Chăm sóc sức khỏe tự túc đang gia tăng – lý do tại sao phương pháp này lại vô cùng nguy hiểm

DIY healthcare is on the rise – here’s why it’s so dangerous

Chăm sóc sức khỏe tự túc đang gia tăng – lý do tại sao phương pháp này lại vô cùng nguy hiểm
Dipa Kamdar, Associate Professor in Pharmacy Practice, Kingston University
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Need treatment fast? Many people now turn to Google before a healthcare professional. From checking symptoms online to buying medicines online and taking advice from social media influencers, healthcare is increasingly becoming a do–it–yourself activity.

Cần điều trị gấp? Nhiều người hiện nay tìm đến Google trước khi gặp chuyên gia y tế. Từ việc tra cứu triệu chứng trực tuyến đến mua thuốc qua mạng và nghe theo lời khuyên của những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, việc chăm sóc sức khỏe ngày càng trở thành một hoạt động tự làm.

Convenience is a big part of the appeal. Information is available instantly – no need to wait weeks to see a GP – and online communities often provide reassurance from people with similar experiences.

Sự tiện lợi là một phần lớn sức hút. Thông tin có sẵn ngay lập tức – không cần phải đợi vài tuần để gặp bác sĩ đa khoa – và các cộng đồng trực tuyến thường mang lại sự trấn an từ những người có trải nghiệm tương tự.

Researching a health problem on the internet can feel empowering. But while greater access to health information has benefits, the rise of DIY healthcare also comes with risks. Research suggests that diagnosing and treating yourself, or relying on unqualified sources for advice, can lead to mistakes, the wrong use of medicines and delays in getting professional help.

Nghiên cứu một vấn đề sức khỏe trên internet có thể mang lại cảm giác làm chủ. Nhưng bên cạnh những lợi ích từ việc dễ dàng tiếp cận thông tin y tế hơn, sự gia tăng của việc tự chăm sóc sức khỏe cũng đi kèm với nhiều rủi ro. Nghiên cứu cho thấy rằng việc tự chẩn đoán và điều trị, hoặc dựa vào các nguồn không có chuyên môn để xin lời khuyên, có thể dẫn đến sai sót, sử dụng thuốc sai cách và làm chậm trễ việc nhận sự trợ giúp chuyên môn.

The internet has changed the way people access health information. A few decades ago, someone worried about a symptom might consult a doctor, pharmacist or medical reference book. Today, a search engine can generate thousands of results in seconds.

Internet đã thay đổi cách mọi người tiếp cận thông tin y tế. Vài thập kỷ trước, một người lo lắng về một triệu chứng có thể sẽ tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc sách tham khảo y khoa. Ngày nay, một công cụ tìm kiếm có thể tạo ra hàng nghìn kết quả chỉ trong vài giây.

The problem is that not all health information online is reliable. Websites can be difficult to navigate, use complex language, or provide incomplete, outdated, or inaccurate information.

Vấn đề là không phải tất cả thông tin sức khỏe trực tuyến đều đáng tin cậy. Các trang web có thể khó điều hướng, sử dụng ngôn ngữ phức tạp, hoặc cung cấp thông tin không đầy đủ, lỗi thời hoặc không chính xác.

Social media platforms in particular play a major role in the rapid spread of inaccurate and misleading health information. This can make it hard for people to judge which sources they can trust.

Các nền tảng mạng xã hội nói riêng đóng vai trò lớn trong việc lan truyền nhanh chóng các thông tin sức khỏe không chính xác và gây hiểu lầm. Điều này có thể khiến mọi người khó đánh giá nguồn nào đáng tin cậy.

Reliable sources generally explain the benefits and the risks, show the research their advice is based on, and admit when the evidence is uncertain. By contrast, advice that promises miracle cures, guarantees results or dismisses professional expertise should raise concerns.

Các nguồn đáng tin cậy thường giải thích lợi ích và rủi ro, cho thấy các nghiên cứu làm cơ sở cho lời khuyên của họ, và thừa nhận khi bằng chứng chưa chắc chắn. Ngược lại, những lời khuyên hứa hẹn chữa khỏi bệnh thần kỳ, đảm bảo kết quả hoặc bỏ qua chuyên môn y tế nên gióng lên hồi chuông cảnh báo.

Symptoms are often difficult to interpret without medical training. Headaches, fatigue, abdominal pain and skin rashes can have dozens of potential causes.

Các triệu chứng thường khó diễn giải nếu không được đào tạo y khoa. Đau đầu, mệt mỏi, đau bụng và phát ban da có thể do hàng tá nguyên nhân tiềm ẩn gây ra.

Searching for the term “headache” can bring up rare, frightening diagnoses such as brain tumours, causing needless panic. While online searches may occasionally point people in the right direction, they can also encourage unnecessary anxiety or false reassurance.

Tìm kiếm thuật ngữ “đau đầu” có thể đưa ra những chẩn đoán hiếm gặp, đáng sợ như u não, gây hoảng loạn không cần thiết. Mặc dù việc tìm kiếm trực tuyến đôi khi có thể chỉ cho mọi người đúng hướng, nhưng nó cũng có thể khơi mào sự lo lắng không cần thiết hoặc mang lại sự trấn an giả tạo.

One of the most significant consequences of DIY healthcare is delayed access to professional support. Someone who is confident in an online diagnosis may postpone seeing a healthcare professional, even when symptoms persist or worsen. Early diagnosis often improves outcomes for conditions ranging from infections to cancer. When people spend weeks or months self–treating, opportunities for earlier intervention may be missed.

Một trong những hậu quả quan trọng nhất của việc tự chăm sóc sức khỏe là sự chậm trễ trong việc tiếp cận sự hỗ trợ chuyên môn. Một người tự tin vào kết quả chẩn đoán trên mạng có thể trì hoãn việc gặp chuyên gia y tế, ngay cả khi các triệu chứng vẫn tiếp diễn hoặc trở nên tồi tệ hơn. Chẩn đoán sớm thường cải thiện kết quả điều trị đối với các bệnh lý từ nhiễm trùng đến ung thư. Khi mọi người dành hàng tuần hoặc hàng tháng để tự điều trị, các cơ hội can thiệp sớm có thể bị bỏ lỡ.

Figure
Early diagnosis can improve outcomes. Monkey Business Images/Shutterstock.com
Chẩn đoán sớm có thể cải thiện kết quả điều trị. Monkey Business Images/Shutterstock.com

The trouble with influencers

Rắc rối từ những người có ảnh hưởng (influencers)

The influence of social media extends beyond diagnosis. Increasingly, people are turning to influencers and content creators for treatment advice. Some recommend supplements, herbal remedies or over–the–counter medicines for everything from anxiety to chronic pain.

Ảnh hưởng của mạng xã hội vượt ra ngoài vấn đề chẩn đoán. Ngày càng có nhiều người tìm đến các influencer và nhà sáng tạo nội dung để xin lời khuyên điều trị. Một số người khuyên dùng thực phẩm bổ sung, các bài thuốc thảo dược hoặc thuốc không kê đơn cho mọi thứ, từ chứng lo âu đến đau mãn tính.

Unlike doctors and pharmacists, influencers don’t have to show that their advice is backed by research. Recommendations may be based on personal experience rather than scientific research. A treatment that appears harmless may interact with prescription medicines or worsen an existing condition.

Không giống như bác sĩ và dược sĩ, những người có ảnh hưởng không phải chứng minh rằng lời khuyên của họ được hỗ trợ bởi nghiên cứu. Các khuyến nghị có thể dựa trên trải nghiệm cá nhân hơn là nghiên cứu khoa học. Một phương pháp điều trị có vẻ vô hại có thể tương tác với thuốc theo toa hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh lý hiện có.

For example, St John’s wort, a herbal remedy often taken for low mood, can make some prescription medicines work less well, including certain contraceptives and blood thinners. Without professional advice, these interactions can easily be missed.

Ví dụ, cây ban âu (St John’s wort) , một bài thuốc thảo dược thường dùng cho chứng tâm trạng buồn rầu, có thể làm giảm hiệu quả của một số loại thuốc theo toa, bao gồm một số loại thuốc tránh thai và thuốc làm loãng máu. Nếu không có lời khuyên chuyên môn, những tương tác này rất dễ bị bỏ qua.

Buying drugs online introduces further concerns. Thousands of websites now sell medicines directly to consumers, often promising convenience and privacy. While many online pharmacies operate legally, others do not.

Mua thuốc trực tuyến mang lại những mối lo ngại sâu xa hơn. Hàng nghìn trang web hiện đang bán thuốc trực tiếp cho người tiêu dùng, thường hứa hẹn sự tiện lợi và riêng tư. Trong khi nhiều nhà thuốc trực tuyến hoạt động hợp pháp, thì những nơi khác lại không.

The World Health Organization has repeatedly warned about counterfeit and substandard medicines entering global supply chains. These products may contain the wrong ingredients, incorrect doses or no active ingredient at all. They can fail to treat illness and, in some cases, cause direct harm.

Tổ chức Y tế Thế giới đã nhiều lần cảnh báo về thuốc giả và thuốc kém chất lượng thâm nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Các sản phẩm này có thể chứa sai thành phần, sai liều lượng hoặc hoàn toàn không có hoạt chất. Chúng có thể không chữa được bệnh và trong một số trường hợp, gây tổn hại trực tiếp.

Counterfeit medicines are particularly difficult for consumers to identify, especially when websites appear professional and trustworthy.

Thuốc giả đặc biệt khó nhận biết đối với người tiêu dùng, nhất là khi các trang web trông có vẻ chuyên nghiệp và đáng tin cậy.

Taking an active role in your own care can help. People who understand their condition and join in treatment decisions are often better placed to manage it. But making your own decisions about your health works best when it is supported by reliable information and professional advice.

Chủ động tham gia vào việc chăm sóc sức khỏe của chính mình có thể hữu ích. Những người hiểu rõ tình trạng bệnh của mình và tham gia vào các quyết định điều trị thường có khả năng quản lý bệnh tốt hơn. Nhưng việc tự đưa ra quyết định về sức khỏe của bạn sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi được hỗ trợ bởi thông tin đáng tin cậy và lời khuyên chuyên môn.

Three simple rules can help when you search for symptoms online.

Ba quy tắc đơn giản có thể giúp ích khi bạn tìm kiếm triệu chứng trực tuyến.

Stick to trusted sources by relying on established medical institutions such as the NHS, rather than personal blogs or social media platforms.

Bám sát các nguồn đáng tin cậy bằng cách dựa vào các cơ quan y tế uy tín như NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) , thay vì các blog cá nhân hoặc nền tảng mạng xã hội.

Use the internet to prepare for an appointment: treat what you find as a list of questions for your doctor, and leave the diagnosis to them.

Sử dụng internet để chuẩn bị cho một cuộc hẹn khám: coi những gì bạn tìm thấy như một danh sách các câu hỏi dành cho bác sĩ của bạn, và hãy để việc chẩn đoán cho họ.

Treat online treatment advice with caution. A supplement, herbal remedy or medicine recommended by an influencer may not be supported by evidence and could interact with other treatments. When in doubt, check with a pharmacist or doctor before trying it.

Cẩn trọng với các lời khuyên điều trị trực tuyến. Thực phẩm bổ sung, bài thuốc thảo dược hoặc thuốc được khuyến nghị bởi một influencer có thể không có bằng chứng chứng minh và có thể tương tác với các phương pháp điều trị khác. Khi nghi ngờ, hãy hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng thử.

Convenience and confidence don’t guarantee accuracy. Getting your health wrong can cost far more than the time you save.

Sự tiện lợi và tự tin không đảm bảo tính chính xác. Việc chẩn đoán sai sức khỏe của bạn có thể phải trả giá đắt hơn nhiều so với thời gian bạn tiết kiệm được.

Dipa Kamdar does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organisation that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Dipa Kamdar không làm việc cho, tư vấn cho, sở hữu cổ phần hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hay tổ chức nào có thể hưởng lợi từ bài viết này, đồng thời không công bố mối liên hệ nào khác ngoài học hàm của mình.