Tại sao việc kết bạn ở trường đại học lại có cảm giác khó hơn thực tế
Why making friends at university feels harder than it really is

Mùa hè trước khi bước chân vào đại học có thể là khoảng thời gian với nhiều nỗi lo lắng đối với học sinh, sinh viên. Lo lắng về việc trúng tuyển ngành học mong muốn. Lo lắng về việc rà soát nguyện vọng (clearing) để xác nhận chỗ học. Những nỗi lo về việc tìm kiếm chỗ ở, sắp xếp tài chính sinh viên, chuẩn bị cho việc học thuật và thậm chí tìm mua văn phòng phẩm phù hợp cũng rất phổ biến.
Tuy nhiên, mối bận tâm lớn nhất của nhiều sinh viên lại mang tính chất xã hội: “liệu mình có kết bạn được không?”. Các cuộc khảo sát liên tục cho thấy sự cô đơn và cảm giác thuộc về là những mối lo ngại lớn đối với các tân sinh viên khi bắt đầu cuộc sống đại học. Thử thách này không chỉ riêng gì những sinh viên rụt rè hoặc lo âu xã hội. Hầu hết các tân sinh viên đều trải qua những lo lắng về việc hòa nhập và kết nối khi vào đại học, đặc biệt là khi những người khác khiến việc đó trông có vẻ quá dễ dàng.
Một điều mà tôi và các đồng nghiệp nhận thấy trong nghiên cứu của mình là chúng ta kém đến mức nào trong việc ước tính niềm tin, cảm xúc và hành vi của người khác. Chúng ta cũng đánh giá quá cao mức độ mà người khác chú ý đến hành vi của chính mình cũng như bất kỳ sai sót xã hội nào.
Trong tâm lý học xã hội, có hai thiên kiến tâm lý liên quan có thể giải thích mô hình này. Đầu tiên, “hiệu ứng spotlight” (hiệu ứng ánh đèn sân khấu) giải thích cách chúng ta lầm tưởng rằng người khác đang chú ý đến hành vi của mình. Các nhà tâm lý học Thomas Gilovich và Kenneth Savitsky, những người đã nghiên cứu hiệu ứng này, khẳng định rằng mọi người cho rằng “ánh đèn sân khấu xã hội” chiếu vào họ sáng hơn nhiều so với thực tế.
Thiên kiến thứ hai, “ảo tưởng về sự minh bạch”, giải thích cách mọi người lầm tưởng rằng người khác có thể nhìn thấy cảm xúc, nỗi lo lắng và suy nghĩ của chúng ta. Về bản chất, chúng ta nghĩ rằng trạng thái bên nội tâm của mình bị lộ ra ngoài qua các mối quan hệ xã hội, và do đó, chúng ta đánh giá quá cao việc người khác sẽ phán xét chúng ta một cách cay nghiệt.
Vì vậy, khi chúng ta cảm thấy việc làm quen với một người mới có vẻ gượng gạo, quên tên ai đó, cạn kiệt chủ đề để nói hoặc cảm thấy xấu hổ nói chung sau một cuộc trò chuyện, thì rất có thể nhận thức của chúng ta về những tương tác này không khớp với đối phương. Đó là chưa kể đến việc liệu những người khác có thực sự chú ý nhiều từ đầu hay không. Đối với các sinh viên bắt đầu vào đại học, điều này có nghĩa là nhiều thất bại xã hội mà họ tự cảm nhận thực ra phần lớn là những điều người khác không hề nhận thấy.
The surprising psychology of first conversations
Tâm lý học đáng ngạc nhiên của những cuộc trò chuyện đầu tiên
Bằng chứng cũng cho thấy mọi người thường xuyên đánh giá thấp mức độ họ được mến mộ sau khi nói chuyện với người lạ. Đây là một hiện tượng tâm lý khác, được gọi là “khoảng cách thiện cảm” (liking gap) . Chúng ta có thể nghĩ rằng người khác thích mình ít hơn thực tế (khoảng cách thiện cảm thực tế) , hoặc chúng ta thích đối phương nhiều hơn là chúng ta nghĩ họ thích lại mình (khoảng cách thiện cảm nhận thức được) .
Thật khó để thực sự biết một cuộc trò chuyện với người lạ đã diễn ra tốt đẹp đến mức nào. Các cuộc trò chuyện có thể đòi hỏi cao về mặt nhận thức, buộc chúng ta phải tập trung và lắng nghe đối phương, đồng thời tuân thủ các quy tắc xã hội và kỳ vọng về phép lịch sử. Chúng ta có thể bỏ lỡ các tín hiệu xã hội quan trọng về cảm xúc của người khác trong khi tương tác. Kết quả là, chúng ta thường phải tự ước lượng xem cuộc trò chuyện đã diễn ra suôn sẻ ra sao. Những ước lượng này thường mang tính tự phê phán và thiếu chắc chắn hơn so với thực tế.
Sau các cuộc trò chuyện, mọi người có xu hướng nghĩ rằng họ đã tạo ấn tượng tồi tệ hơn thực tế. Học sinh, sinh viên có thể từ bỏ việc theo đuổi những tình bạn tiềm năng thành công chỉ vì họ hiểu lầm rằng các cuộc trò chuyện ban đầu đã diễn ra không tốt, hoặc đánh giá thấp sự hứng thú của người khác trong việc trò chuyện.
Small talk matters
Trò chuyện xã giao rất quan trọng
Trò chuyện xã giao thường bị hiểu lầm là không quan trọng và hời hợt. Tuy nhiên, việc tham gia vào các cuộc trò chuyện xã giao có thể mang lại nhiều lợi ích tích cực. Nó tạo ra cảm giác quen thuộc với những người xung quanh, sự quen thuộc đó thúc đẩy lòng tin và sự mến mộ, đồng thời góp phần nâng cao sự thoải mái tinh thần và củng cố các mối liên kết xã hội. Trò chuyện xã giao không phải là điều trái ngược với một cuộc trò chuyện có chiều sâu. Thực tế, đây thường là bước đầu tiên hướng tới các tương tác ý nghĩa hơn, phát triển các mối liên kết xã hội và tình bạn.
Tôi lấy cảm hứng từ một vị giáo sư từng làm việc cùng tôi, người đã chuyển đến một nơi khác ở đất nước để bắt đầu công việc mới tại một thành phố hoàn toàn xa lạ. Vị giáo sư này, người tự nhận mình là người nhút nhát, đã trò chuyện xã giao với một phụ nữ khi họ đứng chờ qua đường gần trường đại học. Cuộc trò chuyện ngắn ngủi này đã dẫn đến một tình bạn lâu dài với “Người phụ nữ ở đèn giao thông.” Ngay cả các giáo sư cũng cảm thấy việc kết bạn gây ra sự lo lắng. Nhưng những cuộc trò chuyện xã giao ngắn ngủi có thể là bước đệm quan trọng đầu tiên để thiết lập sự hòa hợp xã hội và phát triển tình bạn.
Friendship is usually slower than we expect
Tình bạn thường chậm hơn chúng ta mong đợi
Đáng ngạc nhiên là tình bạn cần có thời gian để phát triển. Một hiện tượng tâm lý học lâu đời, hiệu ứng “tiếp xúc thường xuyên”, giải thích cách tình bạn có thể hình thành theo thời gian. Nói một cách đơn giản, chúng ta càng tiếp xúc nhiều với một sự vật hay một con người, thì theo thời gian, chúng ta càng có xu hướng thích sự vật hoặc con người đó hơn. Vì vậy, đối với tình bạn, những kết nối có ý nghĩa có thể được xây dựng thông qua các tương tác lặp đi lặp lại thay vì sự hòa hợp tức thời.
Đối với học sinh, sinh viên, nếu bạn cảm thấy mình vẫn chưa tìm được “cạ cứng” trong tuần lễ chào tân sinh viên, đừng lo lắng. Rất có thể những người bạn gặp trong những tuần tiếp theo – trong các buổi lên lớp, tại các buổi họp câu lạc bộ, sự kiện xã hội hoặc thậm chí khi xếp hàng mua cà phê – mới chính là nơi tình bạn nảy sinh. Trên thực tế, các nghiên cứu ước tính rằng có thể mất từ 40 đến 60 giờ để phát triển một tình bạn xã giao trong sáu tuần đầu tiên sau khi gặp mặt.
Việc kết bạn, dù là ở trường đại học hay nói chung trong cuộc sống, đều cần có thời gian và những tương tác lặp đi lặp lại. Chúng ta thường hiểu lầm và suy nghĩ quá mức về việc các tương tác xã hội đã diễn ra tốt đẹp như thế nào. Tầm quan trọng của những câu chuyện xã giao, việc tìm kiếm các sở thích tương đồng và trải nghiệm chung, cũng như sự kiên trì, có thể giúp xây dựng cảm giác quen thuộc, tin tưởng và an toàn.
Tâm lý học cho thấy chúng ta thường quá khắt khe và tự phán xét bản thân đối với nhận thức về các tương tác xã hội của mình cũng như cách người khác nhìn nhận chúng ta. Trên thực tế, tình bạn thường bắt đầu không phải bằng một cuộc trò chuyện xuất sắc, mà bằng những khoảnh khắc bình dị được lặp đi lặp lại theo thời gian.
Robert Dempsey
Robert Dempsey nhận được tài trợ từ Quỹ BIAL và Viện Hàn lâm Anh / Wellcome cho các dự án nghiên cứu được tài trợ cạnh tranh.
có thể bạn cũng quan tâm
-

AI không chỉ giúp chúng ta suy nghĩ, nó suy nghĩ thay chúng ta: điều này có ý nghĩa gì đối với quá trình học tập
AI doesn’t just help us think, it thinks instead of us: what this means for the process of learning
-

Ba lầm tưởng phổ biến về việc học tập đã bị vạch trần bởi một chuyên gia giáo dục – và các chiến lược tốt hơn nên áp dụng thay thế
Three common study myths busted by a learning expert – and better strategies to use instead