Hiện tượng coi phụ nữ là đối tượng tình dục có phải là bản năng? Nghiên cứu của chúng tôi đã dùng kích thích điện não để tìm hiểu

Is sexual objectification hard-wired? Our study used electrical brain stimulation to find out

Hiện tượng coi phụ nữ là đối tượng tình dục có phải là bản năng? Nghiên cứu của chúng tôi đã dùng kích thích điện não để tìm hiểu
Ciro Civile, Associate Professor, Psychology, University of Exeter
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

When people view sexualised images of women, they tend to remember them less well than sexualised images of men; a quirk of memory that psychologists link to objectification. But in our new study, my colleagues and I found an unlikely “fix” – applying a mild electrical current to the forehead.

Khi xem những hình ảnh mang tính gợi dục của phụ nữ, mọi người thường ít nhớ chúng hơn so với hình ảnh mang tính gợi dục của nam giới; một điểm kỳ lạ trong trí nhớ mà các nhà tâm lý học liên kết với hiện tượng vật hóa (coi con người như đồ vật) . Nhưng trong nghiên cứu mới của chúng tôi, các đồng nghiệp của tôi và tôi đã tìm ra một “cách khắc phục” bất ngờ – đó là truyền một dòng điện nhẹ vào trán.

Objectification means seeing someone as a body, or a set of body parts, rather than as a whole person. Our results, published in Social Neuroscience, suggest this bias in perception is not hard–wired and can be changed – at least for a while.

Vật hóa có nghĩa là nhìn nhận một người như một cơ thể, hoặc một tập hợp các bộ phận trên cơ thể, thay vì là một con người toàn diện. Kết quả của chúng tôi, được công bố trên tạp chí Social Neuroscience, cho thấy sự thiên vị trong nhận thức này không phải là bản năng cố định và có thể thay đổi được – ít nhất là trong một khoảng thời gian.

Psychologists measure it with an upside–down test. People are much better at recognising faces and bodies the right way up – typically about 80% right, against 55% upside down – because we take in how all the parts fit together. With objects, such as houses, turning them over matters far less, because we recognise them by their parts.

Các nhà tâm lý học đo lường điều này bằng bài kiểm tra lật ngược. Mọi người nhận diện khuôn mặt và cơ thể ở chiều thuận tốt hơn rất nhiều – thường chính xác khoảng 80%, so với 55% khi lật ngược lại – bởi vì chúng ta tiếp nhận cách tất cả các bộ phận kết hợp với nhau như thế nào. Đối với các đồ vật như ngôi nhà, việc lật ngược chúng ít quan trọng hơn nhiều, bởi vì chúng ta nhận diện chúng qua từng bộ phận.

A 2012 study used this test on sexualised images. Volunteers briefly saw a photo, then had to pick it out from a pair: the photo itself and its mirror image. Men and women alike did far better with men in underwear when the photos were upright, but did about as well with women in similar poses either way – the pattern expected for objects.

Một nghiên cứu năm 2012 đã áp dụng bài kiểm tra này đối với các hình ảnh gợi dục. Các tình nguyện viên được xem nhanh một bức ảnh, sau đó phải chọn ra bức ảnh đó từ một cặp: chính bức ảnh đó và ảnh phản chiếu qua gương của nó. Cả nam và giới nữ đều làm tốt hơn rất nhiều với hình ảnh nam giới mặc đồ lót khi những bức ảnh ở tư thế thẳng đứng, nhưng lại có kết quả tương đương nhau với phụ nữ trong các tư thế tương tự dù ở bất kỳ chiều nào – mô hình vốn được mong đợi ở các đồ vật.

The finding has been debated, and some attempts to repeat it have failed. But a 2022 analysis pooling results from 41 papers found the “upright advantage” – how much better people recognise someone the right way up than upside down – is smaller for sexualised women than sexualised men.

Phát hiện này đã gây ra nhiều tranh cãi, và một số nỗ lực lặp lại nghiên cứu đã thất bại. Nhưng một phân tích năm 2022 tổng hợp kết quả từ 41 bài báo cho thấy “lợi thế ở tư thế thẳng đứng” – mức độ con người nhận diện một người ở chiều thuận tốt hơn so với khi lật ngược – ở phụ nữ gợi dục lại nhỏ hơn so với nam giới gợi dục.

Sexually objectified women are seen as less competent and less fully human, and women who absorb this view of themselves tend to have poorer body image and worse mental, physical and sexual health. Exposure to sexualised media is also linked to greater tolerance of sexual violence against women.

Những người phụ nữ bị coi là đối tượng tình dục thường bị xem là kém năng lực hơn và ít mang bản chất con người hơn, và những phụ nữ tiếp thu góc nhìn này về bản thân thường có hình ảnh cơ thể kém hơn cũng như sức khỏe tinh thần, thể chất và tình dục tồi tệ hơn. Việc tiếp xúc với các phương tiện truyền thông mang tính gợi dục cũng liên quan đến việc dung túng nhiều hơn cho bạo lực tình dục chống lại phụ nữ.

The bias also shifts with circumstances. In a 2015 study, blurring out women’s chests and groins, or describing them as medical graduates raising money for cancer research, made people recognise their bodies more like men’s.

Sự thiên vị này cũng thay đổi theo hoàn cảnh. Trong một nghiên cứu năm 2015, việc làm mờ ngực và vùng hông của phụ nữ, hoặc mô tả họ là những cử nhân y khoa đang gây quỹ cho nghiên cứu ung thư, đã khiến mọi người nhận diện cơ thể họ giống với nam giới hơn.

Power plays a part. In earlier research in Canada, a colleague and I asked people to spend ten minutes writing about a time they had power over someone, or when someone had power over them. An established way to make people feel powerful or powerless.

Quyền lực đóng một vai trò nhất định. Trong một nghiên cứu trước đây tại Canada, một đồng nghiệp và tôi đã yêu cầu mọi người dành mười phút để viết về một thời điểm họ có quyền lực đối với ai đó, hoặc khi ai đó có quyền lực đối với họ. Đây là một cách đã được thiết lập để làm cho mọi người cảm thấy mình có quyền lực hoặc bất lực.

Women who felt powerful showed the object–like pattern for sexualised men, and powerful men showed it for sexualised women. People who felt powerless showed the upright advantage for both. Power, rather than gender itself, may be central to objectification.

Những phụ nữ cảm thấy có quyền lực thể hiện mô hình giống đồ vật đối với nam giới gợi dục, và những người đàn ông quyền lực thể hiện điều đó đối với phụ nữ gợi dục. Những người cảm thấy bất lực lại cho thấy lợi thế ở tư thế thẳng đứng đối với cả hai giới. Quyền lực, chứ không phải bản thân giới tính, có thể là cốt lõi của hiện tượng vật hóa.

Where the brain stimulation idea came from

Ý tưởng kích thích não bộ bắt nguồn từ đâu

The idea of trying brain stimulation came from my lab’s work on a famous illusion. In the Thatcher illusion, first shown with a photo of the former British prime minister, a face with its eyes and mouth turned upside down looks grotesque the right way up but almost normal upside down.

Ý tưởng thử nghiệm kích thích não bộ xuất phát từ công trình nghiên cứu của phòng thí nghiệm chúng tôi về một ảo ảnh nổi tiếng. Trong ảo ảnh Thatcher, lần đầu tiên được minh họa bằng bức ảnh của cựu thủ tướng Anh, một khuôn mặt có mắt và miệng bị lật ngược trông rất kỳ quái ở chiều thuận nhưng lại gần như bình thường khi lật ngược lại.

Turning “Thatcherised” faces upside down also hurts recognition much less than it does with ordinary faces – just as with sexualised women. We had found that the same weak current made Thatcherised faces easier to recognise the right way up, bringing back the usual difference. Would it do the same for sexualised women?

Việc lật ngược những khuôn mặt theo kiểu “Thatcher” cũng làm giảm khả năng nhận diện ít hơn nhiều so với các khuôn mặt bình thường – giống như trường hợp của phụ nữ bị vật hóa tình dục. Chúng tôi đã phát hiện ra rằng dòng điện yếu tương tự làm cho các khuôn mặt kiểu Thatcher trở nên dễ nhận diện hơn ở chiều thuận, khôi phục lại sự khác biệt thông thường. Liệu nó có tác dụng tương tự đối với phụ nữ bị vật hóa tình dục hay không?

The Thatcher illusion.
Ảo ảnh Thatcher.

In our new study, 76 university students tried to memorise photos of male and female models posing in underwear – half of them upside down. They then saw the same photos again, each the same way up as before and mixed with 32 new ones, and said whether they had seen each one before.

Trong nghiên cứu mới của chúng tôi, 76 sinh viên đại học đã cố gắng ghi nhớ những bức ảnh chụp các người mẫu nam và nữ tạo dáng trong trang phục lót – một nửa trong số đó bị lật ngược. Sau đó, họ được xem lại những bức ảnh đó, mỗi bức được giữ nguyên chiều như trước và trộn lẫn với 32 bức ảnh mới, đồng thời cho biết họ đã từng nhìn thấy bức ảnh nào trước đó hay chưa.

Half the students received a weak current for ten minutes, using a technique called transcranial direct current stimulation. The others received a placebo that switched off after 30 seconds – a standard way of mimicking the tingle of the real thing. Neither the students nor the researchers testing them knew who got which.

Một nửa số sinh viên đã nhận được một dòng điện yếu trong mười phút, sử dụng kỹ thuật gọi là kích thích dòng điện một chiều xuyên sọ. Số còn lại nhận được một liệu pháp giả dược tự ngắt sau 30 giây – một cách tiêu chuẩn để bắt chước cảm giác tê rân rân của thiết bị thật. Cả sinh viên lẫn các nhà nghiên cứu trực tiếp kiểm tra đều không biết ai nhận được liệu pháp nào.

The placebo group showed the familiar pattern. They remembered men far better when the photos were upright than when upside down. For women, the difference was much smaller, mainly because they remembered upright women less well than upright men.

Nhóm dùng giả dược cho thấy mô hình quen thuộc. Họ ghi nhớ nam giới tốt hơn rất nhiều khi các bức ảnh ở tư thế thẳng đứng so với khi bị lật ngược. Đối với phụ nữ, sự khác biệt nhỏ hơn nhiều, chủ yếu là vì họ ghi nhớ phụ nữ ở tư thế thẳng đứng kém hơn so với nam giới ở tư thế thẳng đứng.

In the stimulated group, recognition of upright images of women improved, and the gap between images of men and women disappeared. The current did not change the upright advantage for images of men.

Ở nhóm được kích thích, khả năng nhận diện các hình ảnh phụ nữ ở tư thế thẳng đứng đã được cải thiện, và khoảng cách giữa hình ảnh nam và nữ đã biến mất. Dòng điện không làm thay đổi lợi thế ở tư thế thẳng đứng đối với hình ảnh nam giới.

Why? Our best explanation comes from a theory of how people learn to see. With experience, the brain learns to play down features that all faces share and to pick out the details that tell one person from another.

Tại sao lại như vậy? Lời giải thích hợp lý nhất của chúng tôi xuất phát từ lý thuyết về cách con người học cách nhìn. Bằng kinh nghiệm, bộ não học cách hạ thấp tầm quan trọng của các đặc điểm mà mọi khuôn mặt đều có và chọn lọc ra các chi tiết giúp phân biệt người này với người khác.

But some shared features grab attention instead, such as the flipped eyes and mouth of a Thatcherised face – or, we suspect, the body parts on display in sexualised images. They crowd out the details that tell one person from another. The current may weaken that pull.

Nhưng thay vào đó, một số đặc điểm chung lại thu hút sự chú ý, chẳng hạn như mắt và miệng bị đảo ngược của khuôn mặt kiểu Thatcher – hoặc, chúng tôi nghi ngờ rằng, các bộ phận cơ thể được phô bày trong các hình ảnh gợi dục. Chúng lấn át các chi tiết dùng để phân biệt người này với người khác. Dòng điện có thể làm suy yếu sức hút đó.

Our study was a single lab session with university students, and we only measured its immediate effects, not attitudes or behaviour. Because every image was sexualised, we also cannot say how much of the gap comes from sexualisation itself rather than other differences between the photos.

Nghiên cứu của chúng tôi chỉ là một phiên thí nghiệm duy nhất với sinh viên đại học, và chúng tôi chỉ đo lường các tác động tức thời của nó, chứ không phải thái độ hay hành vi. Vì mọi hình ảnh đều mang tính gợi dục, chúng tôi cũng không thể khẳng định bao nhiêu phần trăm khoảng cách là do bản thân tính gợi dục gây ra thay vì các sự khác biệt khác giữa các bức ảnh.

Brain stimulation is no cure for sexism. But if ten minutes of a weak current – or ten minutes spent writing about feeling powerful or powerless – can shift how people see a body, objectification looks less like a fixed feature of human vision and more like a habit. And habits, unlike hard–wiring, can change.

Kích thích não bộ không phải là cách chữa khỏi chủ nghĩa phân biệt giới tính. Nhưng nếu mười phút truyền dòng điện yếu – hoặc mười phút viết về cảm giác có quyền lực hay bất lực – có thể làm thay đổi cách con người nhìn nhận một cơ thể, thì hiện tượng vật hóa trông ít giống một đặc điểm cố định của thị giác con người hơn và giống một thói quen hơn. Và thói quen, không giống như bản năng, hoàn toàn có thể thay đổi được.

Ciro Civile receives funding from the Economic and Social Research Council and previously from the European Union Horizon

Ciro Civile nhận tài trợ từ Hội đồng Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội và trước đây là từ chương trình Horizon của Liên minh Châu Âu.