh nghiệm thực tế, việc nhịn xì hơi cho đến khi nó biến mất là điều bất khả thi. Nó sẽ thoát ra bằng cách nào đó – đôi khi với tốc độ lên tới 10 feet (khoảng 3 mét) mỗi giây, theo ước tính thô sơ bao gồm cả của tôi. Luồng khí này thoát ra khỏi cơ thể làm cho các mô xung quanh rung lên, thường gây ra một âm thanh khá xấu hổ.
Xì hơi đã là đề tài của những trò đùa trong hàng thiên niên kỷ. Theo Sách Kỷ lục Guinness, trò đùa cũ nhất từng được ghi lại là một câu tục ngữ phổ biến có từ khoảng 3.900 năm trước, cảnh báo những người chồng mới cưới về chứng xì hơi của vợ họ. Sự phổ biến của những trò đùa về xì hơi vẫn rất mạnh mẽ. Ví dụ, trong bộ phim “Kẻ cắp mặt trăng” (Despicable Me) năm 2010, phù thủy công nghệ điên rồ Dr. Nefario đã nghe nhầm yêu cầu của sếp về một khẩu súng phi tiêu (dart gun) thành một khẩu súng bắn hơi (fart gun hay Fart Blaster) , thứ mà giờ đây đã trở thành một món đồ chơi phổ biến ngoài đời thực.
Nhưng đôi khi quá trình tự nhiên này của cơ thể lại thực sự phiền toái – giống như khi ở trên máy bay. Áp suất cabin trong chuyến bay thường thấp hơn áp suất không khí bình thường trên mặt đất, điều này có thể khiến khí trong đường ruột của bạn nở ra, thúc đẩy việc xì hơi nhiều hơn. Để bảo vệ mũi của những hành khách bị kẹt cùng nhau trên bầu trời thân thiện, các nhà nghiên cứu đã thiết kế đệm ghế và chăn có chứa các chất hấp thụ lưu huỳnh, chẳng hạn như than hoạt tính. Cho đến nay, chưa có hãng hàng không nào áp dụng các công nghệ giảm mùi này, nhưng bạn hoàn toàn có thể tự mua chúng.
Bất chấp việc xì hơi làm tra tấn các giác quan, khả năng phát hiện ra chúng có nghĩa là mũi của bạn đang làm chính xác những gì tiến hóa thiết kế ra nó: hoạt động như một cảm biến hóa học đối với các loại khí chứa lưu huỳnh. Con người có thể phát hiện ra hydro sulfide và methanethiol ở nồng độ cực nhỏ, ngay cả khi có chưa tới một phân tử của các hợp chất này giữa hàng tỷ phân tử khác.
Những mùi này có thể báo hiệu sự hiện diện của các chất đang phân hủy và hoạt động của vi khuẩn có thể ẩn chứa các mầm bệnh khiến bạn ngã bệnh, hoặc các môi trường chết chóc như đầm lầy, hang động tù đọng và miệng núi lửa có thể làm bạn ngạt thở và mất mạng.
Vì vậy, lần tới khi bạn thả ra một cú xì hơi đủ nồng nặc để làm trống cả căn phòng, đừng xin lỗi – hãy nói rằng bạn đang thực hiện một màn trình diễn trực tiếp về hóa học tự nhiên mà quá trình tiến hóa đã mất cả eon (vạn kỷ) mới hoàn thiện được.
Xin chào các bạn nhỏ tò mò! Cháu có câu hỏi nào muốn chuyên gia giải đáp không? Hãy nhờ người lớn gửi câu hỏi của cháu tới CuriousKidsUS@theconversation.com. Hãy cho chúng tôi biết tên, độ tuổi và thành phố cháu đang sống nhé.
Và vì sự tò mò không có giới hạn tuổi tác – người lớn ơi, hãy cho chúng tôi biết cả những điều quý vị đang thắc mắc nữa nhé. Chúng tôi không thể trả lời mọi câu hỏi, nhưng chúng tôi sẽ cố gắng hết sức.
Brenda
Brenda A. Wilson không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào có liên quan ngoài học hàm học vị của mình.
có thể bạn cũng quan tâm
-

Quảng cáo Giáng sinh của John Lewis khắc họa nhu cầu sâu sắc dành cho những người bà
The John Lewis Christmas ad captures the deep need for grandmothers
-

Tại sao giai đoạn giữa sự nghiệp lại là thời điểm dễ dẫn đến kiệt sức và căng thẳng công việc
Why mid-career is such a dangerous time for burnout and workplace stress