ricding

Rèn luyện văn hoá đọc

‘Ly hôn trong thầm lặng’ gọi tên một vấn đề cũ — sự xói mòn dần dần của sự thân mật

‘Quiet divorcing’ puts a new name to an old problem — the slow erosion of intimacy

‘Ly hôn trong thầm lặng’ gọi tên một vấn đề cũ — sự xói mòn dần dần của sự thân mật
Emily Impett, Professor of Psychology, University of Toronto
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Some relationships end loudly, most end quietly. There is no dramatic fight or sudden revelation. Instead, partners gradually stop showing up for each other in small, everyday ways.

Một số mối quan hệ kết thúc trong ồn ào, nhưng phần lớn lại kết thúc trong lặng lẽ. Không có cuộc cãi vã kịch tính hay sự vỡ lở bất ngờ nào xảy ra. Thay vào đó, các cặp đôi dần ngừng quan tâm đến nhau qua những điều nhỏ nhặt, thường nhật.

The legal divorce, if it comes at all, is simply the final step in a separation that happened long before. “Quiet divorcing,” the term given to this slow, mostly invisible retreat from a long–term relationship, has recently gone viral.

Vụ ly hôn pháp lý, nếu thực sự diễn ra, chỉ đơn giản là bước cuối cùng của một sự chia rẽ đã diễn ra từ lâu trước đó. “Ly hôn trong thầm lặng” (Quiet divorcing) , thuật ngữ dùng để chỉ sự rút lui chậm chạp và hầu như vô hình khỏi một mối quan hệ lâu dài này, gần đây đã lan truyền chóng mặt.

Borrowing from the term “quiet quitting,” it has caught fire because it names an experience many people recognize but rarely articulate.

Mượn ý từ cụm từ “nghỉ việc trong thầm lặng” (quiet quitting) , thuật ngữ này đã gây sốt vì nó gọi tên một trải nghiệm mà nhiều người nhận ra nhưng hiếm khi diễn tả thành lời.

When relationships unravel slowly, it can feel confusing or even invisible to the couple themselves. But while the label “quiet divorcing” is new, relationship science has been studying this slow–burn breakup process for decades.

Khi các mối quan hệ tan vỡ một cách chậm rãi, chính các cặp đôi có khi cũng cảm thấy hoang mang hoặc thậm chí không nhận ra. Nhưng dù nhãn dán “ly hôn trong thầm lặng” là mới, khoa học về các mối quan hệ đã nghiên cứu quá trình chia tay âm ỉ này trong nhiều thập kỷ.

The danger of emotionally disengaging

Sự nguy hiểm của việc rút lui cảm xúc

Relationships can unravel in different ways, as American psychologist John Gottman’s research shows. Some couples experience escalating conflict early on, but for many long–term partnerships, the earliest signs of trouble are subtle: moments of emotional withdrawal or small bids for connection that go unanswered.

Các mối quan hệ có thể tan vỡ theo nhiều cách khác nhau, như nghiên cứu của nhà tâm lý học người Mỹ John Gottman đã chỉ ra. Một số cặp đôi trải qua xung đột leo thang ngay từ đầu, nhưng đối với nhiều mối quan hệ lâu dài, những dấu hiệu rắc rối đầu tiên lại rất tinh vi: những khoảnh khắc rút lui về mặt cảm xúc hoặc những tín hiệu nhỏ muốn kết nối nhưng bị bỏ ngơ.

Relationship bids can come in different forms: a funny message during the day or pointing out a bird on a walk. When partners turn toward them with interest or warmth, closeness is strengthened. When those bids are ignored or brushed aside, distance slowly grows.

Các tín hiệu kết nối trong mối quan hệ có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức: một tin nhắn hài hước trong ngày hoặc việc chỉ vào một chú chim trong lúc đi dạo. Khi đối phương đón nhận chúng bằng sự hứng thú hoặc ấm áp, sự gần gũi sẽ được củng cố. Khi những tín hiệu đó bị phớt lờ hoặc gạt bỏ, khoảng cách sẽ từ từ nới rộng.

Longitudinal studies — research that follows the same couples over time — reveal that declines in positive engagement are a powerful predictor of relationship distress and, for couples who eventually separate after many years together, they often precede visible conflict by a long time.

Các nghiên cứu dọc — loại hình nghiên cứu theo dõi cùng một nhóm các cặp đôi theo thời gian — tiết lộ rằng sự sụt giảm trong việc tương tác tích cực là một dấu hiệu dự báo mạnh mẽ về sự rạn nứt trong mối quan hệ, và đối với những cặp đôi cuối cùng cũng phải chia tay sau nhiều năm chung sống, chúng thường xuất hiện trước các xung đột rõ rệt một khoảng thời gian dài.

In these relationships, satisfaction frequently shows a two–phase pattern: a long period of quiet disengagement followed by a sharper drop as the relationship approaches its endpoint. By the time problems are confronted directly, the emotional infrastructure of the relationship may already be hollowed out.

Trong những mối quan hệ này, sự thỏa mãn thường thể hiện theo mô hình hai giai đoạn: một khoảng thời gian dài hững hờ âm thầm theo sau là sự sụt giảm nghiêm trọng hơn khi mối quan hệ tiến đến hồi kết. Vào thời điểm các vấn đề được đối mặt trực diện, nền tảng cảm xúc của mối quan hệ có lẽ đã bị bào mòn rỗng ruột từ trước.

Boredom makes reconnecting harder

Sự nhàm chán khiến việc hàn gắn trở nên khó khăn hơn

Boredom — a sense of predictability, stagnation and diminished excitement — is another key driver of slow relational decline.

Sự nhàm chán — cảm giác dễ đoán định, trì trệ và mất đi sự hào hứng — là một nguyên nhân chính khác dẫn đến sự suy giảm chậm chạp của mối quan hệ.

In a nine–year longitudinal study, research found that couples who reported more boredom were less satisfied, even after researchers accounted for how satisfied couples were at the beginning of the study, an effect explained by declines in emotional closeness over time.

Trong một nghiên cứu dọc kéo dài chín năm, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các cặp đôi báo cáo cảm thấy chán nản nhiều hơn thì mức độ thỏa mãn cũng thấp hơn, ngay cả sau khi các nhà nghiên cứu đã tính đến mức độ thỏa mãn của họ từ đầu nghiên cứu. Hiệu ứng này được giải thích bởi sự suy giảm về độ gần gũi về mặt cảm xúc theo thời gian.

Other research shows that on days when couples feel bored, they are also less likely to engage in exciting, shared activities, and when they do, those moments feel less enjoyable and connecting. Over time, reductions in shared growth opportunities predict meaningful drops in romantic passion.

Các nghiên cứu khác cho thấy vào những ngày các cặp đôi cảm thấy nhàm chán, họ cũng ít có khả năng tham gia vào các hoạt động chung thú vị hơn, và nếu có tham gia, những khoảnh khắc đó cũng kém phần vui vẻ và gắn kết. Theo thời gian, việc giảm sụt các cơ hội cùng nhau phát triển là điềm báo cho sự sụt giảm đáng kể về ngọn lửa đam mê lãng mạn.

This helps explain why many partners “feel done” long before they officially end their relationship.

Điều này giúp giải thích tại sao nhiều người lại cảm thấy “mọi chuyện đã chấm dứt” từ rất lâu trước khi họ chính thức đặt dấu chấm hết cho mối quan hệ của mình.

Relationships rarely collapse in a single moment. They fade through the quiet loss of shared moments that once made the relationship feel alive.

Các mối quan hệ hiếm khi đổ vỡ chỉ trong một khoảnh khắc. Chúng phai nhạt qua sự biến mất âm thầm của những khoảnh khắc chung từng khiến mối quan hệ ấy tràn đầy sức sống.

Why the term resonates right now

Tại sao thuật ngữ này lại cộng hưởng mạnh mẽ vào lúc này

If researchers have known about these patterns for decades, why does “quiet divorcing” strike such a chord now?

Nếu các nhà nghiên cứu đã biết về những mô hình này từ nhiều thập kỷ trước, tại sao “ly hôn trong thầm lặng” lại chạm đến cảm xúc của nhiều người đến vậy ở thời điểm hiện tại?

The phrase resonates with contemporary cultural pressures. As U.S. psychology professor Eli Finkel argues in his book The All–or–Nothing Marriage, today’s couples often expect a relationship to be not just secure and supportive, but personally fulfilling and exciting.

Cụm từ này cộng hưởng với những áp lực văn hóa đương đại. Như giáo sư tâm lý học người Mỹ Eli Finkel đã lập luận trong cuốn sách *Cuộc hôn nhân tất cả hoặc không có gì* (The All-or-Nothing Marriage) , các cặp đôi ngày nay thường kỳ vọng một mối quan hệ không chỉ an toàn và hỗ trợ, mà còn phải mang lại sự mãn nguyện và hứng khởi về mặt cá nhân.

When passion fades — as it naturally does for many couples over time — the shift is interpreted not as normal, but as a sign that something is fundamentally broken. Add in social media comparisons and performative affection online, and even subtle disengagement can feel especially stark.

Khi niềm đam mê phai nhạt — điều vốn dĩ diễn ra tự nhiên với nhiều cặp đôi theo thời gian — sự thay đổi đó không được coi là bình thường, mà được xem là dấu hiệu cho thấy có điều gì đó đã đổ vỡ tận gốc rễ. Cộng thêm sự so sánh trên mạng xã hội và những màn thể hiện tình cảm phô trương trực tuyến, ngay cả sự xa cách tinh vi cũng có thể trở nên vô cùng rõ rệt.

While anyone can experience quiet disengagement, gendered patterns do emerge. Across multiple studies, women are more likely to detect emotional disconnect early, to seek conversations about relationship issues and to ultimately initiate divorce. Men, on average, are more likely to withdraw or avoid emotional confrontation.

Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể trải qua sự xa cách âm thầm này, nhưng những khuôn mẫu giới tính vẫn xuất hiện. Qua nhiều nghiên cứu, phụ nữ có xu hướng dễ nhận ra sự đứt gãy cảm xúc từ sớm hơn, chủ động trò chuyện về các vấn đề trong mối quan hệ và cuối cùng là người đứng đơn ly hôn. Đàn ông, nhìn chung, có xu hướng rút lui hoặc tránh né việc đối đầu cảm xúc hơn.

Cultural norms play a role too. In many societies, women are expected to manage the emotional maintenance of relationships — noticing when something feels “off” and initiating conversations, organizing social plans or being the one to plan date nights to keep the couple emotionally connected.

Các chuẩn mực văn hóa cũng đóng một vai trò nhất định. Trong nhiều xã hội, phụ nữ được kỳ vọng là người quản lý việc duy trì cảm xúc trong mối quan hệ — nhận ra khi có điều gì đó “bất ổn” và khơi mào các cuộc trò chuyện, sắp xếp các kế hoạch xã hội hoặc là người lên lịch cho các buổi hẹn hò để giữ cho cặp đôi luôn gắn kết về mặt cảm xúc.

When that invisible emotional labour is met with silence or resistance, research suggests it can erode feelings of being loved, increase distress and fuel conflict — conditions that make emotional disengagement and, eventually, relationship dissolution more likely.

Khi những gánh nặng cảm xúc vô hình đó đổi lấy sự im lặng hoặc chống đối, nghiên cứu cho thấy nó có thể xói mòn cảm giác được yêu thương, làm gia tăng sự đau khổ và châm ngòi cho các xung đột — những điều kiện khiến sự xa cách về cảm xúc và cuối cùng là sự tan vỡ của mối quan hệ trở nên dễ xảy ra hơn.

When the slow fade can be reversed

Khi sự phai nhạt chậm chạp có thể được đảo ngược

“Quiet divorcing” highlights that many breakups are not discrete events, they are processes.

“Ly hôn trong thầm lặng” làm nổi bật thực tế rằng nhiều cuộc chia tay không phải là những sự kiện đơn lẻ, mà là cả một quá trình.

Researchers have observed that couples often undergo months, even years, of slow decline before the final unraveling. The tragedy is that many partners only recognize the growing distance once it feels too wide to cross.

Các nhà nghiên cứu đã quan sát thấy rằng các cặp đôi thường trải qua nhiều tháng, thậm chí nhiều năm suy giảm chậm chạp trước khi thực sự tan vỡ. Bi kịch nằm ở chỗ nhiều người chỉ nhận ra khoảng cách ngày càng lớn khi nó đã trở nên quá xa để vượt qua.

Yet the same quiet, incremental shifts that create distance can, when redirected, begin to rebuild connection.

Thế nhưng, chính những sự dịch chuyển nhỏ bé, thầm lặng tạo ra khoảng cách đó, khi được chuyển hướng, lại có thể bắt đầu xây dựng lại sự kết nối.

Responding to everyday bids for attention, expressing appreciation and introducing even small sparks of novelty into familiar routines can rebuild closeness. Declines in emotional and sexual engagement don’t always mean a relationship is doomed, they can be signals that it’s time to tend to it.

Phản hồi trước những tín hiệu muốn được chú ý thường ngày, bày tỏ sự trân trọng và mang lại dù chỉ là những tia lửa mới mẻ nhỏ nhoi vào các thói quen quen thuộc đều có thể khôi phục lại sự gần gũi. Sự sụt giảm trong gắn kết cảm xúc và tình dục không phải lúc nào cũng có nghĩa là mối quan hệ đã đi vào ngõ cụt; chúng có thể là tín hiệu cho thấy đã đến lúc cần chăm sóc lại nó.

But not every relationship should be saved. Sometimes the quiet fade reflects an honest reckoning with the fact that the relationship no longer meets both partners’ needs or has become chronically painful or imbalanced. Recognizing that is not a failure.

Nhưng không phải mối quan hệ nào cũng đáng được cứu vãn. Đôi khi sự phai nhạt âm thầm phản ánh một sự nhìn nhận thẳng thắn rằng mối quan hệ đó không còn đáp ứng nhu cầu của cả hai phía nữa, hoặc đã trở nên đau khổ và mất cân bằng kinh niên. Nhận ra điều đó không phải là một thất bại.

Choosing to leave can be an act of care, not just for oneself, but for the possibility of a healthier life beyond the relationship.

Quyết định rời đi có thể là một hành động quan tâm, không chỉ cho bản thân, mà còn cho triển vọng về một cuộc sống lành mạnh hơn bên ngoài mối quan hệ ấy.

Paying attention to the subtle changes in a relationship — the missing laughter, the waning curiosity, the pauses that go unfilled — gives couples the chance to course–correct. But it also gives them the clarity to know when reconnection is possible and when it’s time to just let go.

Việc chú ý đến những thay đổi tinh tế trong một mối quan hệ — những tiếng cười biến mất, sự tò mò phai nhạt, những khoảng lặng không được lấp đầy — mang lại cho các cặp đôi cơ hội để điều chỉnh lại quỹ đạo. Nhưng nó cũng trao cho họ sự sáng suốt để biết khi nào sự kết nối có thể hàn gắn và khi nào đã đến lúc nên buông tay.

Emily Impett receives funding from the Social Sciences and Humanities Research Council of Canada.

Emily Impett nhận được tài trợ từ Hội đồng Nghiên cứu Khoa học Xã hội và Nhân văn Canada.

có thể bạn cũng quan tâm