Sa thải gắn liền với AI làm giảm năng suất lao động – và lý do có thể khiến các nhà quản lý bất ngờ

Layoffs tied to AI hurt worker productivity – and the reason may surprise managers

Sa thải gắn liền với AI làm giảm năng suất lao động – và lý do có thể khiến các nhà quản lý bất ngờ
Mark Ma, Professor of Business Administration, University of Pittsburgh
Show
Hide
EN – VI
VI – EN
3000-5000 ▼
0-3000
3000-5000
5000-7000
7000-10000

Business leaders and investors face a deepening paradox: Companies are pouring more money into artificial intelligence than ever, but they’re not seeing the gains in productivity that they expect.

Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư đang đối mặt với một nghịch lý ngày càng sâu sắc: Các công ty đang rót nhiều tiền hơn bao giờ hết vào trí tuệ nhân tạo, nhưng họ lại không thu về mức tăng năng suất như kỳ vọng.

Even CEOs are starting to admit this disconnect. One Atlanta Federal Reserve study found that about 90% of executives believe AI has not yet boosted productivity at their companies. Other evidence suggests that the broader increase in productivity seen since 2021 is more likely due to remote work or factors other than AI, like downsizing in sectors such as technology.

Ngay cả các CEO cũng bắt đầu thừa nhận sự bất cập này. Một nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Atlanta phát hiện ra rằng khoảng 90% giám đốc điều hành tin rằng AI vẫn chưa thúc đẩy năng suất tại công ty của họ. Các bằng chứng khác cho thấy sự gia tăng năng suất chung kể từ năm 2021 có nhiều khả năng là do làm việc từ xa hoặc các yếu tố khác ngoài AI, chẳng hạn như việc cắt giảm biên chế trong các ngành công nghệ.

I study how technology is changing the way businesses operate, and the research I’ve conducted with colleagues offers an important explanation for why these expected gains don’t materialize: AI-driven layoffs and the resulting job insecurity are actively destroying the very conditions needed for AI to make workers more efficient. In fact, these job cuts damage employee sentiment toward AI – which is one of the strongest predictors of firm productivity when AI is used.

Tôi nghiên cứu cách công nghệ đang thay đổi cách thức hoạt động của doanh nghiệp, và nghiên cứu mà tôi thực hiện cùng các đồng nghiệp đưa ra một lời giải thích quan trọng cho việc tại sao những mức tăng kỳ vọng đó lại không thành hiện thực: Việc sa thải nhân viên do AI thúc đẩy và tình trạng bất ổn công việc hệ quả đang phá hủy chính những điều kiện cần thiết để AI làm cho người lao động làm việc hiệu quả hơn. Trên thực tế, những đợt cắt giảm việc làm này làm tổn hại đến tâm lý của nhân viên đối với AI – đây lại là một trong những yếu tố dự báo mạnh mẽ nhất về năng suất của doanh nghiệp khi sử dụng AI.

Managers and investors should take note. Laying off employees in the name of AI investment is a self–defeating strategy that offsets any expected productivity increase.

Các nhà quản lý và nhà đầu tư nên lưu ý điều này. Việc sa thải nhân viên dưới danh nghĩa đầu tư AI là một chiến lược tự hại mình, làm triệt tiêu mọi mức tăng năng suất dự kiến.

When layoffs are the strategy

Khi sa thải là chiến lược

U.S. companies have poured billions of dollars into AI adoption in the hope of goosing productivity. But our research suggests that managers should treat the AI hype with caution.

Các công ty Mỹ đã rót hàng tỷ đô la vào việc ứng dụng AI với hy vọng thúc đẩy năng suất. Nhưng nghiên cứu của chúng tôi cho thấy các nhà quản lý nên thận trọng với sự hào nhoáng của AI.

My colleagues and I analyzed millions of job satisfaction reviews and thousands of reports of corporate financial performance, as well as hundreds of AI investments and layoff announcements made by U.S. public companies over the past five years. We discovered a clear pattern: As the frequency of AI investment announcements rises, so too do announcements of job cuts caused by AI.

Tôi và các đồng nghiệp đã phân tích hàng triệu đánh giá hài lòng về công việc, hàng nghìn báo cáo về hiệu quả tài chính của doanh nghiệp, cũng như hàng trăm khoản đầu tư AI và thông báo sa thải do các công ty đại chúng Mỹ thực hiện trong 5 năm qua. Chúng tôi phát hiện ra một mô hình rõ ràng: Khi tần suất thông báo đầu tư AI tăng lên, các thông báo cắt giảm việc làm do AI gây ra cũng tăng theo.

This correlation is unlikely to be coincidental. Instead, it reflects a corporate strategy that sees workforce reduction as an integral part of their AI strategy.

Mối tương quan này khó có thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Thay vào đó, nó phản ánh một chiến lược doanh nghiệp coi việc cắt giảm lực lượng lao động là một phần không thể thiếu trong chiến lược AI của họ.

Managers at publicly traded firms typically make decisions based on whether a new investment improves short–term profitability and share price. So after investing heavily in AI, managers face pressure to show a strong financial return. The expectation is that if AI makes employees more efficient, the company will need fewer of them to complete the same work.

Các nhà quản lý tại các công ty đại chúng thường đưa ra quyết định dựa trên việc liệu một khoản đầu tư mới có cải thiện khả năng sinh lời trong ngắn hạn và giá cổ phiếu hay không. Vì vậy, sau khi đầu tư mạnh vào AI, các nhà quản lý phải đối mặt với áp lực phải cho thấy lợi nhuận tài chính mạnh mẽ. Kỳ vọng đặt ra là nếu AI làm cho nhân viên làm việc hiệu quả hơn, công ty sẽ cần ít nhân viên hơn để hoàn thành cùng một khối lượng công việc.

As a result, a quick way for managers to help businesses realize that anticipated return is by cutting headcount and lowering labor costs. Some of the companies we studied even started to lay off employees before pouring money into AI, as a way to free up capital for future AI investments.

Kết quả là, một cách nhanh chóng để các nhà quản lý giúp doanh nghiệp hiện thực hóa lợi nhuận dự đoán đó là cắt giảm biên chế và hạ thấp chi phí lao động. Một số công ty mà chúng tôi nghiên cứu thậm chí còn bắt đầu sa thải nhân viên trước khi rót tiền vào AI, như một cách để giải phóng vốn cho các khoản đầu tư AI trong tương lai.

Managers expect that both AI investment and job cuts will enhance the company’s value. Yet when we examined stock market reactions to these layoff announcements, the average return was close to zero. This is in line with our earlier research that showed proclamations of AI investment don’t consistently boost a company’s share price.

Các nhà quản lý kỳ vọng rằng cả việc đầu tư AI và cắt giảm việc làm đều sẽ nâng cao giá trị của công ty. Tuy nhiên, khi chúng tôi kiểm tra phản ứng của thị trường chứng khoán đối với các thông báo sa thải này, mức lợi nhuận trung bình lại gần bằng không. Điều này phù hợp với nghiên cứu trước đây của chúng tôi cho thấy các tuyên bố đầu tư AI không liên tục thúc đẩy giá cổ phiếu của công ty.

That said, there are some companies, such as the financial tech platform Block, that saw stock prices jump on the news it would trim staff due to AI. But overall, the market reaction was negative or close to zero for more than half of these events.

Mặc dù vậy, vẫn có một số công ty, chẳng hạn như nền tảng công nghệ tài chính Block, chứng kiến giá cổ phiếu tăng vọt sau tin tức họ sẽ cắt giảm nhân sự do AI. Nhưng nhìn chung, phản ứng của thị trường là tiêu cực hoặc gần bằng không đối với hơn một nửa các sự kiện này.

Such a muted response suggests that these decisions carry significant hidden costs that undermine the gains of the AI adoption.

Phản ứng mờ nhạt như vậy cho thấy các quyết định này mang theo những chi phí ẩn đáng kể làm suy yếu đi những thành quả từ việc ứng dụng AI.

Why employee sentiment matters

Tại sao tâm lý nhân viên lại quan trọng

We found that one of the biggest of these hidden costs is that it makes employees fear for their jobs. On one hand, workers are at the center of this AI revolution and must adopt AI in their daily routines to improve their efficiency. On the other hand, AI is threatening their careers and job security.

Chúng tôi phát hiện ra rằng một trong những chi phí ẩn lớn nhất là nó khiến nhân viên lo lắng cho công việc của họ. Một mặt, người lao động là trung tâm của cuộc cách mạng AI này và phải áp dụng AI vào công việc hàng ngày để nâng cao hiệu suất. Mặt khác, AI lại đang đe dọa sự nghiệp và sự ổn định công việc của họ.

To see how employees perceive and react to AI adoption, we analyzed millions of employee–satisfaction reviews on the workplace review site Glassdoor.com. By identifying and analyzing AI-related comments, we found them to be much more negative than the overall tone of employee reviews.

Để xem nhân viên nhận thức và phản ứng ra sao trước việc ứng dụng AI, chúng tôi đã phân tích hàng triệu bài đánh giá mức độ hài lòng của nhân viên trên trang web đánh giá nơi làm việc Glassdoor.com. Bằng cách xác định và phân tích các bình luận liên quan đến AI, chúng tôi nhận thấy chúng mang tính tiêu cực hơn rất nhiều so với tông màu chung của các đánh giá từ nhân viên.

This negativity reflects widespread concerns over corporate AI adoption and anti-AI sentiment among workers. At the same time, there’s a strong association between employee sentiment toward AI and firm productivity based on the employer’s financial information. This suggests that anti-AI sentiment among workers actually lowers productivity and offsets the potential efficiency gains caused by AI.

Sự tiêu cực này phản ánh những lo ngại rộng rãi về việc doanh nghiệp ứng dụng AI và tâm lý chống lại AI trong lòng người lao động. Đồng thời, có một mối liên hệ chặt chẽ giữa tâm lý nhân viên đối với AI và năng suất của doanh nghiệp dựa trên thông tin tài chính của chủ lao động. Điều này cho thấy tâm lý chống AI của người lao động thực sự làm giảm năng suất và triệt tiêu những lợi ích hiệu suất tiềm năng do AI mang lại.

Figure
Employees face a dilemma: They’re asked to improve their AI skills while adopting a technology that could displace them. Michael M. Santiago/Getty Images
Nhân viên đối mặt với một tình thế tiến lưỡng nan: Họ được yêu cầu cải thiện kỹ năng AI trong khi lại phải áp dụng một công nghệ có thể thay thế họ. Michael M. Santiago/Getty Images

To uncover what drives this hostility, we took a close look at employee reviews. Along with fears over losing their jobs due to AI, they cited the lack of appropriate training, few chances to upgrade skills, and poor corporate AI leadership, as well as doubts over whether AI actually improves productivity. Among those topics, comments about job security concerns were the most critical by far.

Để tìm ra nguyên nhân thúc đẩy sự thù địch này, chúng tôi đã xem xét kỹ lưỡng các bài đánh giá của nhân viên. Bên cạnh nỗi sợ mất việc do AI, họ còn nêu ra việc thiếu đào tạo phù hợp, ít cơ hội nâng cao kỹ năng, năng lực lãnh đạo AI kém của doanh nghiệp, cũng như sự nghi ngờ về việc liệu AI có thực sự cải thiện năng suất hay không. Trong số các chủ đề đó, những bình luận về mối lo an ninh việc làm là những ý kiến chỉ trích gay gắt nhất.

To confirm this negative effect of these fears, we then tested how AI sentiment changes when companies announce layoffs due to AI – and discovered a sharp decline in sentiment. In effect, many employees are resisting AI because they have watched their colleagues lose jobs to it or fear they will be next. This is in line with a recent Reuters/Ipsos poll that found half of Americans fear AI could put someone in their household out of work.

Để xác nhận tác động tiêu cực của những nỗi sợ này, chúng tôi đã thử nghiệm xem tâm lý AI thay đổi thế nào khi các công ty thông báo sa thải vì AI – và phát hiện ra sự sụt giảm nghiêm trọng trong tâm lý. Trên thực tế, nhiều nhân viên đang kháng cự AI vì họ đã chứng kiến đồng nghiệp mất việc vì nó hoặc sợ rằng mình sẽ là người tiếp theo. Điều này phù hợp với một cuộc thăm dò gần đây của Reuters/Ipsos cho thấy một nửa số người Mỹ sợ rằng AI có thể khiến ai đó trong gia đình họ mất việc làm.

We found a different picture when it comes to management’s sentiment. We analyzed the tone of management discussions related to AI in about 10,000 earnings–call transcripts and found it to be consistently optimistic. At the same time, that sunny outlook bore no significant relationship to productivity outcomes.

Chúng tôi đã tìm thấy một bức tranh hoàn toàn khác khi nói đến tâm lý của ban quản lý. Chúng tôi đã phân tích tông điệu của các cuộc thảo luận do ban quản lý thực hiện liên quan đến AI trong khoảng 10.000 bản ghi hội nghị báo cáo thu nhập và thấy rằng nó luôn lạc quan một cách nhất quán. Đồng thời, viễn cảnh tươi sáng đó lại không có mối liên hệ đáng kể nào với kết quả năng suất.

In short, employee sentiment plays a more important role in unlocking the benefit of AI than any optimism among managers.

Tóm lại, tâm lý nhân viên đóng vai trò quan trọng hơn trong việc mở khóa lợi ích của AI so với bất kỳ sự lạc quan nào từ các nhà quản lý.

A guide for managers

Cẩm nang dành cho nhà quản lý

Our findings should deliver a clear and urgent message to managers and investors: Using AI to justify cutting jobs is, in our view, a strategic miscalculation that cuts against the benefits of AI. For too many companies, riding the AI wave has become an AI hunger game that spreads fear rather than engagement.

Những phát hiện của chúng tôi nên truyền tải một thông điệp rõ ràng và khẩn cấp tới các nhà quản lý và nhà đầu tư: Theo quan điểm của chúng tôi, việc sử dụng AI để biện minh cho việc cắt giảm việc làm là một sai lầm chiến lược đi ngược lại với các lợi ích của AI. Đối với quá nhiều công ty, việc lướt theo làn sóng AI đã trở thành một trò chơi sinh tử kiểu AI, gieo rắc sự sợ hãi thay vì sự gắn kết.

Because employees are encouraged to use AI tools while their companies cite those same innovations as grounds for cuts, the touted benefits of AI often work against themselves. And companies find themselves left with a demoralized workforce and an underwhelming return on AI investment.

Bởi vì nhân viên được khuyến khích sử dụng các công cụ AI trong khi các công ty của họ lại viện dẫn chính những đổi mới đó làm lý do để cắt giảm nhân sự, nên những lợi ích được ca tụng của AI thường tự triệt tiêu lẫn nhau. Và các công ty cuối cùng lại phải đối mặt với một lực lượng lao động mất tinh thần cùng với lợi nhuận đầu tư AI không mấy ấn tượng.

What businesses need to understand, I believe, is that managing how employees feel is key to unlocking AI’s benefits. In turn, that means creating an environment where workers feel that AI is working with them, not against them. Managers can do so by making a genuine commitment to share AI gains with their employees – investing in skills and expanding opportunity rather than simply laying them off.

Theo tôi, điều mà các doanh nghiệp cần hiểu là việc quản lý cảm xúc của nhân viên chính là chìa khóa để khai mở những lợi ích của AI. Đổi lại, điều đó có nghĩa là tạo ra một môi trường nơi người lao động cảm thấy rằng AI đang cộng tác cùng họ, chứ không phải chống lại họ. Các nhà quản lý có thể làm điều này bằng cách cam kết chân thành chia sẻ thành quả AI với nhân viên của mình – đầu tư vào kỹ năng và mở rộng cơ hội thay vì chỉ đơn thuần sa thải họ.

Companies that take this approach and understand the great cost of job insecurity are the ones most likely to profit from their AI investment.

Các công ty áp dụng cách tiếp cận này và thấu hiểu cái giá đắt của sự bất ổn công việc chính là những đơn vị có nhiều khả năng thu lợi nhuận nhất từ khoản đầu tư AI của họ.

Mark Ma does not work for, consult, own shares in or receive funding from any company or organization that would benefit from this article, and has disclosed no relevant affiliations beyond their academic appointment.

Mark Ma không làm việc cho, tư vấn, sở hữu cổ phần trong hoặc nhận tài trợ từ bất kỳ công ty hoặc tổ chức nào có thể được hưởng lợi từ bài viết này, và đã không tiết lộ bất kỳ mối liên hệ nào ngoài học hàm học vị của mình.